# Nizâm-ı Cedîd > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Nizâm-ı Cedîd, https://tr.wikipedia.org/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd (CC-BY-SA-4.0) ![Bir geçit töreni sırasında Nizam-ı Cedid Ordusu](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Nizami-cedid-ordusu.jpg) *Bir geçit töreni sırasında Nizam-ı Cedid Ordusu (Zapotocny, CC-BY-SA-4.0)* **Nizam-ı Cedid** (**نظام جديد**), *Yeni Düzen* anlamını taşır, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin askeri olarak ıslahına ve yenileştirilmesine karşılık gelir ve bu amaçla oluşturulan askerî birliklere aynı isim kullanılarak [Nizam-ı Cedid Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd_Ordusu) denir.[^1] ## Kavram olarak [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)'den önce *Nizam-ı Cedid* kavramının kullanıldığı görülmektedir. 1689-1691 yılları arasında sadrazamlık yapan [Köprülü Fazıl Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_F%C3%A2z%C4%B1l_Mustafa_Pa%C5%9Fa) döneminde, [Hristiyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hristiyanl%C4%B1k)ların, [Musevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yahudiler) ve Kıptilerin [cizye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cizye)lerinin tek elden toplanması, Cizye Kalemi'ne kayıt ve tescil edilerek, hem tahsilatın emektar ve mutemet cizyedarlar tarafından icrası, hem de devlete fazla irad temini için yapılan yeniliğe *Nizam-ı Cedid Tertibi* denilmiştir. Nizam-ı Cedid iki anlamda incelenebilir: 1. *Dar anlam*: [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) usulünde yetiştirilmek istenen talimli asker. [Nizam-ı Cedid Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd_Ordusu). 2. *Geniş anlam*: [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)liği kaldırmak veya hiç değilse faydalanabilecek şekle getirmek, [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) talim usulünü yeni kurulan askeri kuvvetin baskısı ile kabul ettirmek, ulemanın çağdışı düşüncesine karşı koyup nüfuzlarını kırmak, [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ni [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'nın ilim, sanat, ticaret, ziraat, teknik ve sanayide yaptığı ilerlemelere ortak etmek için gelişen yenilik hareketlerinin bütünü. [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim), [Ziştovi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zi%C5%9Ftovi_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ve [Yaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%9F_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) Antlaşmaları'ndan sonra, pek çok ıslahat yapmaya karar vermişti. İşe başlamadan önce, devlet adamlarının bu konudaki fikirlerini öğrenmek istedi. Böylece hem onların devlete ait düşüncelerini ve askeri ıslahat hakkındaki görüşlerini öğrenmek imkânı bulacak, hem de istihdam edeceği ekibin bilgi derecesini ve kabiliyetini öğrenip, onları faydalı olabilecekleri sahalarda çalıştıracaktı. 1717 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gelen [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) subayı De Rochefort'un, sadaret ıslahat projesinin tercümesinde, yapılacak askeri yeniliğe *Nizam-ı Cedid* denilmiştir. Eski usul ve teşkilatı ifade eden Nizam-ı Kadim'e mukabil, ileri bir düzen kurma faaliyetini ifade için kullanılan *Nizam-ı Cedid* tabiri ise [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) zamanında yaygınlaşmıştır. [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)'in 1791 [Ziştovi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zi%C5%9Ftovi_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ve 1792 [Yaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C5%9F_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) Antlaşmalarıyla [Avusturya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avusturya) ve [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya) ile harbe son verdikten sonra, devleti düştüğü zorluktan kurtarmak için yapmayı kararlaştırdığı harekât da *Nizam-ı Cedid* anlamıyla anılır. ## Nizam-ı Cedid'in gerekliliği Layiha veren devlet adamları, ayrıldıkları gruplara göre şöyle isimlendirilebilir: 1. [Kanuni](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) devrindeki kanun ve nizamlara dönüldüğü takdirde, ordunun düzenleneceğine inanan ve kendilerine *muhafazakâr* denilebilecek grup. 2. [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa) savaş usullerini ve talimlerini, "eski kanun ve nizamdır" diye kabul ettirmek isteyen, kendilerine *telifci* denilebilecek grup. 3. [Yeniçeri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni%C3%A7eri)lerin asla ıslah edilemeyeceğine inanarak, yeni bir askeri ordu kurulmasını savunan ve kendilerine "inkılapçılar" denilebilecek grup. ## Nizam-ı Cedid programı Nizam-ı Cedid programı sonucu [Nizam-ı Cedid Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2m-%C4%B1_Ced%C3%AEd_Ordusu) kurulmuştur. [^1]: Somel, Selçuk Akşin. Historical dictionary of the Ottoman Empire. Scarecrow Press, 2012.