# Ohannes Kuyumcuyan > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ohannes_Kuyumcuyan > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ohannes Kuyumcuyan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ohannes_Kuyumcuyan (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4b/Ohannes_Pasha_Kouyoumdjian.jpg) * (public-domain)* - **Doğum tarihi:** 1852 - **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** Roma, İtalya Krallığı - **Sıra:** 8. - **Makam:** Cebel-i Lübnan Sancağı mutasarrıfı - **Dönembaşı:** 1912 - **Dönemsonu:** 1915 - **Öncegelen:** Youssef Coussa - **Sonragelen:** Ali Münif Bey; Mutasarrıflığın özel statüsü kaldırıldı - **Milliyet:** Ermeni - **Diğer adları:** Ohannes Paşa - **Vatandaşlık:** Osmanlı İmparatorluğu - **Meslek:** Bürokratdiplomatsiyasetçi - **Ebeveynleri:** Bedros Kuyumcuyan (babası) **Ohannes Kuyumcuyan** bilinen adıyla **Ohannes Paşa**[^1] (أوهانس باشا, 1852, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 1933, [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma)), yüksek rütbeli [Osmanlı Ermenisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Ermenileri) siyasetçi, [bürokrat](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCrokrat) ve [diplomat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diplomat). Osmanlı Hariciye Nazırlığında müsteşarlık ve [Şûrâ-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet)'te üye olarak görev yaptı. 1912'den 1915'te istifa edene kadar Osmanlı İmparatorluğuna bağlı [Cebel-i Lübnan Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cebel-i_L%C3%BCbnan_Sanca%C4%9F%C4%B1)'nın [mutasarrıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasarr%C4%B1f)'lığında bulunan Ohannes Paşa, sancağın son Hristiyan mülki amiridir. ## İlk yılları Ohannes Kuyumcuyan, 1852 yılında Osmanlı Sadrazamı [Mehmed Emin Âli Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Emin_%C3%82l%C3%AE_Pa%C5%9Fa)'nın himayesinde olan Ermeni Katolik bürokrat [Bedros Kuyumcuyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedros_Kuyumcuyan)'ın oğlu olarak [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun başkenti İstanbul'da doğdu. Ohannes'ın babası Bedros Kuyumcuyan, Ormanlar ve Madenler Müdürü olarak görev yaptıktan sonra eyalet meclisi üyeliğine seçildi. Baba Kuyumcuyan, İstanbul'daki Maruni Kilisesi elçiliğinin yöneticisinin yeğeni olan Lübnanlı bir [Maruni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maruniler) ile evlendi ve kendisi de Cebel-i Lübnan Sancağı Mutasarrıflığı valiliğine aday oldu. "Kuyumcuyan" soyadına sahip aile, önceki nesil üyelerinin [kuyumculuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuyumculuk) mesleği ile uğraşması nedeniyle varlıklı bir aileydi.[^2] ## Kariyeri Ohannes Kuyumcuyan, eğitimini [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'te tamamladıktan sonra 1877'de İstanbul'a dönerek [Osmanlı Hariciye Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti) Hukuk Müşavirliğinde muavin olarak memuriyete başladı. Hariciye Nezâreti İstişare Odası muavinliği görevi sonrası Nisan 1894'te [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma) Elçiliği'ne başkatip olarak tayin edildi. On beş yıl kadar Roma Elçiliğinde görev yapıp sefaret müsteşarlığına kadar yükseldikten sonra 1908 yılında İstanbul'a dönerek [Şûrâ-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) üyesi tayin edildi. Posta ve Telgraf Bakanlığı'nda kıdemli müfettiş ve Gelir Dairesi'nde kıdemli danışman dahil olmak üzere diğer birkaç bürokrat ile birlikte aday gösterildi.[^3] 21 Ekim 1909'da ise İstanbul'daki Hariciye Nezareti müsteşarlığına getirildi. Üç yıl kadar bu görevini yürüttükten sonra 23 Aralık 1912 tarihli protokol ve aynı tarihli (13 M 1331) fermana göre [vezir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vezir)liğe terfi ettirildi ve beş yıllık bir süre için [Cebel-i Lübnan Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cebel-i_L%C3%BCbnan_Sanca%C4%9F%C4%B1)'na [mutasarrıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasarr%C4%B1f) olarak atandı.[^4] [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sonrasında [Fransız-İngiliz ve Arap yönetimine](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fgal_Edilmi%C5%9F_D%C3%BC%C5%9Fman_Topraklar%C4%B1_Y%C3%B6netimi) devredilmeden önce özerk statüde bulunan Cebel-i Lübnan'ın son gayrimüslim mutasarrıfı oldu.[^5] ## İstifası ve son yılları ![Ohannes Kuyumcuyan ve ailesi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/56/Ohannes_Pasha_Kouyoumdjian_and_Family.jpg) *Ohannes Kuyumcuyan ve ailesi (public-domain)* Kuyumcuyan, Osmanlı [Bahriye Nazırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bahriye_Nez%C3%A2reti) ve Birinci Dünya Savaşı sırasında bölgenin askeri valisi olan [Cemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cemal_Pa%C5%9Fa)'nın [Ermeni karşıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_kar%C5%9F%C4%B1tl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) politikaları nedeniyle onunla çalışmak istemediğini belirtti ve Haziran 1915'te görevinden istifa etti. Ohannes anılarında, Cemal Paşa'nın mutasarrıflık görevini savunulamaz hale getirdiğini, paşanın istifasını reddettiğini ve bunun yerine kendisine mutasarrıflığın idari konseyini yenilemesini ve [İttifak Güçlerine](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttifak_Devletleri) sempati duyan veya destekleyen üyelerin onun onayı ile seçilecek kişilerle değiştirilmesini emrettiğini yazdı.[^6] Bu, Cebel-i Lübnan Sancağı'nın [özerkliğinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96zerklik) fiilen feshedilmesi anlamına geliyordu. Ohannes Paşa, önce görmezden gelinen sonra kabul edilen istifasını sunarak direnmeye çalıştı.[^7] 11 Temmuz 1915'te Osmanlı hükûmeti, mutasarrıflık valiliği protokollerini resmen iptal etti ve daha sonra [Dahiliye Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dahiliye_Nez%C3%A2reti) Cebel-i Lübnan Sancağı'na Hristiyan olmayan Türk valiler atadı.[^8][^9] ## Özel hayatı ve ölümü Daha sonra [Roma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma)'ya göç eden Kuyumcuyan burada 81 yaşında hayatını kaybetti.[^10][^11] [Osmanlıca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1ca), [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve akıcı derecede [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) bilen Ohannes Paşa'nın birkaç çocuğu oldu.[^12][^13] Ohannes Kuyumcuyan adil bir vali ve reformcu olarak tanımlandı.[^14] [^1]: British Documents on Foreign Affairs--reports and Papers from the Foreign Office Confidential Print: From the mid-nineteenth century to the First World War. The Near and Middle East, 1856-1914. Part I. Series B. University Publications of America, 1984, s. 381. [^2]: Ohannes Pasha (1912–1915). University of California Press, 1993. [^3]: Ohannes Pasha (1912–1915). University of California Press, 1993. [^4]: Dışişlerinin duvarlarındaki isimler. Milliyet, 25 Nisan 2022. [^5]: Osmanlı Hariciye Nezaretinde Ermeniler. Marmara Üniversitesi. [^6]: Ohannes Pasha (1912–1915). University of California Press, 1993. [^7]: Pacha, Ohannès Kouyoumdjian. Le Liban à la veille et au début de la Grande Guerre: mémoires d'un gouverneur, 1913-1915. Éd. du Centre d'Histoire, 2003. [^8]: Ohannes Pasha (1912–1915). University of California Press, 1993. [^9]: Iı. Abdülhamit Han Döneminde Ermeni Meselesi Üzerinde Osmanlı-İngiliz Siyasi Mücadelesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Ekim 2014, s. 10. [^10]: Ohannes Pasha (1912–1915). University of California Press, 1993. [^11]: Thompson, Elizabeth F.. Justice Interrupted: The Struggle for Constitutional Government in the Middle East. Harvard University Press, 15 Nisan 2013. [^12]: Ohannes Pasha (1912–1915). University of California Press, 1993. [^13]: Thompson, Elizabeth F.. Justice Interrupted: The Struggle for Constitutional Government in the Middle East. Harvard University Press, 15 Nisan 2013. [^14]: المتصرفون وأعمالهم: يوسف فرانكو باشا وأوهانس قيومجيان باشا. Dar el-Ilm Lil Malayin, 2020.