# Mustafa Fevzi Sarhan > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Fevzi_Sarhan > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mustafa Fevzi Sarhan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mustafa_Fevzi_Sarhan (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Mustafa_Fevzi_Bey_Sarhan_.jpg) * (public-domain)* - **Makam:** Meclis-i Mebûsan; 4. ve 5. Dönem Mebusu; Türkiye Büyük Millet Meclisi; 2., 3. ve 4. Dönem Milletvekili; Türkiye Şeriyye ve Evkaf Vekili - **Dönembaşı:** 18 Nisan 1912; 11 Ağustos 1923; 24 Eylül 1923 - **Dönemsonu:** 21 Aralık 1918; 19 Eylül 1933; 6 Mart 1924 - **Seçim bölgesi:** 1912 – Saruhan; 1914 – Saruhan; 1923 – Saruhan; 1927 – Manisa; 1931 – Manisa - **Öncegelen:** Musa Kazım Onar; Musa Kazım Onar - **Sonragelen:** Makam kaldırıldı; Makam kaldırıldı - **Başbakan:** İsmet İnönü - **Doğum tarihi:** 1876 - **Doğum yeri:** Akhisar, Manisa, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm tarihi:** 19 - **Ölüm yeri:** Paris, Fransa - **Yattığı yer:** Cebeci Asri Mezarlığı, Ankara, Türkiye - **Partisi:** Cumhuriyet Halk Partisi - **Eşi:** Fatma Hadiye Hanım - **Çocukları:** Mehmet Haldun Sarhan, Ahmet Huldi Sarhan **Mustafa Fevzi Sarhan** (1876, [Akhisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akhisar) - 19 Eylül 1933, [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) [hukukçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hukuk%C3%A7u), [din adamı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Din_adam%C4%B1) ve [siyasetçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siyaset%C3%A7i)dir. Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminde siyasi görevler üstlenmiş, özellikle hukuk ve siyaset alanındaki çalışmalarıyla tanınmıştır. Osmanlı [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'ında ve [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'nde (TBMM) milletvekilliği yapmış, aynı zamanda [Şeriyye ve Evkaf Vekilliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriyye_ve_Evkaf_Vek%C3%A2leti) görevinde bulunmuştur. ## Hayatı ve kariyeri Mustafa Fevzi Sarhan, 1876'da [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun [Aydın Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n_Vilayeti)'ne bağlı [Saruhan Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1)'ndaki [Akhisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akhisar) kazasının [Şeyhisa Mahallesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyhisa%2C_Akhisar)'nde doğdu.[^1] Babası Efendizade Hacı Yusuf Ziya, annesi Fatma Hanım'dır. Eğitimine 1889'da [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)'daki Sultaniye Medresesi'nde başlamış, burada müderrisler Rıza Efendi ve Mehmet Efendi'den ders almıştır. 1897'de ilk icazetini almış, 1898'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a giderek dönemin tanınmış âlimlerinden iki yıl ders görmüş ve 1900'de ikinci icazetini elde etmiştir. Aynı dönemde, 1899'da [İstanbul Hukuk Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)'ne kaydolmuş, 1904'te bu okulu birincilikle bitirmiştir. Mezuniyeti dolayısıyla "Altın Maarif Madalyası" ile ödüllendirilmiştir. Eğitim sürecinde [Almanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanca), [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca), [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) öğrenmiştir.[^2] ### Akademik ve memuriyet kariyeri Mustafa Fevzi, 1905'te [İstanbul Hukuk Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)'nde Mecelle müderris yardımcısı olarak göreve başlamıştır. 1908'de memuriyet kadrosuna alınarak maaşa bağlanmıştır. Şubat 1907'de [Mekteb-i Nüvvâb](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekteb-i_N%C3%BCvv%C3%A2b)'da ilâmat-ı hukukiye ve cezaiye dersleri vermiş, Ekim 1909'da hukuk muhakeme usulü ve tanzim-i ilamat-ı cezaiye, Aralık 1909'da ise tanzim-i ilamı cezaiye ve icra kanunu muallimliklerine atanmıştır. Bu dersleri 1920'ye kadar sürdürmüştür. Ferit Paşa Hükûmeti döneminde derslerine sınırlama getirilmiştir. Memuriyet kariyerinde ayrıca 28 Mart 1904'te Maliye Bakanlığı Hukuk Müşavirliği Kalemi'nde görev almış, aynı yıl Maliye Dava Vekâleti'ne getirilmiştir. 10 Kasım 1908'de Hukuk Müşavirliği'ne terfi etmiş, 28 Eylül 1908'de [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) İkinci Hukuk Mahkemesi Başkanlığı'na, 1910 sonunda İkinci Ticaret Mahkemesi Başkanlığı'na, 12 Temmuz 1911'de Beyoğlu Bidayet Mahkemesi Başkanlığı'na atanmıştır.[^3] ### Siyasi kariyeri Mustafa Fevzi, 1912 yılında yapılan genel seçimlerde [Saruhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1)'dan milletvekili seçilerek [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'a girdi. Bu görev sırasında Beyoğlu Bidayet Mahkemesi Başkanlığı'ndan istifa etti ve meclisin kapatılmasına kadar milletvekilliğini sürdürdü. 1920'de [Türkiye Büyük Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi)'nin açılmasıyla [Saruhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1) milletvekili olarak yeniden meclise girdi. 2 Mayıs 1920'de kurulan İcra Vekilleri Heyeti'nin bir parçası olarak [Şeriyye ve Evkaf Vekaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriyye_ve_Evkaf_Vek%C3%A2leti)'nde görev aldı. 30 Ekim 1923'ten 3 Mart 1924'e kadar bu vekilliği yürüttü. Bu dönemde dinî müesseseler ve vakıfların yönetimi tek çatı altında toplandı. 1923 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a 15 günlük bir ziyaret gerçekleştirerek Evkaf İdaresi'ni, [Dârülfünûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn)'u ve vakıf kurumlarını inceledi. 3 Mart 1924'te [Şeriyye ve Evkaf Vekaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeriyye_ve_Evkaf_Vek%C3%A2leti) kaldırılarak yerine [Diyanet İşleri Reisliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyanet_%C4%B0%C5%9Fleri_Ba%C5%9Fkanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ve [Evkaf Müdüriyet-i Umumiyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vak%C4%B1flar_Genel_M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC) kuruldu.[^4] 7 Temmuz 1923'te [2. Dönem](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_2._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) seçimlerinde [Halk Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi)'ndan 587 oyla milletvekili seçildi ve 11 Ağustos 1923'te meclise katıldı. Adliye, Kavanin-i Maliye, Memurin Muhakemat, Kanun-i Esasi, Diyanet ve Evkaf komisyonlarında görev aldı, iki kez Adliye Komisyonu başkanlığı yaptı. 7 Ekim 1927'de [3. Dönem](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_3._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) seçimlerinde 811 oyla yeniden [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) milletvekili seçildi ve 1 Kasım 1927'de meclise katıldı.[^5] 4 Mayıs 1931 seçimlerinde [Cumhuriyet Halk Partisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi)'nden [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa) milletvekili olarak görevine devam etti ve 1933'te ölene kadar bu görevi sürdürdü.[^6] ### Diğer çalışmaları 26 Mayıs 1927'de [İzmir-Kasaba Demiryolu Şirketi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Smyrne_Cassaba_%26_Prolongements) ile hükûmet arasındaki ihtilafın çözümünde görev aldı. Bu çalışması için 8 Mayıs 1929'da [Bakanlar kurulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bakanlar_kurulu) kararıyla 300 lira ödüllendirildi. [Antalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Antalya)'daki Karamuk ve Bucak orman davalarının devlet lehine sonuçlanması için çalıştı ve bu hizmeti karşılığında 3 Temmuz 1930'da 3.000 lira ödül aldı. Bu ödül, 20 Mayıs 1931 ve 2 Ağustos 1931 tarihli [Bakanlar kurulu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bakanlar_kurulu) kararlarıyla onaylandı.[^7] 1928 yılında [Harf Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harf_Devrimi)'nin yaygınlaştırılması amacıyla [Akhisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akhisar)'da çalışmalara katıldı ve yeni [Türk alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_alfabesi)nin tanıtımı için toplantılar düzenledi. 17 Kasım 1927'de [Akhisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akhisar)'da düzenlenen Tütüncüler Kongresi'ne katılarak başkan seçildi. Eylül 1932'de Tütün Satış Kooperatifi'nin kurulmasına öncülük etti. 29 Şubat 1928'de [Akhisar Tütüncüler Bankası](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCt%C3%BCnbank) İdare Heyeti'ne seçildi ve 6 Nisan 1931'de bankanın başkanı oldu.[^8] ### Ölümü ve hatırası Mustafa Fevzi, 1933 yılında rahatsızlanarak tedavi için önce [Viyana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Viyana)'ya, ardından [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e gitti. [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'te ameliyat geçirdi ve 19 Eylül 1933'te 58 yaşında öldü. Cenazesi [tahnit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahnit) edilerek [Marsilya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marsilya)'dan vapurla [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a, oradan trenle [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'ya getirildi ve 23 Ekim 1933'te [Cebeci Asri Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cebeci_Asri_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'nda defnedildi. Cenaze törenine [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) Başkanı [Kâzım Özalp](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2z%C4%B1m_%C3%96zalp), [CHP](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cumhuriyet_Halk_Partisi) Genel Kâtibi Recep Bey ve çok sayıda kişi katıldı. Ölümünden sonra boşalan meclis sandalyesine [Yusuf Hikmet Bayur](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Hikmet_Bayur) seçildi. [Akhisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akhisar)'da [Efendi Mahallesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Efendi%2C_Akhisar)'nin adı, 1933 yılında Belediye Meclisi kararıyla "Mustafa Fevzi Bey Mahallesi" olarak değiştirilse de günümüzde Efendi Mahallesi olarak adlandırılmaktadır.[^9] ### Özel hayatı Fatma Hadiye Hanım ile evli olan Mustafa Fevzi'nin Ahmet Huldi ve Mehmet Haldun adında iki oğlu olmuştur. Oğlu [Mehmet Haldun Sarhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Haldun_Sarhan), [7. Dönem Manisa milletvekili](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_7._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) olarak görev yapmıştır.[^10] [^1]: Taşkınoğlu, Mehmet. Mustafa Fevzi (Sarhan) Son Şer'iye ve Evkaf Vekili, Manisa Milletvekili. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 1 Eylül 2013, s. 204-217. [^2]: Taşkınoğlu, Mehmet. Mustafa Fevzi (Sarhan) Son Şer'iye ve Evkaf Vekili, Manisa Milletvekili. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 1 Eylül 2013, s. 204-217. [^3]: Taşkınoğlu, Mehmet. Mustafa Fevzi (Sarhan) Son Şer'iye ve Evkaf Vekili, Manisa Milletvekili. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 1 Eylül 2013, s. 204-217. [^4]: Taşkınoğlu, Mehmet. Mustafa Fevzi (Sarhan) Son Şer'iye ve Evkaf Vekili, Manisa Milletvekili. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 1 Eylül 2013, s. 204-217. [^5]: TBMM Albümü. 29 Ekim 2012. [^6]: Taşkınoğlu, Mehmet. Mustafa Fevzi (Sarhan) Son Şer'iye ve Evkaf Vekili, Manisa Milletvekili. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 1 Eylül 2013, s. 204-217. [^7]: Taşkınoğlu, Mehmet. Mustafa Fevzi (Sarhan) Son Şer'iye ve Evkaf Vekili, Manisa Milletvekili. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 1 Eylül 2013, s. 204-217. [^8]: Taşkınoğlu, Mehmet. Mustafa Fevzi (Sarhan) Son Şer'iye ve Evkaf Vekili, Manisa Milletvekili. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 1 Eylül 2013, s. 204-217. [^9]: Taşkınoğlu, Mehmet. Mustafa Fevzi (Sarhan) Son Şer'iye ve Evkaf Vekili, Manisa Milletvekili. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 1 Eylül 2013, s. 204-217. [^10]: Taşkınoğlu, Mehmet. Mustafa Fevzi (Sarhan) Son Şer'iye ve Evkaf Vekili, Manisa Milletvekili. Manisa Celal Bayar Üniversitesi, 1 Eylül 2013, s. 204-217.