# Mustafa Eşref Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_E%C5%9Fref_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mustafa Eşref Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mustafa_E%C5%9Fref_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** Eylül 1820
- **Doğum yeri:** Bursa, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 7 Aralık 1894
- **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
- **Öğrenim:** Mekteb-i Harbiye
- **Rütbesi:** Müşîr
- **Savaşları:** Kırım Savaşı; 93 Harbi

**Mustafa Eşref Paşa** (Eylül 1820, [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa) - 7 Aralık 1894, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr)i, devlet adamı, diplomat, yazar ve şâirdir.

## Hayatı

Eylül 1820'de [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa)'da doğdu. Babası Sıdkızâde Ahmed Sıdkî Efendi'dir. 1844'te [Mekteb-i Harbiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Harp_Okulu)'yi [mülâzım-ı evvel](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCl%C3%A2z%C4%B1m-%C4%B1_evvel) rütbesiyle bitirdi. Binbaşı rütbesiyle 1853'te [Kırım Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında Serdâr-ı Ekrem [Ömer Lütfi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_L%C3%BCtfi_Pa%C5%9Fa)'nın [yâver](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_subay%C4%B1)liğine getirildi. 1862'de [miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay), 1866'da [mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva), 1869'da ise [ferîk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fer%C3%AEk) yapıldı. 1870'te [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'ta [4. Ordu](https://turkipedia.org/tr/wiki/4._Ordu_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29)'nun Kurmay Başkanlığı'na nakledildi. Aralık 1871-Kasım 1872 arası [Tahran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahran)'da elçilik yaptı. [Müşîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9F%C3%AEr)likle Ekim 1874-Mayıs 1876 arası [İşkodra](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0%C5%9Fkodra_Vilayeti), Haziran 1876-Nisan 1877 târihlerinde [Selânik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik_Vilayeti) vâliliğini îfâ etti.[^1]

[Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_Vilayeti) vâliliğine tâyin edildiyse de [93 Harbi](https://turkipedia.org/tr/wiki/93_Harbi)'nin zuhur etmesiyle [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna) Cephesi komutanlığına atandı. 4.5 ay sonra bu vazîfeden alınarak 1878'de [Limni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Limni)'ye sürgüne gönderildi. Sultan [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) kendisini af ederek İstanbul'a getirtti, akabinde selâmlık resmine memûr etti. Eşref Paşa, 7 Aralık 1894'te [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da öldü. [Merkezefendi Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkezefendi_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)'na, kayınpederi [Mehmed Kâni Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_K%C3%A2ni_Pa%C5%9Fa)'nın yakınına defnedildi.

[^1]: Kuneralp, Sinan. Son Dönem Osmanlı Erkân ve Ricali (1839-1922), Prosopoprafik Rehber. İsis, 2003, s. 109. <https://turkologie-wiki.rproxy.it-fopro.uni-bamberg.de/turkologie/index.php/Mustafa_E%C5%9Fref_Pa%C5%9Fa>