# Nakşidil Sultan > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fidil_Sultan > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Nakşidil Sultan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Nak%C5%9Fidil_Sultan (CC-BY-SA-4.0) Kişi bilgi kutusu | ad = Nakşidil Sultan نقش دل سلطان | resim = Nakşidil.JPG | resim\_boyutu = 255px | başlık = | doğum\_adı = (?)\[''Diyanet İslâm Ansiklopedisi,'' cilt: 32, sayfa: 343-344, 2006 ''(Kafkas kökenlidir.](https://islamansiklopedisi.org.tr/naksidil-sultan) Webarşiv|url=https://web.archive.org/web/20200407065750/https://islamansiklopedisi.org.tr/naksidil-sultan |tarih=7 Nisan 2020 *(Fransız kraliyet ailesine mensup olduğu bilgisi doğru değildir.)*\ | doğum\_tarihi = Temmuz veya Ağustos 1768 | doğum\_yeri = 1766(?)[^1] | ölüm\_tarihi = Ölüm tarihi|1817|7|28[^2] | ölüm\_yeri = [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) | ölüm\_nedeni = | yattığı\_yer = Nakşidil Sultan Türbesi,[^3] [Fatih Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Camii), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) | yattığı\_yerin\_koordinatları = | ikamet = | milliyeti = [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler)[^4] veya [Çerkes](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkesler)[^5] | diğer\_adları = | Tanınma nedeni = | eğitim = | İşveren = | meslek = | unvan = [Valide Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Valide_sultan) | Maaş = | Net değer = | boy = | Kilo = | Dönem = | Önceki = | Sonraki = | parti = | boards = | din = [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) | eş = [I. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid) | çocukları = [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud) | ebeveynler = | ilişkiler = | imza = | web sitesi = | dipnotlar = **Nakşidil Sultan** (d. 1768 - ö. 28 Temmuz 1817[^6] veya 22 Ağustos 1817[^7]), Osmanlı padişahı [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un annesi, [Valide Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Valide_sultan) ve [I. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid)'in eşiydi. ## Hayatı Dosya:Sultan Mahmud II of the Ottoman Empire.jpg|upright=0.85|sol|küçükresim|*Nakş-î Dil Valide Sultan****ın öz oğlu ya da manevî evâtlığı ***[***Halife***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet)*** ***[***Sultan***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan)*** ***[***II. Mahmut***](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)***, (*****Mahmud-ı sānī*****) محمود ثانى ***[***Han***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han)***. Fransız asıllı olduğu doğru değildir.***[^8]*** Milliyeti ve saray öncesi hayatına dair kesin bir bilgi bulunmamakla beraber Kafkas kökenli olabileceği söylenmektedir.***[^9]*** Nakşidil Valide Sultan 1783 yılında ***[***I. Abdülhamid***](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid)***'in eşi oldu. ***[***Osmanlı***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)*** kaynaklarında padişah ***[***II. Mahmud***](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)***'un öz annesi olarak bilinmekle birlikte, bazı batı kaynaklarında ***[***II. Mahmud***](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)***'u evlat edinerek yetiştiren kadın olduğu öne sürülmüştür. ***[***II. Mahmud***](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)*** 1808 yılında tahta çıktığında Nakşidil ***[***Valide Sultan***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Valide_sultan)*** oldu. 28 Temmuz 1817 tarihinde öldü.***[^10]*** Cenazesi ***[***İstanbul***](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)*** ***[***Fatih Camii***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fatih_Camii)*** avlusundaki ***[***Nakşidil Sultan Türbesi***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fidil_Sultan_T%C3%BCrbesi)***'ne gömüldü.***[^11] ## Kökeni ![Nakş-î Dil Valide Sultan'nın defin yeri İstanbul Fatih'deki Fatih Camii avlusunda bulunan Nakş-î Dil Valide Sultan Türbesi'ndedir.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Naksidil_Valide_Sultan_Mausoleum_9303.jpg/1280px-Naksidil_Valide_Sultan_Mausoleum_9303.jpg) *Nakş-î Dil Valide Sultan'nın defin yeri İstanbul Fatih'deki Fatih Camii avlusunda bulunan Nakş-î Dil Valide Sultan Türbesi'ndedir. (Dosseman, CC-BY-SA-4.0)* Dosya:Mahmud II.jpg|upright=1.02|küçükresim|*Nakş-î Dil Valide Sultan****ın manevî evâtlığı ***[***Gazi***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazi)*** ***[***Halife***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet)*** ***[***Sultan***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sultan)*** ***[***II. Mahmut***](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)***, (*****Mahmud-ı sānī*****) محمود ثانى ***[***Han***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han)***, *****Gerçekleştirmiş olduğu kıyâfet inkılâbından sonraki giysileriyle*****.*** - Nakşidil Sultan'ın kökeni ölümünden sonraki yıllarda batı ülkelerinde birçok söylentilere yol açmış, çok sayıda romana konu olmuştur. Bu söylentiler genel olarak Nakşidil Sultan'ın Fransız imparatoru [Napolyon Bonapart](https://turkipedia.org/tr/wiki/Napolyon_Bonapart)'ın eşi Josephine'in kuzeni olduğu yolunda yoğunlaşmaktadır. Söylentilere göre Nakşidil Sultan Temmuz veya Ağustos 1768'de **Marthe Aimée du Buc de Rivery**[^12] adıyla [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'nın bir kolonisi olan [Martinik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Martinik) adasında zengin bir ailenin kızı olarak doğmuştu. Sonradan [Napolyon Bonapart](https://turkipedia.org/tr/wiki/Napolyon_Bonapart)'ın eşi olacak olan Josephine, Aimée'nin kuzeniydi. Aimée, [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya eğitim için yollanmıştı. Bir gün [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'daki okulundan memleketine geri dönerken [Mayorka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mallorca) açıklarında seyahat etmekte olduğu gemiye [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir)li korsanlar saldırarak onu esir aldılar. Daha sonra Aimée, [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir)'in beyi tarafından padişaha hediye olarak [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a gönderildi. Haremde Nakşidil adını aldı. Günümüzde [Martinik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Martinik) adasını ziyaret eden turistlere, dünyanın iki büyük imparatorluğunun en yüksek düzeyine yükselmiş iki kuzen olan Josephine Bonapart ve Nakşidil Sultan'ın o adada doğmuş olduğu anlatılmaktadır ve bu söylenti ada için önemli bir ilgi alanı haline gelmiştir. - Christine Isom-Verhaaren'e[^13] göre doğruluğu kanıtlanmamış olan bu söylentilerin yayılmasında [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) Devletlerinin de payı vardır. [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) padişahı [Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz)'in 1867 yılında [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya yaptığı seyahat sırasında III. Napolyon ([Napolyon Bonapart](https://turkipedia.org/tr/wiki/Napolyon_Bonapart)'ın eşi Josephine'in torunu) Fransız basınına [Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz) Sultan'la akraba olduklarını söylemiştir. Ancak o dönemde [Fransız](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zlar) ve [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) İmparatorluklarının bir ittifak içinde oldukları düşünülürse bu söylentilerin siyasi amaçlı olması oldukça mümkündür. - [Necdet Sakaoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necdet_Sakao%C4%9Flu)'nun bildirdiğine göre, Nakşîdil Sultan hakkında [Gürcü](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCrc%C3%BCler) asıllı olduğu söylenir ancak harem öncesi hayatı ve milliyeti hakkında kesin bilgi yoktur.[^14] Aimée du Buc de Rivéry'nin Nakşîdil Sultan olduğu iddiası ise bir yakıştırmadan ibaret olup, *Aimée du Buc de Rivéry* [Martinik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Martinik) adasına dönerken yolda boğulmuştur.[^15] ## Hakkında yazılan roman ve kitaplar Commons kategori|Nakşidil Sultan 1. [Janet Wallach, Seraglio, New York, Doubleday, 2003](http://www.amazon.com/gp/product/0385490461/103-7743873-0210255?v=glance&n=283155) ISBN 0-385-49046-1. 2. [Barbara Chase-Riboud, Valide: A Novel of the Harem, New York, Avon, 1986](http://www.amazon.com/gp/product/0688043348/103-7743873-0210255?redirect=true) ISBN 0-688-04334-8. 3. Maurizio Costanza, *La Mezzaluna sul filo - La riforma ottomana di Mahmûd II*, Marcianum Press, Venezia, 2010 (appendix.1) 4. [Prince Michael of Greece, Sultana, New York, Harper and Row, 1983](http://www.amazon.com/gp/product/0380685027/103-7743873-0210255?v=glance&n=283155) ISBN 0-380-68502-7. 5. [March Cost, The Veiled Sultan (New York: Vanguard Press, 1969](http://www.amazon.com/gp/product/0814906664/sr=1-1/qid=1155306450/ref=sr_1_1/103-7743873-0210255?ie=UTF8&s=books) ISBN 0-8149-0666-4. 6. [Lesley Blanch, The Wilder Shores of Love, New York: Simon and Schuster, 1954](http://www.amazon.com/gp/product/0786710306/103-7743873-0210255?v=glance&n=283155) ISBN 0-7867-1030-6. 7. [Benjamin A. Morton, The Veiled Empress: An Unacademic Biography, New York: G. P. Putnam's Sons, 1923](http://www.amazon.com/gp/product/B00085ON5K/ref=sr_11_1/103-7743873-0210255?ie=UTF8) ASIN B00085ON5K. ## Hayatını konu alan filmler 1. [The Favorite](http://www.imdb.com/title/tt0097341/) (1989) 2. [Nakşidil Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fidil_Sultan_%28dizi%29) (dizi) (2011) 3. [Esir Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Esir_Sultan) (dizi)[^16](2012) [^1]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 355. [^2]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 355. [^3]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 356. [^4]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 356. [^5]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 355. [^6]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 355. [^7]: E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936, Martijn Theodoor Houtsma, 1987 [^8]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 356. [^9]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 356. [^10]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 355. [^11]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 356. [^12]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 356. [^13]: Isom-Verhaaren, Christine, Royal French Women in the Ottoman Sultans' Harem: The Political Uses of Fabricated Accounts from the Sixteenth to the Twenty-first Century. Journal of World History 17.2 (2006): 76 pars. 11 Ağustos 2006. [^14]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 356. [^15]: Necdet Sakaoğlu. Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık, 2008, s. 359-360. [^16]: Arşivlenmiş kopya.