# Muhtesip

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhtesip
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Muhtesip, https://tr.wikipedia.org/wiki/Muhtesip (CC-BY-SA-4.0)

![1675 yılından kalma Ralamb Costume Book'tan bir muhtesip minyatürü](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7b/Ralamb-93.jpg)
*1675 yılından kalma Ralamb Costume Book'tan bir muhtesip minyatürü (Claes Rålamb, public-domain)*

**Muhtesip**, [Artuklular](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuklu_Beyli%C4%9Fi)'da beyliğin küçük kasabalarında verginin toplanması görevini gören makam, kişi.

Muhtesip, merkeze bağlı eyaletlerde halk ile hükümdar arasındaki münasebeti tesis eden insandı. O, güvenliği ve bilhassa bir hükümdarın ölümünde asayiş ve düzeni sağlamak durumundaydı.

Ayrıca Artuklu kaynaklarına göre böyle bir mevki yazılı olarak yoktur.

Kelime anlamı olarak: İslam şehirlerinde çarşı ve pazar esnafını din kurallarına göre denetleyen görevli, belediye memuru.

Muhtesipler, Osmanlılarda kaza merkezi olan şehirlerde, [kadı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1)ların beledi hizmetleri görmelerine yardım etmeleri amacıyla hükûmet (divan) tarafından atanan görevlilerdi. Muhtesiplik, [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)da devletin kaza ve şehirlerdeki iktisadi ve ticari faaliyetlerden elde edeceği vergi hasılatını mümkün olduğu kadar eksiksiz ve adalete uygun şekilde toplamaya çalışan [iltizam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ltizam) memurluğu gibiydi. [Kadı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1) tarafından tespit olunan [narh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Narh)a, satıcıların riayet edip etmediklerini kontrol ile, çarşı ve pazarların denetlemesini yapan hep muhtesipti. Bugünkü belediye zabıta memurlarının vazifesini o dönemde muhtesipler görmekteydi.[^1]

[^1]: Türkiye'nin İktisadi ve İçtimai Tarihi, I. Cilt, Prof. Dr. Mustafa Akdağ, Cem Yayınevi, İstanbul 1995 (sayfa 326-327)