# Musavver Eşref

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Musavver_E%C5%9Fref
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Musavver Eşref, https://tr.wikipedia.org/wiki/Musavver_E%C5%9Fref (CC-BY-SA-4.0)

- **Tür:** Haftalık Dergi
- **Dil:** Osmanlıca
- **Genelmerkez:** İstanbul
- **Kuruluştarihi:** 1909
- **Sonyayıntarihi:** 1911

**Musavver Eşref** (Kimi sayıları “**Eşref**” adını taşır), [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)’da 18 Mart 1909’dan itibaren 52 sayı yayılanmış haftalık bir dergidir.

Mizah dergisi olarak yayın hayatına başlamışsa edebi yönü mizahi yönünden ağır bastığı için dönemin edebiyat dergileri arasında değerlendirilir.[^1] Başlangıçta “*Eşref*” olan adı, 12. sayıdan itibaren “*Musavver Eşref*” olmuş; “*Musavver*” sıfatı 22 .sayıda kalkmış, 26. sayıda yeniden eklenmiştir.

Edebi eserler ve az sayıda [karikatür](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karikat%C3%BCr) yayınlayan derginin karikatüristleri Mehmet Fazlı ve Mehmet Baha Bey’dir. Dergide karikatürlerden daha çok fotoğraflara yer verilmiştir. Derginin ilk sayılarında [Şair Eşref](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eair_E%C5%9Fref), Halil Edip, Muallim Feyzi, Muhittin, Hasan Remzi, Şeyh [Vasfi Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasfi_Efendi), Abdülhalim Memduh ve Florinalı Nazım’ın [hiciv](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hiciv), hikemî, rindane tonlu şiirleriyle övgü mahiyetindeki şiirleri ağırlığı oluşturur. 23 .sayıdan itibaren (Baha Tevfik’in sorumlu müdür olmasından sonra) ise genellikle [Servet-i Fünûn](https://turkipedia.org/tr/wiki/Servet-i_F%C3%BCn%C3%BBn) çizgisini devam ettiren şairler ve şiirler dergide daha çok yer almıştır.

Dergi, ilk 26 sayısında büyük boy olarak yayımlanmış; 26. sayıdan sonra küçük boy olarak çıkarılmış ve yeniden numaralandırılmıştır.

İlk sayısı “*Haftalık mizah gazetesidir-Şimdilik haftada bir kere Perşembe günleri neşr olunur*” ibaresiyle yayımlanmıştır. İmtiyaz sahibi ve sorumlu müdürü Hüseyin Nazmi, baş yazarı [Şair Eşref](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eair_E%C5%9Fref), yazı kurulu üyeleri ise Zevki ve Muhittin’dir. 2. sayıda yazı kurulu Muhittin ve Neşatî şeklinde değişmiştir. 23. sayıda sorumlu müdür Baha Tevfik olmuş; daha sonraki sayılarda da sorumlu müdür sık sık değişmiş; Hüseyin Nazmi, Ahmet Rıfkı ve Cevdet Maşuk sorumlu müdür olmuşlardır.

Derginin tanıtıcı ibaresi 4. sayıda “*Haftalık edebî mizah gazetesidir*”, 23. sayıda “*Perşembe günleri neşrolunur edebî ve mizahî Osmanlı gazetesidir*” şeklinde değişti.

Dergi, 12. sayıya kadar dört sayfa, bu sayıdan itibaren ise sekiz sayfa çıkmaya başladı. 26. sayıdan sonra yeniden numaralandırılması ve *Musavver Eşref* ismini almasından sonra ise sayfa sayısı on altı oldu. 9 (35). sayıdan son sayıya kadar ise sayfa sayısı sekiz olmuştur.[^2]

[^1]: Hürdünya Şahan, II. Meşrutiyet Dönemi Türk basını ve Eşref/Musavver Eşref Dergisi, Sakaryaedebiyat.com 31.01.2013, Erişim tarihi:05.04.2014. <http://sakaryaedebiyat.com/?p=614>
[^2]: Hürdünya Şahan, II. Meşrutiyet Dönemi Türk basını ve Eşref/Musavver Eşref Dergisi, Sakaryaedebiyat.com 31.01.2013, Erişim tarihi:05.04.2014. <http://sakaryaedebiyat.com/?p=614>