# Muhammed Konevi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Konevi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Muhammed Konevi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Muhammed_Konevi (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** 1450 Konya
- **Ölüm tarihi:** 1524 İstanbul
- **Vatandaşlığı:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Milliyeti:** Türk
- **Etkilendikleri:** Bîrûnî, Şemseddin Halili, Ali Kuşçu, İbni-ş Şatir
- **Etkiledikleri:** Mustafa Muvakkit, Takiyüddin
- **Dalı:** Astronomi, Zaman İşleyişi

**Muhammed ibn Yusuf** olarak da bilinen **Muhammed ibn el-Katib Sinan el-Konevi** (ö . 1524), on beşinci yüzyılın sonlarında ve on altıncı yüzyılın başlarında bir Türk [astronomu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomi) ve [*muwaqqit (zaman tutucu)*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muakkibe)* idi.* Osmanlı astronomisinin, özellikle [astronomik aletler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomik_aletler_yapanlar%C4%B1n_listesi) ve [zaman işleyişi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zaman) alanında öncülerinden biri olarak, çeşitli camilerde ve sonunda [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) (r. 1520-1566) döneminde Babıali'de [*muvakkit*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muvakkithane)* olarak görev yaptı .* Daha önceki Memlük astronomlarından, özellikle [Şemseddin Halili](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eemseddin_Hal%C3%AEl%C3%AE) (1320–1380) ve [Ibni Şatir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_Gavs)'den etkilendi.(c. 1304-1375), ayrıca Orta Asyalı [Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u) ve [El-Biruni](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%AEr%C3%BBn%C3%AE) tarafından .

[Usturlap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Usturlap) çeyreğinin (al-rub' al-muqantarat) yapımı hakkında[, II. Bayezid'e](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) (r. 1481–1512) adanmış Hadiyat al-Muluk ("Krallara Hediye") dahil olmak üzere iki risale yazdı . [Halili](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eemseddin_Hal%C3%AEl%C3%AE)'nin evrensel tablolarının [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e) bir baskısını yayınladı ve geceleri yıldızları gözlemleyerek zamanın okunmasına izin veren tabloları içeren [Mizan al-Kawakib'i](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mizan_al-Kawakib) ("Yıldızların Dengesi") derledi - "[astronomik zaman işleyişine en orijinal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomik_birim) Osmanlı katkısı" tablolara göre" astronomi tarihçisi David A. King'e göre. O zamanlar yaygın olarak kullanılan Arapçaya ek olarak, alanını imparatorluk genelinde daha erişilebilir kılmak için Türkçe de yazmıştır. Bu gelenek, [Mustafa ibn Ali al-Muvakkit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Muvakkit) gibi astronomlar tarafından sürdürülecekti . Taha Yasin Arslan, Konevi'nin [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda [zaman işleyişi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zaman) bilimine "tek başına öncülük ettiğini" yazıyor.

## Çalışmaları

**Yıldızların Zaman İşleyişi**

![Şemseddin Halilinin Tablolarırın Konevi tarafından düzeltilmiş hali](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Muhammad_Qunawi_edition_of_al-Khalili%27s_universal_table.jpg)
*Şemseddin Halilinin Tablolarırın Konevi tarafından düzeltilmiş hali (Original work by Muhammad al-Qunawi (died 1524), public-domain)*

Konevi'nin yıldızlara göre zaman tutma tablosundan bir sayfa Al-Qunawi'nin Arapça yazdığı Mizan al-Kawakib ("Yıldızların Dengesi"), yıldızlara bakarak zamanı belirlemek için tablolar sağlar. İstanbul'un enlemi (41°) için hesaplanan, toplamda yaklaşık 250.000 girişten oluşan 500'den fazla sayfadan oluşmaktadır. Ana tablo grubundaki (resimli) sayfalar, güneş boylamının her bir derecesini satırları olarak ve doruğa çıkan yıldızların her bir sağ yükseliş derecesini sütunları olarak gösterir. Zamanı okumak için doruğa çıkmakta olan yıldızı gözlem anında, yine sağlanmış olan ek bir tabloyu kullanarak doğru yükselişini arar. Daha sonra, ana tablolarda uygun satır ve sütunu bulmak için yukarıda belirtilen sağ yükselişin yanı sıra mevcut güneş boylamı kullanılır. Söz konusu satır ve sütunların kesişimi, zamanı dört değerle ifade eder: gün batımından sonraki süre, gün doğumundan önceki süre, şafaktan önceki süre ve öğlen öncesi süre. Bu yöntem, geceleri saatin okunmasına izin verir ve bilim tarihçisi David A. King'e göre "astronomi zaman işleyişine tablolarla yapılan en orijinal Osmanlı katkısını" temsil eder. Günümüze ulaşan nüshaları İstanbul'daki Ayasofya ve Topkapı Sarayı kütüphanelerinde bulunmaktadır.

**Çeyreğin İnşası**