# Nezak Tarkan

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Nezak_Tarkan
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Nezak Tarkan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Nezak_Tarkan (CC-BY-SA-4.0)

![AH 69 (MS 688) tarihli Abdullah bin Hâzimin bir Sasani-Arap parasının Ak Hun kopyası. Kenar boşluğunda: Başı taçlı bakan bir Ak hun damgası ve geç bir Ak Hun tamgha20x20pik. MS 700 dolaylarında.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Hephthalites._Circa_700_CE._With_crowned_facing_head_and_tamgha.jpg/1280px-Hephthalites._Circa_700_CE._With_crowned_facing_head_and_tamgha.jpg)
*AH 69 (MS 688) tarihli Abdullah bin Hâzimin bir Sasani-Arap parasının Ak Hun kopyası. Kenar boşluğunda: Başı taçlı bakan bir Ak hun damgası ve geç bir Ak Hun tamgha20x20pik. MS 700 dolaylarında. (CNG Coins, CC-BY-SA-3.0)*

**Nezak Tarkan**, M.S 709 civarında Arap komutan [Kuteyba bin Müslim'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuteybe_bin_M%C3%BCslim) karşı bir isyan başlatan [Toharistan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Baktriya) göçebe hükümdarıydı.[^1]

Nezak Tarkan ilk olarak 651 yılında [Badgis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Badgis)'in [Ak Hun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak_Hun_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hükümdarı olarak bahsedilir, [Merv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merv)'in Marzban'ı ile [Sasani](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sasani_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) hükümdarı [III. Yezdicerd](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Yezdicerd)'e karşı ittifak yapmıştır.[^2] III.Yezdicerd mağlup olmuştur ve kaçmıştır, ancak kısa süre sonra Merv civarında öldürüldü ve [Araplar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Araplar) aynı yıl Merv şehrini ele geçirmeyi başardılar.

659'da, [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) arşivleri "Ak hun Tarkanların” dan bahsetmiştir (悒達太汗 yida taihan, muhtemelen "nezak Tarkan" ile ilgili"), çünkü Toharistan'daki bazı yöneticiler teorik olarak Çin İmparatorluğu'na tabi kaldılar ve ana şehri Huolu 活路(modern [Mezar-ı Şerif](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mez%C3%A2r-%C4%B1_%C5%9Eer%C3%AEf), [Afganistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan)) idi.[^3][^4]

MS 689 civarında, [Badgis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Badgis)'in [Akhun hükümdarı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ak_Hun_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile [Zübeyr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_bin_Z%C3%BCbeyr) Horasan valisi [Abdullah bin Hâzim es-Sülemî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abdullah_bin_H%C3%A2zim_es-S%C3%BClem%C3%AE)'nin oğlu Arap asi Musa bin Abdullah bin Hâzim, [Emevi Halifeliğinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emev%C3%AEler) güçlerine karşı bir ittifaka girdi. Ak Hunlar ve müttefikleri 689'da [Tirmiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tirmiz)'i ele geçirdiler, Arapları püskürttüler ve Araplar tarafından "Akhunların karargahı" (*dār mamlakat el-Hayāṭela*) olarak tanımlanan Tirmiz başkentleri olmak üzere kısa bir süre için [Horasan'ın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan) tüm bölgesini işgal ettiler.

[Yezid bin Mühelleb](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yezid_bin_M%C3%BChelleb) yönetimindeki [Emevi Halifeliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emev%C3%AEler) Arapları, 704'te [Tirmiz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tirmiz)'i yeniden ele geçirdiler.[^5] Badgis Ak Hun hükümdarı Nezak Tarkan, 709'da nominal hükümdarı olarak [Toharistan Yabguluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Toh%C3%A2ristan_Yabgulu%C4%9Fu) yanında diğer beyliklerin de desteğiyle yeni bir isyan başlattı. 710'da [Kuteybe bin Müslim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuteybe_bin_M%C3%BCslim), Toharistan üzerinde Müslüman kontrolünü yeniden kurmayı başardı ve af vaatlerine rağmen [Haccâc bin Yûsuf es-Sekafî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hacc%C3%A2c_bin_Y%C3%BBsuf_es-Sekaf%C3%AE)'nin emriyle idam edilen Nizak Tarkan'ı yakalarken, Yabghu [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'a sürgün edildi ve orada rehin olarak tutuldu.[^6]

[^1]: From the Sasanians to the Huns New Numismatic Evidence from the Hindu Kush. 2014, s. 281. <https://www.jstor.org/stable/44710198>
[^2]: Empires Of The Silk Road. Princeton University Press, 2009, s. 123. <https://archive.org/details/empiresofsilkroa0000beck>
[^3]: NĒZAK – Encyclopaedia Iranica. <https://www.iranicaonline.org/articles/nezak>
[^4]: The Western Territories 西域. <http://www.chinaknowledge.de/History/Altera/xiyu.html>
[^5]: NĒZAK – Encyclopaedia Iranica. <https://www.iranicaonline.org/articles/nezak>
[^6]: Esin, E.. Tarkhan Nīzak or Tarkhan Tirek? An Enquiry concerning the Prince of Badhghīs Who in A. H. 91/A. D. 709–710 Opposed the 'Omayyad Conquest of Central Asia. Journal of the American Oriental Society, 1977, s. 330. <https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_july-september-1977_97_3/page/330>
