# Mustafa Celâleddin Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Cel%C3%A2leddin_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mustafa Celâleddin Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mustafa_Cel%C3%A2leddin_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/84/Mustafa_dzelaledin.jpg) * (public-domain)* - **Doğum yeri:** Modrzewiec, Prusya - **Ölüm yeri:** Novosela, Osmanlı İmparatorluğu - **Bağlılığı:** Osmanlı İmparatorluğu - **Hizmet yılları:** 1849-1876 - **Birimleri:** Harita şubesi askeri kolordu - **Eşi:** Saffet Hanım **Mustafa Celâleddin Paşa**[^1] ya da doğum adıyla **Konstanty Półkozic-Borzęcki** (10 Nisan 1826, [Modrzewiec](https://turkipedia.org/tr/wiki/Modrzewiec) - 9 Ekim 1876, [Novosela](https://turkipedia.org/tr/wiki/Novosela%2C_Kolonya)), [Leh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonyal%C4%B1lar) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) komutanıdır. [1848 Devrimleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/1848_Devrimleri)'nden sonra Osmanlı'ya sığınmış ve 27 yıl subay olarak görev yapmıştır. 1876 [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F) Olayları'nda karnından yaralandı ve altı ay sonra Novosela'da hayatını kaybetti. 1869 yılında *Eski ve Modern Türkler* adlı eserini [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) olarak yayınlamıştır. Türk tarihinde hanedan tarihçiliğinden ulus tarihçiliğine geçişte etkisi olan isimlerdendir. [Türkçülük](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk) konusunda öne çıkan ve çokça bilinen isimlerden daha önce Türkçülük fikrini ve [Arap alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_harfleri)ne karşı da [Latin alfabesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latin_harfleri)nin kullanımını savunmuştur.[^2] [Nâzım Hikmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/N%C3%A2z%C4%B1m_Hikmet)'in anne tarafından büyük dedesidir.[^3] ## Hayatı Altı çocuklu bir köklü ailenin ikinci çocuğu olarak 10 Nisan 1826'da [Polonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Polonya)'nın Modrzewiec köyünde doğdu. Küçük yaşlarda anadili [Lehçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leh%C3%A7e)nin dışında [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) ve [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca)yı konuşuyor, [Latince](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latince) ve [Almanca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanca)yı da iyi düzeyde biliyordu. 1844'te [Piotrkow'da](https://turkipedia.org/tr/wiki/Piotrk%C3%B3w_Trybunalski) liseyi bitirdikten sonra resme olan yeteneğinden dolayı Varşova Güzel Sanatlar Okulu'na kaydoldu. Burada iki yıl eğitim gördükten sonra sürpriz bir kararla Wloclawek'teki papaz okuluna geçti. Papaz okulundan da bir yıl sonra ayrıldı. [1848 Devrimleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/1848_Devrimleri)'nden etkilenen isimlerden biri oldu. [Poznan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pozna%C5%84)'daki ayaklanmalara bir arkadaşıyla beraber katıldı. Ayaklanma kısa süre içinde [Prusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prusya) tarafından bastırılınca yakalandı ve mayıs ayında [Magdeburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Magdeburg) Hapishanesi'ne gönderildi. Tahliye edildikten sonra önce [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya gitti, burada kendisini güvende hissetmediği için 1849 yılında Polonya ve Macar devrimcileri/isyancıları [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ya iade etmeyen [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na sığındı ve [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a geldi.[^4] Harita çizimindeki üstün yeteneği ve birkaç yabancı dil bilmesi sayesinde [Mustafa Reşid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Re%C5%9Fid_Pa%C5%9Fa)'nın dikkatini çekti ve [Osmanlı Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_ordusu)na yüzbaşı olarak girerek harita şubesine atandı. İki yıl sonra şehrin [Şeyhülislam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh%C3%BClislam)ına giderek [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman) oldu ve şeyhülislam tarafından kendisine *"Mustafa Celaleddin"* adı verildi. Daha sonra Erkan-ı harbiye [mirliva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirliva)larından [Ömer Lütfi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_L%C3%BCtfi_Pa%C5%9Fa)’nın kızıyla evlendi. Osmanlı'nın o dönemlerde [Rusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'ya karşı yaptığı bütün savaşlara katıldı. Askeri kolordu komutanı rütbesiyle katıldığı 1876 [Karadağ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karada%C4%9F) Olayları'nda karnından yaralandı ve altı ay sonra [Novosela](https://turkipedia.org/tr/wiki/Novosela%2C_Kolonya)'da hayatını kaybetti.[^5][^6] ## Fikir ve yazıları Siyasi yazılarına subay olduğu dönemlerde başladı. [Yeni Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yeni_Osmanl%C4%B1lar), [Jön Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrkler) ve [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) gibi oluşumlardan daha önce [Türkçülük](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk) fikrini savundu ve bu yönüyle [Ahmed Vefik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Vefik_Pa%C5%9Fa), [Şemseddin Sami](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eemseddin_S%C3%A2mi), [Yusuf Akçura](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yusuf_Ak%C3%A7ura) ve [Mehmet Emin Yurdakul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Emin_Yurdakul)'u etkiledi. Mustafa Celâleddin Paşa hanedan tarihçiliğinden ulus tarihçiliğine geçildiği dönemlerdeki etkin isimlerden biri oldu. Kendisi [Ruslar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ruslar)ın [Slav](https://turkipedia.org/tr/wiki/Slavlar) kavimleri arasındaki en [barbar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Barbar) topluluk olduğunu, [Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler)in ise yeryüzünün en eski ve en medeni milleti olduğunu iddia etmektedir.[^7] Savunduğu görüşlerden bir diğeri de [Latin dili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Latince) ve uygarlığının Türk kökenli olduğu çıkarımıdır. Bu çıkarımına bazı Latince kelimeler ve yerleşim adlarıyla Türkçe kelimeler arasında benzerlik kurarak ulaşmıştır.[^8] ### Eski ve Modern Türkler Askerlik dışındaki etkisi Türk dili, [Türkçülük](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7%C3%BCl%C3%BCk) ve [Türk tarihi](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_tarihi_kronolojisi) üzerine olmuştur. *Eski ve Modern Türkler* adlı kitabı 1869'da [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) olarak [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da yayınladı. Eser İstanbul'da çıkan *Courrier d'Orient* gazetesine ait bir matbaada basıldı ve sultan [Abdülaziz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClaziz)'e ithaf edildi. Yayınlanan kitabı [Avrupa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avrupa)'da etkili oldu ve ikinci basımı ertesi yıl [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'te yapıldı. Celâleddin Paşa bu eserinde çeşitli etnik unsurlardan oluşan Osmanlı İmparatorluğu'nun devamlılığı, birliği ve refahı için neler yapılması gerektiğinden bahsetti. Bu kitap ile Türkleri Avrupalılara anlatmaya çalıştı. Kitapta öne çıkan diğer konular ise eski Türk kavimleri, Türk tarihi, Türk kültürü, Türk dili ve Osmanlı'nın kuruluşu olmuştur. Bu kitabının Paris baskısı [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'te de vardı. Kitabı [Ali Fuat Cebesoy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Fuat_Cebesoy)'dan edindiği yönünde tahminler vardır. Ayrıca bu kitabı okuduğunu ve bazı sayfaların kenarına "çok mühim", "dikkat" ve "abartma" gibi notlar aldığı belirtilmektedir. Kitabın bu nüshası [Anıtkabir Müzesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Atat%C3%BCrk_ve_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1_M%C3%BCzesi)'nde bulunmaktadır.[^9] [^1]: Türkçülük. TDV İslam Ansiklopedisi. [^2]: Eski ve Modern Türkler. İdefix. [^3]: Ortaylı, İlber. Polonya ve Osmanlı ilişkileri. Kronik Kitap, 2025, s. 75. [^4]: Türk'ü Avrupa'ya Anlatan İlk Aydın: M. Celaleddin Paşa. Sözcü. [^5]: Osmanlı’nın ilk Türkçüsü Nazım Hikmet'in dedesi. dunyabulteni.net. [^6]: Turecki generał rodem spod Piotrkowa. znak.org.pl. [^7]: Osmanlı’nın ilk Türkçüsü Nazım Hikmet'in dedesi. dunyabulteni.net. [^8]: Türk Tarih Tezinden Türk-İslâm Sentezine, s. 31. [^9]: Türk'ü Avrupa'ya Anlatan İlk Aydın: M. Celaleddin Paşa. Sözcü.