Musa Kazım Onar

Musa Kazım Onar (1881, Hadim, Konya - 5 Aralık 1930, Viyana), Türk siyasetçi, hukukçu ve akademisyendir. Osmanlı Meclis-i Mebûsan'ın IV. döneminde Konya Mebusu olarak görev yapmış; daha sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin I., II. ve III. dönemlerinde Konya milletvekilliği yapmıştır.^{[1]Musa Kazım Onar. Biyografi.Net, 4 Ocak 2023.} TBMM'de I. dönem Meclis reis vekilliği görevinde bulunmuş ve bir süre İcra Vekilleri Heyeti bünyesinde Şer'iye ve Evkaf Vekilliği görevini yürütmüştür.^{[2]Musa Kazım Onar Kimdir. Haberlendin, 8 Haziran 2026.} 1912 yılında kurduğu Konya Barosu'nun ölümüne kadar başkanlığını yapmıştır.^{[3]Konya'nın Velileri, Alimleri ve Hocaları.[4]Musa Kazım Onar.}

Eğitim hayatı

Musa Kazım Efendi (Onar), 1881 yılında Konya'nın Hadim ilçesinde doğmuştur. Musa Hocazade Ahmet Efendi'nin oğludur. Eğitim hayatına Hadim'de başladıktan sonra Konya'ya giderek İrfaniye Medresesi'nde öğrenim görmüştür. Burada, eski Konya milletvekillerinden Ömer Vehbi Büyükyalvaç olarak da bilinen Yalvaçlı Ömer Vehbi Efendi'den sarf, nahiv, mantık, maânî, beyan, bediî, usul-ı fıkıh, ilm-i kelâm ve hadis gibi alanlarda eğitim almıştır.

Medrese öğreniminin ardından bugün İstanbul Üniversitesi'nin temelini oluşturan Darülfünun'a bağlı Konya Hukuk Mektebi'ne girmiş ve 1911 yılında birincilikle mezun olmuştur.

Selanik Hukuk Mektebi ve Konya Barosu

1912 yılında, İstanbul'da açılan Selanik Hukuk Mektebi'nde müderrislik sınavını kazanmış ve Mecelle ve Usul-i Fıkıh müderrisi olarak göreve başlamıştır. Selanik'te hukuk öğrencilerine ders vermiştir. Ancak Balkan Savaşları sırasında Selanik'in Osmanlı egemenliğinden çıkmasının ardından Konya'ya dönmüş ve Selanik Hukuk Mektebi kapanmıştır.

Konya'ya döndükten sonra serbest avukatlık yapmaya başlamış ve 1912 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nda İstanbul Barosu'ndan sonra kurulan ikinci baro olan Konya Barosu'nu kurmuştur. Onar, ölümüne kadar baronun başkanlığını yürütmüştür.

Siyasi Hayatı

1919 yılında Konya Mebusu olarak Osmanlı Meclis-i Mebusan'a katılmış ve Osmanlı Devleti'nin son mebusları arasında yer almıştır.

Osmanlı Devleti'nin işgaline karşı yürütülen Milli Mücadele sürecinde, 23 Nisan 1920'de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne Konya milletvekili olarak katılmıştır. TBMM'nin kurucu kadroları arasında yer almış ve 1920-1922 yılları arasında Meclis'in birinci reis vekilliği görevini yürütmüştür.

Onar, TBMM'nin I., II. ve III. dönemlerinde Konya milletvekili olarak görev yapmıştır. 15 Nisan 1923 tarihinde Ali Fethi Okyar başkanlığında kurulan hükûmette Şer'iye ve Evkaf Vekili (Diyanet ve Vakıflar Bakanı) olarak görev yapmıştır. Ayrıca bir dönem Türkiye Ziraat Bankası İdare Meclisi Reisliği görevini yürütmüştür.

Ölümü

Musa Kazım Onar, 1929 yılında verem hastalığına yakalanmış ve tedavi amacıyla Viyana'ya gönderilmiştir. Tedavisinin ardından Türkiye'ye dönmek üzereyken Viyana Tren Garı'nda rahatsızlanarak 5 Aralık 1930 tarihinde hayatını kaybetmiştir. Naaşı İstanbul'a getirilerek Edirnekapı Şehitliği'ne defnedilmiştir.

Atatürk'ün yakın dostlarından biri olan Musa Kazım Onar'ın ölümü Mustafa Kemal Atatürk'ü de derinden etkilemiştir. Atatürk, Musa Kazım Efendi'nin çocuklarının eğitimi ile yakından ilgilendiği belirtilmiştir.^{[5]Atatürk Ansiklopedisi.}

Aile

Musa Kazım Efendi evli ve beş çocuk babasıdır.^{[6]TBMM Albümü. 31 Ekim 2012.} Çocukları Ahmet Onar, Orhan Onar ve İhsan Onar ilkokuldan itibaren Galatasaray Lisesi'nde yatılı olarak öğrenim görmüşlerdir. Kızları Leman Göksü ve Melahat Kırkağaçlıoğlu ise Vefa Kız Lisesi'nde eğitim almışlardır. Çocuklarının tamamı yüksek öğrenimlerini İstanbul Üniversitesi'nde sürdürmüştür.

Onar ailesi, Musa Kazım Efendi'nin ölümünden sonra "Onar" soyadını almıştır. Ailenin önde gelen isimleri arasında Konya Senatörü Ahmet Onar, Anayasa Mahkemesi Başkanı Orhan Onar ve Konya İl Başkanı İhsan Onar yer almaktadır.

Not

Musa Kazım Onar, Osmanlı Devleti'nin son şeyhülislamlarından olan Musa Kazım Efendi ile karıştırılmamalıdır.^{[7]Konyapedia.[8]Kayseri, İhsan. Konya Barosu ve seçimleri - İhsan Kayseri. 17 Ekim 2010.[9]Musa Kazım Onar Efendi.[10]Konya Baro Eski Başkanlarından İhsan Onar (1921-27 Eylül 1998). 29 Eylül 2009.}

Konuyla ilgili yayınlar

• Arabacı, a.g.e. s. 290-291

• M. Ali Uz, Konya Hukuk ve Baro Tarihçesi, Konya 2006, s. 71-74

• Sural a. g. dizi yazı, 12 Eylül 1975