# Ongin Yazıtı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ongin_Yaz%C4%B1t%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ongin Yazıtı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ongin_Yaz%C4%B1t%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) **Ongin Yazıtı** veya **Ongi Yazıtı**, 1891 yılında [Nikolay Yadrintsev](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nikolay_Yadrintsev) tarafından bulunmuştur. Yazıt, [Vasili Radlof](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasili_Radlov) tarafından 1895 ve 1896'da üç [estampaj](https://turkipedia.org/tr/wiki/Estampaj)a dayanarak yayınlanmıştır.[^1] [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan)'daki [Ongin Irmağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ongin_Irma%C4%9F%C4%B1) (Ongi akarsuyu) yakınlarında bulunduğu için bu adla anılan[^2] yazıt, bu ırmağın bir kolu olan Taramel'in yanında, [Koşo Saydam Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C5%9Fo_Saydam_G%C3%B6l%C3%BC)'nün 160 km güneyindedir. Manitu Dağı dolaylarında bulunmakta bulunan bu yazıt [Bilge İşbara Tamgan Tarkan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_%C4%B0%C5%9Fbara_Tamgan_Tarkan) adlı bir [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_halklar%C4%B1) beyi adına dikilmiştir.[^3] Yazıtta [İlteriş Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29) ile [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın adları geçmektedir. Yazıt, [8. yüzyıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/8._y%C3%BCzy%C4%B1l)da dikilmiştir. Yazıt, [Vasili Radlof](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasili_Radlov) ve [Vilhelm Thomsen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vilhelm_Thomsen) tarafından incelenmiştir. Yazıt üzerinde en çok ses getiren çalışma ise 1957 yılında [Gerard Clauson](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gerard_Clauson) yapmıştır. [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'de ilk kez [Hüseyin Namık Orkun](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCseyin_Nam%C4%B1k_Orkun) tarafından yayınlanan yazıt, günümüzde [Moğolistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folistan)'da Övörhangay Aymag'ın merkezinde Arvaiheer'deki müzede bulunmaktadır. ## Yazıt [Tonyukuk Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk_Yaz%C4%B1t%C4%B1), [Kül Tigin Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin_Yaz%C4%B1t%C4%B1) ve [Bilge Kağan Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan_Yaz%C4%B1t%C4%B1)'ndan sonra önemli yazıtlardan biri olarak gösterilen yazıtta [İlteriş Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın ve [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın adlarını geçmektedir. Yazıtta hem [Kül Tigin Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin_Yaz%C4%B1t%C4%B1)'nın doğu yüzünün tepeliğinde de bulunan dağ keçisi damgası, hem de yılanı andıran soy damgası bulunmaktadır. Yazıt 19 (12+7) satırdır. 19 satır içeren iki parça yazıttan başka yazıtın bulunduğu bölgede bir balbal ile bazı heykeller bulunmuştur. ## Yazıttaki Metinler Yazıt genel anlamda çok kötü ve düzensiz yazılmıştır. Yazı karakterleri [Koşo Saydam Gölü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ko%C5%9Fo_Saydam_G%C3%B6l%C3%BC)'nde bulunan [Orhun Yazıtları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhun_Yaz%C4%B1tlar%C4%B1)'ndaki yazı karakterlerinden değişiktir. Ongin Yazıtı'ndaki damgalar [Yenisey Yazıtları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yenisey_Yaz%C4%B1tlar%C4%B1)'ndaki damgalara benzemektedir. [Vasili Radlof](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasili_Radlov), Ongin Yazıtı'ndaki damgalardan yola çıkarak bu yazıtın [Orhun Yazıtları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orhun_Yaz%C4%B1tlar%C4%B1)'ndan daha eski bir döneme ait olduğunu öne sürmüştür. ## Yazıttaki Metinlerin Konusu Yazıt [Aşina Hanedanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fina)'na mensup olan [Bilge İşbara Tamgan Tarkan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_%C4%B0%C5%9Fbara_Tamgan_Tarkan) adına dikilmiştir. Yazıtta [İlteriş Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lteri%C5%9F_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın ve [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın adları geçmekte olup genel olarak [Bilge İşbara Tamgan Tarkan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_%C4%B0%C5%9Fbara_Tamgan_Tarkan)'ın yaşamından, devlete hizmetinden ve katıldığı askeri seferlerden söz edilmektedir. Ayrıca yazıtta [Çinliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) ve [Dokuz Oğuzlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dokuz_O%C4%9Fuzlar) ile yapılan savaşlardan söz edilmektedir. ## Yazıtın Dikiliş Tarihi Yazıtın dikildiği tarih konusu tartışmalıdır. [André Bazin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Andr%C3%A9_Bazin), yazıttaki ifadelerden yola çıkarak yazıtın koyun yılı olan 719 ya da 731 yıllarında dikilmiş olabileceğini düşünmüştür. [Osman Fikri Sertkaya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Fikri_Sertkaya) yazıtın 719-720 yıllarında dikilmiş olabileceğini öne sürmüştür. Gerard Clauson ise 731 yılında dikildiğini düşünür.[^4] Osawa Takashi koyun yılı okunan ibareyi ejderha yılı diye okumuş ve bu nedenle 716 yılında dikildiğini düşünmüştür.[^5] ## Ayrıca bakınız ![Ongin yazıtı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Ongi2.jpg) *Ongin yazıtı (CC-BY-SA-4.0)* ### Metnin transkripti En son çeviri ve çalışmalardan birini yapan Osawa Takashi 2011 yılındaki çalışması şöyledir.[^6] ## Ayrıca bakınız - [Bilge İşbara Tamgan Tarkan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_%C4%B0%C5%9Fbara_Tamgan_Tarkan) - [Altun Tamgan Tarkan Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Altun_Tamgan_Tarkan_Yaz%C4%B1t%C4%B1) - [Köl İç Çor Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6l_%C4%B0%C3%A7_%C3%87or_Yaz%C4%B1t%C4%B1) [^1]: Wilhelm Radloff, Die alttürkischen Inschriften der Mongolei. St. Petersburg, 1895. [^2]: Orkun, Hüseyin Namık. Eski Türk Yazıtları- IV. İstanbul Devlet Basımevi, 1936. [^3]: Aydın, Erhan. Ongi Yazıtı üzerine incelemeler. İlmî Araştırmalar dergisi, Sayı 25, Yıl 2008. [^4]: Clauson, Gerard. ONGİN YAZITI. 1 Ekim 2011, s. 27-42. [^5]: Takashi Osawa - Revisiting the Ongi inscription of Mongolia from the Second Turkic Qaghanate on the basis of rubbings by G. J. Ramstedt ; Journal de la Société Finno-Ougrienne (Suomalais-Ugrilaisen Seuran Aikakauskirja); 2011; pp. 183 [^6]: Takashi Osawa - Revisiting the Ongi inscription of Mongolia from the Second Turkic Qaghanate on the basis of rubbings by G. J. Ramstedt ; Journal de la Société Finno-Ougrienne (Suomalais-Ugrilaisen Seuran Aikakauskirja); 2011; pp. 183