# Nesih > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Nesih > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Nesih, https://tr.wikipedia.org/wiki/Nesih (CC-BY-SA-4.0) ![Nesih yazı türü ile yazılmış Fatiha Suresi](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Al_Fatihah_-_naskh_script.jpg/1280px-Al_Fatihah_-_naskh_script.jpg) *Nesih yazı türü ile yazılmış Fatiha Suresi (public-domain)* ![Hattat Aziz Efendi'nin el yazması Kur'an-ı Kerim'inden ilk sure olan Fatiha Suresi.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/50/FirstSurahKoran.jpg) *Hattat Aziz Efendi'nin el yazması Kur'an-ı Kerim'inden ilk sure olan Fatiha Suresi. (Aziz Efendi (d. 16 August 1934), public-domain)* **Nesih**, **neshi** veya **neshî** (‏قلم النسخ‎ - Kelam en-nesih, ayrıca ‏الخط النسخي‎, el-hatt en-nesih, "Neshi-Yazı"; خط نسخ, nesk) özellikle [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından yazmalarda kullanılan, yumuşak, köşeleri yuvarlaklaşmış, işlek bir yazı türü ve [Arap harfleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_harfleri)nin, basımda ve yazma kitaplarda en çok kullanılan çeşidi olarak tanımlanır.[^1][^2] terim kökü "*kaldırma*, *hükümsüz kılma*" ve "*kopya*" anlamına gelen nesih yazı türü, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda da özellikle kitap kopyalamak için kullanılmıştır. ## Başlangıç Arapça el yazıları [Nebatiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nabat%C3%AEler) tarafından, bugünkü [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye)'nin Ḥawrān ilçesinden [Süryani](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCryaniler) el yazıları ve [Küfi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BBf%C3%AE) (*Ḥīrī* de denilen) [Mezopotamya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezopotamya) şehri Ḥīra'da türetilmiştir. Arapça nesih (*nasḵ*), [Küfi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BBf%C3%AE) yazı türünden türetilmiş. [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam)'ın yayılmasından sonra Arapça nesih özellikle yazışma ve belgeler için ve Küfi ise [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'ın kopyalanması için ve daha sonra da taş ve madeni paraların üzerindeki yazıtlarda kullanılmıştır. ### Gelişim [Arap alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_alfabesi)nin gelişmesi hiçbir şekilde ayırt edilmesi mümkün olmayan bir dizi aynı şekilli harflerle sonuçlanmış, ama 7. yüzyıl ikinci yarısında farklı noktalar ve diğer markalar yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Aynı zamanda, [*ḥaraka*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a_ses_i%C5%9Faretleri) (çoğul. *ḥarakāt*: kısa **a** için [''fatḥa''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3A%C3%BCst%C3%BCn), kısa **u** için [''żamma''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3A%C3%B6tre) ve kısa **i** için [''kasra''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Aesre)) denilen kısa sesli işaretler ve diğer [diyakritik işaretler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ay%C4%B1r%C4%B1c%C4%B1_im) (*tašdīd*, *madda*, *ḥamza-ye qaṭʿ*, *ḥamza-ye waṣl* gibi) bulunmuştur. Geç [Emevi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emev%C3%AEler) ve erken [Abbasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler) dönemlerinde Arapça yazı kullanımı [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r), [Kuzey Afrika](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuzey_Afrika) ve [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'a kadar yayılmış ve yeni yazım türleri nesih ve küfi'den geliştirilmişti, ancak 9. yüzyıldan 10. yüzyılla geçiş döneminde, halife el-Muktadır hizmetinde bir vezir olan [İbn Mukle](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_Mukle) (**‏ابن مقلة‏‎**, ; veya *Abū ʿAlī Moḥammad b. ʿAlī Fārsī*) ve onun kardeşi Ebu Abdullah Hasan , farklı biçemlerin yayılmasına bir son vermek için girişimde bulundular. Onlar on dört yazım türlerini seçmiş ve kalem kullanımını geliştirerek, harflerin geometrik şekillerini tanımlayarak, [güzel yazı sanatına](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsn-i_hat), önlemli 12 temel kurallar getirdiler. Onların sisteminde, el yazısının temel bileşenleri, doğrusallık yani [''saṭḥ''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Asath) ve yuvarlaklık yani [''dawr''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Adevr) idi. İbn Mukle'nin güzel yazı sanatı kuralları, onun 'da iki ulama ayrılır: İlk [ulam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Akategori)'da göreceli boyutlar ile ilgili güzel şekillendirme ve yöntemler [unicode|''oṣūl''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Aus%C3%BBl) ve oranlar gibi iki temel ilkeleri içerir. İkinci ulam'da ise, güzel konum bağımsız harflerin yerleri, kelimeler arasındaki boşluklar , satır aralarına boşluk [unicode|''neẓām''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Anizam), kenar boşlukları eşitlemek için uzatma (çekme) [unicode|''madd''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Amedd), birleştirme [unicode|''tarkīb''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Aterkip) ve oturtma [unicode|''korsī''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3Ak%C3%BCrs%C3%AE) gibi iki temel ilkeleri içerir. "Oturtma" harfleri ve sözcükleri bir çizgi (satır) veya yarım mısra veya diğer her birini "yatay" sıraya yerleştirilmesi anlamına gelir. Bugün , (arka çizgi) olarak da bilinen veya (destek hattı) denilen, "yatay" hattın sayıları beşdir. Bazı [hattat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hattat)lar, [güzel yazı sanatında](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsn-i_hat), harfleri sadece üst, orta ve alt olmak üzere üç satıra yerleştirirler, bazıları da dört sıra tanırlar. [Arap harfleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_harfleri)ni özel bir [hat sanatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsn-i_hat) ile yazma düşüncesini, İbn Mukle'den daha sonra ardılları İbn al-Bawwāb (*Abu’l-Ḥasan ʿAlī b. Helāl Baḡdādī*) ve Yāqūt Mostaʿṣemī (*Jamāl-al-Dīn Abu’l-Majd*) tarafından arıtılmış ve işlenmiştir.[^3] Nesih yazı türü en yaygın, [Kur'ân](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'da, resmi kararnameler ve özel yazışmalarda kullanılmıştır.[^4] İncelik ve okunabilirlik nedeniyle, giderek [Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an) yazmak için kullanılan ana [Küfi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BBf%C3%AE) yazı türünün yerini almıştır. Osmanlı [güzel yazı sanatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsn-i_hat) biçimlerinin içinde en yaygın, [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) peygamberi [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed)'in fiziki ve ahlaki değerlerini açıklayan, yazılı levhalar [hilye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hilye) (*hilye-i şerif*, *hilye-i saadet* veya *hilye-i nebevi*) olmuştur. [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) ise özellikle [''tâlik''](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3At%C3%A2lik), *šekasta tâlik*, [*nestâlik*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nest%C3%A2lik) ve *šekasta nestâlik* gibi yazı türleri ile yazılır. ### Ünlü hattatlar [Hattat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hattat)lardan, [Şeyh Hamdullah Amasi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Hamdullah), [Ahmed Karahisari](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Karahisari), [Hâfız Osman](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2f%C4%B1z_Osman), [Şevki Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_%C5%9Eevki_Efendi), İsmail Hakkı Efendi, [Sami Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sami_Efendi), Ömer Vasfi, İsmail Hakkı Altunbezer, Necmeddin Okyay, Kamil Akdik, Nazif, Hasan Rıza, [Elmalılı Hamdi Yazır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Hamdi_Yaz%C4%B1r) ve Neyzen Emin Yazıcı en tanınmış olanlarıdır. ### Nesih ve Tâlik birleşimi Nesih ve [Tâlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%3Awikt%3At%C3%A2lik) yazım şeklinin birleştirilmesi ile türetilmiş olan ünlü [Nestâlik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nest%C3%A2lik), bazen [Peştuca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Ftuca), [Uygurca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uygurca), [Urduca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Urduca) ve Keşmirce daha çok [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ran)'da [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) yazmak için kullanılan yazı çeşididir. ## Dış bağlantılar - [Calligraphy Qalam](http://calligraphyqalam.com/index.html) - [Mehmet Çebi Derleminden Hilye-i Şerife Örnekleri](http://www.kalemguzeli.net/mehmet-cebi-koleksiyonundan-hilye-i-serife-ornekleri.html) Kalem Güzeli Türk-İslam Sanatları [^1]: BSTS Kitaplıkbilim Terimleri Sözlüğü [^2]: TDK Güncel Türkçe Sözlük [^3]: Ḡolām-Ḥosayn Yūsofī, Encyclopædia Iranica Calligraphy [^4]: Library of Congress, Selections of Arabic, Persian, and Ottoman Calligraphy: Qur’anic Fragments