# Muhammed bin Toğaç

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_bin_To%C4%9Fa%C3%A7
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Muhammed bin Toğaç, https://tr.wikipedia.org/wiki/Muhammed_bin_To%C4%9Fa%C3%A7 (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/43/Dinar_of_Muhammad_al-Ikhshid.jpg)
* (User:Cplakidas (uploader), public-domain)*

- **Veraset:** İhşidîler Hükümdarı
- **Hüküm süresi:** 934-946
- **Sonra gelen:** Ebü’l-Kâsım Ûnûcûr
- **Tam ismi:** Ebu Bekir Muhammed bin Toğaç
- **Hanedan:** Akşitler
- **Babası:** Tuğç bin Cuff
- **Doğum tarihi:** 882
- **Ölüm tarihi:** 946

**Muhammed bin Toğaç** (ya da **Muhammed bin Tuğc**), ([Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a): **محمد بن طغج الإخشيد**, *Muḥammad b. Ṭuġǧ al-Iḫšīd* veya tam adı **أبو بكر محمد بن طغج الإخشيد‎**, *Abū Bakr Muḥammad b. Ṭuġǧ al-Iḫšīd*) kendisi [Fergana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fergana)'dan gelmiş [İhşidi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0h%C5%9F%C3%AEd%C3%AEler) ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): **إخشيديو**‎, *Iḫšīdiyūn*) hanedanı kurucusudur. 882 yılında [Fergana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fergana)'da doğmuş ve 946 yılında ölmüştür. 935 - 946 arasında kendi adınının son terimini verdiği hanedanlığı yönetmiştir. [Semerkand](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant)'ın doğusunda Mug (Mōḡ) Dağı üzerindeki kalede bulunmuş olan Soğdca yazılmış bir belgede "*eḵšīd*" unvanından söz edilir ki, buda Soğdca alfabe ile *(ʾ)xšyδ* ve Mani alfabesi ile *(ʾ)xšy(y)δo* olarak yazılan, onaylanmış bir Soğd dilinde bir yönetici unvanıdır. Sonraları, [Doğu Türkistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_T%C3%BCrkistan)'da bulunmuş Soğdca yazılı metinlerde de Arapça-Farsça yazılım biçimi bu "eḵšīd" unvanı görülmüştür. 11. yüzyılda [Kâşgarlı Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2%C5%9Fgarl%C4%B1_Mahmud), [Özçent](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96z%C3%A7ent)'te yerleşik, "**اذكش**, *Edhgiş*" "*Özçend’de yerleşmiş olan bir Türk oymağı.*"[^1]'dan söz eder. Kendisinin [Fergana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fergana)'dan geldiği bilinen Muhammed bin Toğaç'ın kökeni büyük bir olasılıkla [Özçend](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96z%C3%A7ent)’de yerleşmiş olan bir Türk "*Edhgiş*" oymağındandır.

İhşid [Fergana](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fergana)'da prenslere verilen unvandır, içlerinden bir tanesi İbn Toghj dedesi [Mutasım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutas%C4%B1m) altında görev almıştır. Diğerleri gibi, [Bağdat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C4%9Fdat)'tan görevlendirilmiş [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'dan sorumlu bu [subay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Subay) bağımsız egemenlik kurmuş ve orada kendisi ve onun ardılları bir çeyrek yüzyıl hüküm sürmüştür. Birkaç mücadeleden sonra [İbn Râik](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0bn_R%C3%A2ik), [İhşidiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0h%C5%9F%C3%AEd%C3%AEler) ile uzlaşması mümkün olmuş ve sonra o kuzeyde komutasını korumuştur.[^2] Madeni paralar üzerinde onun adı genellikle *Muḥammad al-Iḫšīd* olarak basılıdır.[^3]

946 yılında ölümünden sonra taht için küçük olan oğlu [Ebü’l-Kâsım Ûnûcûr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BC%E2%80%99l-K%C3%A2s%C4%B1m_%C3%9Bn%C3%BBc%C3%BBr) hadım [Ebü’l-Misk Kâfûr](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BC%E2%80%99l-Misk_K%C3%A2f%C3%BBr)'un (946-968) naipliğine tahta geçmiştir.

## Dış bağlantılar

- [İkhshidid hanedanı](http://www.youregypt.com/ehistory/history/islamic/ikhshid/index.htm)

[^1]: Atalay, Besim (2006). Divanü Lügati't - Türk. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. ISBN 975-16-0405-2, Cilt I, sayfa 96.
[^2]: William Muir, Chapter LXXIII, 295-329 A.H., Al-Muktadir, Al-Kahir, Ar-Radi <http://www.answering-islam.org/Books/Muir/Caliphate/chap73.htm>
[^3]: Album, Stephen. A Checklist of Islamic Coins, İkinci Baskı, Ocak 1998, Santa Rosa, California.
