# Mukaddimetü'l-Edeb

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mukaddimet%C3%BC'l-Edeb
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mukaddimetü'l-Edeb, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mukaddimet%C3%BC%27l-Edeb (CC-BY-SA-4.0)

***Mukaddimetü'l Edeb*** (مقدّمة الأدب), [Orta Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Orta_T%C3%BCrk%C3%A7e) döneminde, 12. yüzyılda [Zemahşerî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zemah%C5%9Fer%C3%AE) tarafından Arapça öğrenmek isteyen [Harezmşahlar Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm%C5%9Fahlar_Devleti) hükümdarı için yazılmış [sözlük](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%B6zl%C3%BCk)tür. Sözlük; [isim](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sim)ler, [fiil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fiil)ler, [harf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harf)ler, ad çekimi ve [fiil çekimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fiil_%C3%A7ekimi) olmak üzere beş bölümden oluşmaktadır. Arapça metnin altında, büyük bir kısmı [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) (büyük ihtimalle [Harezm Türkçesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harezm_T%C3%BCrk%C3%A7esi)) olmak üzere çeşitli dillerde satır altı tercümeler de mevcuttur.[^1]

*Mukaddimetü'l Edeb*; Arapça, [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) ve Orta Türkçe söz varlığı bakımından oldukça zengindir; [Mâverâünnehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%A2ver%C3%A2%C3%BCnnehir) ve çevresindeki [Türk lehçeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_dilleri)nin bazı eski kelimelerini de içermektedir.[^2] *Mukaddimetü'l Edeb****in günümüze ulaşan en eski yazmaları 13-15. yüzyıllara tarihlenmektedir. Sözlük pek çok dile çevrilmiş ve birçok dilde neşredilmiştir.***[^3]

[^1]: Ersoy, Gülser. Mukaddimetü’l-Edeb’in Harezm Türkçesine Satır Altı Çevirili Bilinmeyen Bazı Nüshaları. 9. Milletlerarası Türkoloji Kongresi Bildiriler Kitabı. <https://www.academia.edu/97508048/Mukaddimet%C3%BCl_Edebin_Harezm_T%C3%BCrk%C3%A7esine_Sat%C4%B1r_Alt%C4%B1_%C3%87evirili_Bilinmeyen_Baz%C4%B1_N%C3%BCshalar%C4%B1>
[^2]: Ersoy, Gülser. Mukaddimetü’l-Edeb’in Hem Doğu Türkçesine Hem Batı Türkçesine Satır Altı Çevrili Bir Nüshası Üzerine. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 2022, s. 922-934. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/akaded/issue/72295/1139717>
[^3]: Yüce, Nuri. MUKADDİMETÜ’l-EDEB. TDV İslam Ansiklopedisi. <https://islamansiklopedisi.org.tr/mukaddimetul-edeb>