# Nogayca > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogayca > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Nogayca, https://tr.wikipedia.org/wiki/Nogayca (CC-BY-SA-4.0) ![](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b0/Caucasus-ethnic_en.svg/1280px-Caucasus-ethnic_en.svg.png) * (Pmx, CC-BY-2.5)* - **Dilin adı:** Nogayca - **Kendi dilindeki adı:** Noğay tili, Noğayşa; Noğay tili, Noğayşa/Nogay tili, Nogayşa - **Ülkeler:** Rusya - **Tarih:** 2010 - **Aile rengi:** Altay - **Aile:** Türki diller; Şaz Türkçesi; Kıpçak grubu; Kıpçak-Nogay - **Ulus:** Rusya; Dağıstan; Karaçay-Çerkesya - **İso:** nog; nog **Nogayca** (*Noğay tili, Noğayşa/Nogay tili, Nogayşa*), [Türk dilleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin [Kıpçak öbeğine](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1p%C3%A7ak_grubu) bağlı, [Nogaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogaylar) tarafından konuşulan dildir. Ağırlıklı olarak [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'nın güney kesiminde konuşulur. Günümüzde [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi)yle yazılmaktadır. Nogaycanın diyalektlerinden Kara Nogayca [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan)'da, Ak Nogayca [Kuban Irmağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuban_Nehri) boylarında, o yöredeki [Karaçay-Çerkesya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara%C3%A7ay-%C3%87erkesya) ve Mineralnye Vody bölgesinde, asıl Nogayca ise [Stavropol Kray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stavropol_Kray%C4%B1)'da konuşulur. Ak Nogay ve Asıl Nogay diyalektleri birbirine çok yakındır, Ak Nogayca ise daha çok farklılık gösterir. ## Tarih [Nogaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogaylar), [Altın Orda Hanlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alt%C4%B1n_Orda_Devleti) halkının torunlarıdır ve adları [Cengiz Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cengiz_Han)'ın torunu [Nogay Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogay_Han)'dan gelir. Nogay Han'ın önderliğinde göçen halklar [Tuna Irmağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'na değin ilerlemiş ve bugünkü [Ukrayna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ukrayna)'nın [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz) kıyılarına yerleşmişlerdir. Adını yine Nogay Han'dan alan Nogayca, önceleri [Arap alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_harfleri)yle yazılıyordu. 1928 yılında [Latin alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin_harfleri)ne geçildi ve bu alfabenin ortografik sistemini akadamisyen A. Canibekov (Canibek) oluşturdu. Sonra bu sistem bütün Türk dillerine uyarlandı. 1938 yılında Nogayca [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi)yle yazılmaya başladı. Ancak ortografik sistemi Latin alfabesinden alındı. 19. yüzyılda Nogaylar Ukrayna'dan çıkarılınca bu lehçeyi konuşulduğu bölgeler birbirinden kopuk hale geldi. Nogayca nüfusun bir kısmı [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye) ve [Romanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanya)'ya göç etti. Bir bölümü Çarlık [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya)'sında kalarak [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan), [Çeçenya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87e%C3%A7enistan) ve [Stavropol Kray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Stavropol_Kray%C4%B1)'a yerleşti. [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)'ye yerleşen [Nogaylar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogaylar) kısa sürede asimile olmadılar ve Nogayca büyük küçük herkesin konuşabildiği bir Türk Lehçesi haline geldi. [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nde de okullarda [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) öğretim yapılması nedeniyle Nogayca büyük ölçüde geriledi. Son tahminlere göre Nogayca konuşan nüfus 80.000 dolayındadır. 1973 yılında iki küçük Nogayca gazete yayımlandı. Bunlardan biri [Karaçay-Çerkesya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara%C3%A7ay-%C3%87erkesya)'da, diğeri [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan)'da basılıyordu. Ancak dağıtım olanaklarının zorluğu yüzünden bu gazeteler Nogay köylerine ulaştırılamıyordu. Nogayca günümüzde [Dağıstan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Da%C4%9F%C4%B1stan)'da [Nogay Bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nogay_B%C3%B6lgesi)'ndeki okullarda 1-10. sınıflarda okutulmaktadır. [Karaçay-Çerkesya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara%C3%A7ay-%C3%87erkesya)'da ise Pedagoji Enstitüsü'nde Nogayca bölüm bulunmaktadır. ## Alfabe ### Arap-Fars alfabesi Nogayca 1928'den önce [Arap-Fars alfabesiyle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars_alfabesi) yazılıyordu. Bu alfabe, Nogay seslerini tamamen karşılıyordu. Bu alfabenin kullanımı çok uzun zaman sürmedi. **Not:** rtl-lang|ar|پ، چ، ژ، ڮ، گ، ںُ، ۇ، ۋ sembolleri eklenmişti. ### Latin alfabesi 1928 yılında bütün [Sovyetler Birliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi)'nde [Latin alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin_harfleri)ne [geçiş kampanyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sovyetler_Birli%C4%9Fi%27nde_latinizasyon) sürecinde bu alfabe ortaokul öğretmeni ve folklorist Abdul-Hamid Şarşembiyeviç Canibyekov (1879-1955)[^1] tarafından Nogayca'ya da uyarlandı. **Notlar:** - Bu alfabeye 1931'de **Unicode|C c, I̡ ı̡, F f, H h, X x, Ƶ ƶ**; - 1933'te – **Unicode|S̷ s̷**; - 1936'da **Unicode|Ç ç, Ə ə, H h, I̡ ı̡** harfleri eklendi. ### Kiril alfabesi Nogayca'nın [Kiril alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kiril_alfabesi)yle yazımına 1938'de geçildi. Nogay alfabesindeki son değişiklikler 1950'de yapıldı. **Notlar:** - Bu alfabe, **Unicode|Ё ё** harfleri dışında, [Rus alfabesindeki](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) bütün harflerini ve ayrıca **Unicode|Гъ гъ, Къ къ, Нъ нъ** digrafları içeriyordu; - Aynı yıl **Unicode|Оь оь, Уь уь** digrafları da eklendi; - 1944 yılında alfabeden **Unicode|Гъ гъ, Къ къ** digrafları da çıkarıldı. ## Dış bağlantılar - [Sabir Karger - Seni Kalay Unutayım (Nogay Türkçesi Alt Yazılı Şarkı) ](https://www.youtube.com/watch?v=vzBSpOv44q4) [^1]: KavkazWeb - forum: Джанибеков Абдул–Хамид Шаршембиевич (A.-H. Ş. Canibyekov) . (Rusça)