# Muhassıl > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhass%C4%B1l > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Muhassıl, https://tr.wikipedia.org/wiki/Muhass%C4%B1l (CC-BY-SA-4.0) **Muhassıl** ya da **Muhassıl-ı Emval**, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)nda [vergi tarhı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Verginin_tarh%C4%B1) ve tahsilinden sorumlu olan devlet memurlarına verilen addır. [Selçukilerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) temel olduğu sistem [Osmanlı İmparatorluğu kuruluş dönemi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu_kurulu%C5%9F_d%C3%B6nemi)den itibaren üretim ve toprağa bağlı vergilerin devlet adına toplanabilmesi için devam ettirildi. Muhassılların yetki ve sorumlulukları dönemlere göre farklılık gösterdi ve ağırlıkla [has arazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_toprak_sistemi), [zeâmet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeamet) gelirlerini toplamaları dışında kendilerine idari görevler de tevdi edildi.[^1] Muhassıllar ilk dönemlerde yaşadıkları bölge içinden seçildi ve bu kişiler zamanla [Âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%82yan)lar kadar olmasa da bölgelerinin kodamanları oldular ve yeni bir toplumsal sınıf teşkil ettiler. 17. Yüzyıl sonrasında idari görev almaları ve toprak sistemindeki değişimle beraber kendilerine daha güçlü bir alan bulabilmişlerdir. 18. Yüzyılın ortalarından itibaren vezir ve sadrazamlar da Osmanlı sancaklarına muhassıl sıfatı ile gönderilmiştir, bu da vekil muhassılların doğmasına neden olmuştur. Bu yüzyılda nüfuzlu ailelerin eline geçmiş, arşiv vesikalarına muhtelif şikayet ve [yolsuzluk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yolsuzluk)lar yansımıştır. [Canikli Hacı Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Canikli_Hac%C4%B1_Ali_Pa%C5%9Fa) Osmanlı merkeziyle [çatışma](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkez-%C3%A7evre_ili%C5%9Fkisi) içinde olmuştur. 19. Yüzyıl'da sancakların büyük bir kısmı Muhassıllıklar etrafında örgütlenmiştir. 25 Ocak 1840 tarihli nizamnâme ile görevleri ile tayin ve çalışma esasları belirlenmiş ve [tahrir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahrir) memurlarıyla benzer sorumluluk ve görevler yüklenmiştir. Yeni sistemle beraber vergi kaybının önlenemiyor oluşundan hareketle 1842'de muhassılık kaldırılarak [iltizam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ltizam) usulüne dönülmüş ve eyaletlere daha yetkin maliye memurları gönderilmiştir. Muhassıllık meclisleri de 1849'u takiben memleket veya eyalet meclisi adını almıştır. [Başkanlık Osmanlı Arşivi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Ar%C5%9Fivi)'nde muhassıllara ait bilgi ve kayıtlar ağırlıkla Başmuhasebe Kalemi'ne Bağlı Birimlere Ait Belgeler kısmı ile Evâmir-i Maliye Kalemi Defterleri (ML.EVM.d) ve muhtelif illere ait muhassıl defterlerinden görülebilmektedir.[^2] [^1]: Muhassıl. TDV İslam Ansiklopedisi. [^2]: Başbakanlık Osmanlı Arşvi Rehberi, İstanbul, 2010: 246, 285.