# Nazar boncuğu

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Nazar_boncu%C4%9Fu
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Nazar boncuğu, https://tr.wikipedia.org/wiki/Nazar_boncu%C4%9Fu (CC-BY-SA-4.0)

![Nazar boncuğu](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/Kapadokya%27dan_Nazar_Boncu%C4%9Fu.jpg/1280px-Kapadokya%27dan_Nazar_Boncu%C4%9Fu.jpg)
*Nazar boncuğu (Alev Akın, CC-BY-SA-4.0)*

![Kapadokya'da mavi nazar boncukları asılı bir ağaç.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Turecko_Nazar_amulet_%2824%29.jpg/1280px-Turecko_Nazar_amulet_%2824%29.jpg)
*Kapadokya'da mavi nazar boncukları asılı bir ağaç. (Zorka Sojka, CC-BY-SA-4.0)*

**Nazar boncuğu**, insanı [kem göz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nazar)lerden koruduğuna inanılan boncuk. Tarih boyunca, çoğu kültürde ve dinsel inançta, göz figürü kötülükleri savan güçlü bir tılsım olarak kabul edilmiştir.[^1]

## Özellikleri

Genelde nazar boncukları [göz](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6z) şeklinde olur. Göze aynı zamanda boncuk da denmektedir. Bu bağlamda bakıldığında kişinin dünyaya açılan penceresi gözdür ve göz her türlü, iyi ve kötü, düşüncelerin ilk çıkış noktası olarak kabul edilir. Bu yüzden bakışlardan, kötü gözlerden korunmak amacıyla emici özelliği olduğuna inanılan mavi renkli taşlar eskiden beri kullanıla gelmiştir. Ve son halini günümüzdeki çeşit çeşit nazar boncukları olarak almıştır. Şu an, gerek inanç gerek gelenek, gerekse de süs eşyası olarak pek çok kişi **nazar boncuğu**nu günlük yaşantısında çok sık kullandığı yerlerde bulundurmaktadır.

Nazar boncuğu yapılırken içine [kurşun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%C5%9Fun) dökülür. Bunun da iyi şans getirdiği söylenir. Mâvi renkli her cam boncuğun nazarı savması gerçekte eski halk inanışına göre mümkün değildir. Bu boncukların mutlaka bulunması gereken özellikleri vardır örnegin kimi ustalara göre mavi üzerine sarı renkli göz yer almalıdır.[^2] Ayrıca “Göz Ocağı” niteliğinde özel (daha eski halk inançlarına göre “İyeli/Eyelü”, yâni koruyucu ruhu olan) bir yerde eritilmiş olmalıdır.

Nazar boncuğu ocaklarının kuruluşu da geçmişte özel bir tören ile gerçekleştirilirdi. Bu ocakta başka bir cam işiyle uğraşılmaz, sâdece nazar boncuğu yapılır. O kadar ki, aynı işliğin içerisinde başka cam eşyâlar yapan usta, nazar boncuğu üretmek için yalnızca asıl ocağı kullanır. Ayrıca gerçek bir nazar boncuğunun mutlaka elde yapılması gerekir, makinelerle seri halde üretilen boncuklar bir süs eşyası olmaktan öte bir anlam ifâde etmez.

## Tarihçe

**Kotaz** sözcüğü de yine Nazar boncuğu anlamında kullanılan başka bir kelimedir. Gözün dikkatini başka yöne çekmesi nedeniyle korunduğu mantığı öne sürülür. Çok kuvvetli nazarların kotazları (nazar boncuklarını) çatlattığı hatta parça parça ettiği anlatılır.[^3] Sözcük olarak "kutlu nesne" anlamına gelir. **Köşgük** ve **çom** tabirleri de aynı anlamda kullanılır ve nazarlık demektir.

## Ayrıca bakınız

- [Nazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nazar)
- [Nazarköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nazark%C3%B6y)
- [Mahmut Sür](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmut_S%C3%BCr) (nazar boncuğu alanında Yaşayan İnsan Hazinesi)

## Dış bağlantılar

- [Boncuk-Köy / Görece Beydesi](http://www.boncukkoy.com/turkce/turkce_index.htm)
- [Boncuk (Beads) - Ellerin Türküsü](http://www.youtube.com/watch?v=fF_yygO8YCY) (Belgesel)

[^1]: Red Evil Eye: Significance and Symbolism Explained. 2025-10-25. <https://sarasbeads.co.uk/blogs/guides/red-evil-eye-significance>
[^2]: Nazar Boncuğu - Görece Köyü Ocakları. <http://www.bugday.org/portal/haber_detay.php?hid=86>
[^3]: ÇIBLAK, Nilgün (2004), “Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar”, Türklük Bilimi Araştırmaları (TÜBAR), S.15, ss.103-125