# Nizamiye medresesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Nizamiye_medresesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Nizamiye medresesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Nizamiye_medresesi (CC-BY-SA-4.0) **Nizamiye Medreseleri**, [Büyük Selçuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) zamanında kurulan ve vezir [Nizamülmülk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%BClm%C3%BClk)'ün adıyla anılan [medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese)lerdir. Merkezi ve en büyüğü, [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'taki Nizamiye Medresesi olup [Amul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amul), [Basra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra), [Belh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belh), [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat), [İsfahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan), [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul) ve [Nişabur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fabur)'da benzerleri vardı. Bağdat Nizamiye Medreselerinin kurulmasında [Alp Arslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alp_Arslan) ve [Nizamülmülk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m%C3%BClm%C3%BClk)'ün ilgi ve çabaları etken olmuştur. Bağdat Nizamiye Medreseleri [yükseköğretim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCksek%C3%B6%C4%9Fretim) [kurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kurum)larıdır. Öteki [medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese)ler, [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris)lerin düzeyine göre orta ya da yükseköğretim sayılmışlardır. Nizamiye medreselerinde esas olarak [din](https://turkipedia.org/tr/wiki/Din), [hukuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hukuk) ve [dil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dil) öğretimi yapılmıştır. [Felsefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Felsefe)ye ilgili bilimler çok geçmeden programdan kaldırılmıştır. [Felsefe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Felsefe)ye ilk ciddi tepkinin Bağdat Nizamiye Medresesinde 1091-1095 yılları arasında [rektör](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rekt%C3%B6r)lük ve [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris)lik yapan [Gazali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazz%C3%A2l%C3%AE)'den geldiği ileri sürülmektedir. [Medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese)lerin gelir kaynakları esas olarak [vakıf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vak%C4%B1f)lardan sağlanırdı. Nizamiye medreseleri devlet parasıyla yaptırılmıştır. Bağdat Nizamiye medreselerindeki [müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris)lerin [Şafiî mezhebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eafiilik)nden olması şarttır.[^1] **Fikrî etkileri:** Nizamiye medreseleri İslâm dünyasının her tarafından, hatta [Endülüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/End%C3%BCl%C3%BCs)'ten gelen pek çok öğrenciyi [Sünnî](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) [inanç](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0nan%C3%A7)lara göre yetiştirerek [Şiî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eiilik) [propaganda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Propaganda)ları ve faaliyetlerin önlenmesinde, [Sünni mezhepler](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCnnilik) arasında dayanışma sağlanmasında, toplumda ortak düşünce ve emellerin güçlenmesinde, [Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sel%C3%A7uklu_Hanedan%C4%B1) devlet görevlisi yetiştirilmesinde önemli katkıları olmuştur.[^2] **Kurumsal etkileri:** Nizamiye medreseleri [İlhanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0lhanl%C4%B1lar) ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) medreseleri ve diğer birçok İslâm ülkesi medreselerine örnek olmuştur. ## Medreseler - [Amul Nizamiye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amul_Nizamiye_Medresesi) - [Bağdat Nizamiye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat_Nizamiye_Medresesi) - [Basra Nizamiye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_Nizamiye_Medresesi) - [Belh Nizamiye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belh_Nizamiye_Medresesi) - [Herat Nizamiye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat_Nizamiye_Medresesi) - [İsfahan Nizamiye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan_Nizamiye_Medresesi) - [Musul Nizamiye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul_Nizamiye_Medresesi) - [Nişabur Nizamiye Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fabur_Nizamiye_Medresesi) ## Meşhur talebeleri - [İbn-i Şeddad](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn-i_%C5%9Eeddad) - [Ömer Sühreverdî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_S%C3%BChreverd%C3%AE) ## Ayrıca bakınız - [Medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese) - [Osmanlı'da eğitim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%27nda_e%C4%9Fitim) [^1]: Bağdat Nizâmiye Medresesi’nin İlk Müderrisi Ebû İshâk Eş-Şîrâzî ve Medresenin Resm-İ Küşâdı. Şarkiyat Mecmuası, 2015. [^2]: Kılıç, Remzi. Nizamiye Medreseleri. Diyanet Dergi.