# On-ok

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/On-ok
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: On-ok, https://tr.wikipedia.org/wiki/On-ok (CC-BY-SA-4.0)

**On-ok uruğu** ([Çince](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ince): 弩失畢Nu-şibi), [Batı Göktürk Kağanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bat%C4%B1_T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nın batısında yaşayan Türk boylarına verilen addır.[^1] Anlamı *"on şadlık"*tır. Batı Göktürklerin [İli Nehri Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_Nehri_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile ikiye bölünmesinden sonra On-ok, [İli Nehri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0li_Nehri)'nin batısının yönetimini ele geçirmiştir. On-ok, Çin kaynaklarında Nu-Şibi (*On Şadapıt****ın Çince söylenişi) olarak geçer. Bu kavram Çin kaynaklarında 651'de kullanılmaya başlanmış, 766'dan sonra ise kaybolmuştur. Aynı zamanda ***[***Tonyukuk Yazıtlarında***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tonyukuk_Yaz%C4%B1t%C4%B1)*** da geçmektedir.***[^2]*** Eski Türk Kağanlığı'nın devlet geleneğinde kağanlık yetkisi olan kut, ***[***Aşina***](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C5%9Fina)*** ailesine ait, olduğu için On-oklar evlilik yoluyla kendi kağanlarını ilan etmişlerdir. Göktürklerin batısını yönetenlere ***[***yabgu***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yabgu)***, yabgunun eşine ise ***[***kağatun***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ka%C4%9Fan)*** denilirdi.***[^3]*** On-ok'un içerisindeki Ulug-ok (Ulu şadlık) adlı kol, bu unvanları kullanarak egemenliğini sağlamıştır.***[^4]*** On-ok yapılanmasının Ulug-oklardan başka iki önemli oymağı daha vardır. Bunlar Türkeşler ve Sakla-bagalardır. Bu iki oymak daha sonra birleşerek ***[***Halaçlar***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hala%C3%A7lar)***ı oluşturmuştur.***[^5]*** Çumuhun ve Çuban oymakları da, On-Ok'a dâhil unsurlardandır.***[^6]

Çincede kullanılan Nu-Şibi adlandırması, [Eski Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eski_T%C3%BCrk%C3%A7e)deki "on" ve "şadapıt" kelimelerinden Çinceye aktarılmıştır. Bugün "nuşibi" Çincenin modern Han ağzında, "sağ kanat" anlamında kullanılan teklifsiz bir söyleyiştir. Kelimenin anlamı "on şad, on şadlık" ya da "sağ kanat, *ülkenin sağı*"tır.

*Çağdaş Çince* Nu-şibi \< 'nou siet - piet \< *Türkçe* ong şadapıt.[^7]

## On-ok beyleri

Çin kaynaklarındaki sırasıyla, 1. [İzgil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zgil) Kül-erkin; 2. Kaşu Kül-erkin;; 3. Bars-kan Tun İşbara-erkin;; 4. [İzgil](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zgil) İçük-erkin;; 5. Kaşu Çolpan-erkin. adlı beyler tarafından yönetilmiştir. On-ok içerisinde en güçlü oymak olan İzgil, bu kolun ilk başkanı seçmiş; ülke üzerinde etkili olmuştur. İzgil oymağı liderinin, Göktürk Kağanlığı tarafından 563'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a elçi olarak gönderildiği bilinmektedir.[^8]

## Ayrıca bakınız

- [Tuğluk uruğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tu%C4%9Fluk_uru%C4%9Fu)

[^1]: Yu. Zuev, "The Strongest tribe - Izgil"//Historical And Cultural Relations Between Iran And Dasht-i Kipchak in the 13th through 18th Centuries, Materials of International Round Table, Almaty, 2004, p. 53, ISBN 9965-699-14-3
[^2]: Orhun Yazıtları - Tonyukuk. <http://www.orhunyazitlari.com/tonyukuk.html>
[^3]: Yu. Zuev, "Early Türks: Sketches of history and ideology", Almaty, Daik-Press, 2002, p. 33
[^4]: Yu. Zuev, "Early Türks: Sketches of history and ideology", Almaty, Daik-Press, 2002, p. 33
[^5]: Yu. Zuev, "Early Türks: Sketches of history and ideology", p. 144
[^6]: Gumilev L.N., "Ancient Türks", Moscow, 'Science', 1967, Ch.16, http://gumilevica.kulichki.net/OT/ot16.htm (In Russian) <http://gumilevica.kulichki.net/OT/ot16.htm>
[^7]: Yu. Zuev, "The Strongest tribe - Izgil", p. 53, ISBN 9965-699-14-3
[^8]: Yu. Zuev, "The Strongest tribe - Izgil", s. 53