# Ogur öbeği > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ogur_%C3%B6be%C4%9Fi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ogur öbeği, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ogur_%C3%B6be%C4%9Fi (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f2/Hazarlar_%28tr%29.png) * (The original uploader was Briangotts at İngilizce Vikipedi ., turkish edit by Muratsahan, CC-BY-SA-3.0)* - **Dilin adı:** Oğur Türkçesi - **Ülkeler:** Rusya, Çuvaşistan - **Aile rengi:** Altay - **Aile:** Türk dilleri - **Diyalekt:** İdil Bulgarcası (†); Çuvaşça; Hazarca? (†) (Sınıflandırma Tartışmalı); Hunca? (†); Avarca? (†); Tabgaçça? (Tartışmalı, †) **Ogur grubu**, **Oğur grubu**, **Ogur öbeği**, **Oğur öbeği**, **Ön Bulgar grubu**, **Lir Türkçesi, Hun-Bulgarca** ya da **R-Türkçesi** [Türkî diller](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri) ailesinin bir koludur. Bu grubun günümüzde tek hayatta kalmış olan dili, yaklaşık iki milyon kişinin konuştuğu [Çuvaşça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a)dır. Gruba ait tarihi bir dil olan Ön Bulgarca (Tuna Bulgarcası ile İtil Bulgarcasına ayrılır) bugün ölü dillerdendir. Türkologlar, dilsel sınıflandırma için z \> r (= *rhotacisme*) ve ş \> l (= *lambdaisme*) değişimlerini daha esaslı saydıklarından, Türkî dilleri bu esasa göre ikiye ayırmışlar ve z-ş esaslı lehçeler grubuna “Doğu Türkçesi” (Oğuz grubu), r-l esaslı lehçelere de “Batı Türkçesi” (Ogur grubu) demişlerdir.[^1] Bu L-R paralelliğine Oğuz grubunda *kız* kelimesi Ogur grubundaki *kır* kelimesi örnek verilebilir. ## Tarih "*Oğur*," "*Onogur*" veya "*Ogur dilleri*" ("*Bulgar*" olarak da bilinir, "*Pre-Proto-Bulgarian*" veya "*Lir-Turkic*" ve "*r-Turkic*"), [Türk dil ailesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri). Grubun mevcut tek üyesi [Çuvaş dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a)'dir. Türk ailesinden ilk ayrılan Oğur dilleri, tümü bir [daha sonra ortak ata](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ortak_T%C3%BCrk_dilleri) paylaşan diğer Türk dillerinden önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Bu aileden diller, [Onogur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ono%C4%9Furlar) veya Ogurlar, [Ön Bulgarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_Bulgarlar) ve [Hazarlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazar_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) gibi bazı göçebe kabile konfederasyonlarında konuşuluyordu. Bazı bilim insanları [Hunca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunca)nın benzer bir dil olduğunu söylüyor[^2] ve bu genişletilmiş gruplamaya "*Hunno-Proto-Bulgar*" adını veriyorlar.[^3] ## Yayılış Bu kavrama göre adlandırılan Oğur Türkleri, merkezleri Orta Asya olan Oğuz Türklerinden eski bir devirde ayrılarak batıya doğru göç etmişlerdir. Birçok Oğur boyu -ogur ile biten adlar taşımıştır. Bu ad r: z mutabakatına göre, Oğuz Türklerine ismini veren Oğuz adının karşılığıdır.[^4] ## Diğer Dillere Etkisi Oğur Türkleri, göç ettikleri bölgelerdeki yerel halkın dilleri üzerinde büyük bir etki bırakmışlardır. Bugünkü [Macarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Macarca) ve [Moğolca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mo%C4%9Folca) bunlar arasında sayılabilir. ### Macarca Ogur Türkçesinden en çok alıntıya sahip dillerden birisi Macarcadır. Bu durum bazı fonolojik karakterle (Türkçedeki r \> z değişimi gibi) açıklanmaktadır.[^5] 1. "tenger"\< tengir (deniz) 2. "gyürü" \< yürük (yüzük) 3. "ökör" \< ökür (öküz) ### Moğolca Moğolcadaki Ogur Türkçesi alıntıları[^6], daha Hun ve Bulgar göçleri olmadan önce gerçekleşmiştir. Bu da MS 4. yüzyıldan öncesine tekabül eder. 1. "ikere" \< iker (ikiz) 2. "biragu" \< burǝʷu (buzaği) 3. "üker" \< hekür (öküz) 4. "yer" \< yer (silah) ## Alt grupları ![Türk dillerini konuşanların sayısı birbirini anlayabilen dillerden oluşan gruplara ayrıldığında böyle bir paylaşım ortaya çıkmaktadır.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2f/Birbirlerini_anlayabilen_T%C3%BCrk_gruplar.png) *Türk dillerini konuşanların sayısı birbirini anlayabilen dillerden oluşan gruplara ayrıldığında böyle bir paylaşım ortaya çıkmaktadır. (Pinar at Türkçe Vikipedi, CC-BY-SA-3.0)* Oğur dillerinin başlıca alt kolları şunlardır: - [Çuvaşça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a) - Ön Bulgarca - [Avarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avarca_%28T%C3%BCrk_dili%29) (tartışmalı) - [Hazarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazarca) (tartışmalı) - [Hunca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunca) (tartışmalı) Bu diller arasında varlığını koruyan tek dil [Çuvaşça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a)dır. ## Sınıflandırma **Türkçe** - **Ogurca** (**Ön Bulgarca**) - Ön Bulgarca - [Kuban Bulgarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuban_Bulgarcas%C4%B1) - [İdil Bulgarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0dil_Bulgarcas%C4%B1) - [Çuvaşça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a) - [Tuna Bulgarcası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna_Bulgarcas%C4%B1) - [Hazarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazarca) (tartışmalı) - [Hunca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunca) (tartışmalı) - [Tabgaçça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tabga%C3%A7%C3%A7a) (tartışmalı) ### Ölü diller - [Hazarca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hazarca) (tartışmalı) - [Hunca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hunca) (tartışmalı) - Ön Bulgarca ### Günümüzde Konuşulan - [Çuvaşça](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87uva%C5%9F%C3%A7a) ## Ayrıca bakınız - [Oğuz Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/O%C4%9Fuz_dil_grubu) [^1]: Agop Dilâçar, Batı Türkçesi, TDAY Belleten (1953), Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 75, 78. [^2]: Pritsak, Omeljan. Hunların Hun Dili Attila Clan. Harvard Ukrayna Araştırma Enstitüsü, 1982, s. 470. [^3]: Türk-Bulgar-Macar ilişkileri. 1981. [^4]: Agop Dilâçar, Batı Türkçesi, TDAY Belleten (1953), Türk Dil Kurumu Yayınları, s. 75, 78. [^5]: Golden, Peter B.. An introduction to the history of the Turkic peoples: ethnogenesis and state-formation in medieval and early modern Eurasia and the Middle East. O. Harrassowitz, 1992. [^6]: Quiles, Carlos. Proto-Turkic homeland. 27 Mayıs 2021.