# Muhammed (Gazne sultanı)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed_(Gazne_sultan%C4%B1)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Muhammed (Gazne sultanı), https://tr.wikipedia.org/wiki/Muhammed_%28Gazne_sultan%C4%B1%29 (CC-BY-SA-4.0)

![Gazne'de basılan altın dinar](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/02/MohammadGhaznavidCoin.jpg)
*Gazne'de basılan altın dinar (Classical Numismatic Group ; \[1\], CC-BY-SA-3.0)*

**Gazneli Muhammed** (998 – 8 Nisan 1041), 1030–1031 yılları arasında ve 1041 yılında hüküm süren [Gazne Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazneliler) sultanıdır.

Sultan Mahmut, ölmeden önce hâkim olduğu ülkeleri beş erkek çocuğundan[^1] büyük olan ikisi arasında bölüştürmüştü. Buna göre; [Gazne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazne), [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan), [Belh](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belh) ve Hindistan'nın kuzeyi Muhammed'e, yeni zapt edilmiş ve geleceği meçhul olan [Rey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rey), [İsfahan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sfahan) ve [Cibal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cibal) ise büyük oğlu Mesud'a verilmişti.[^2] Gazneli Mahmut 30 Nisan 1030 tarihinde öldükten sonra, hanedan üyeleri tarafından 33 yaşındaki Gazneli Muhammet tahta geçirildi.[^3] Bu durum üzerine kardeşine bir mektup yollayan Mesut, kardeşinin vekili olmak ve hutbelerle paralarda kendi adının da zikredilmesini istedi. Ancak, Muhammed bu istekleri kabul etmedi.[^4]

Abbasi halifesi [El-Kadir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kadir_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_halifesi%29) ve [Horasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Horasan) orduları kumandanı gibi makam sahibi olan kişilerin de kendini hükümdar olarak tanıdığını haber alan Mesut, [Karahanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1lar) hükümdarının da desteğini almış ve babası Gazneli Mahmut devrinde ülkeden kovulan [Türkmenler](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkmenler)in geri gelmesine izin vermiştir.[^5] Gazneli Muhammet, sultan oluşundan 4 ay sonra, kardeşinin üzerine yürüdü. Ordu komutanları [Rey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rey)'e ulaşmadan, Muhammed'e artık Sultan Mesud'a tâbi olduklarını bildirdiler ve Muhammed'i yol üzerindeki bir kaleye hapsettiler.[^6]

17 Ocak 1041'de bir kalede öldürülen Mesut'un.[^7][^8] yerine geçen Gazneli Muhammed, ikinci kez tahta geçtikten sonra hemen başkent Gazne'ye dönmemiş ve kışı [Peşaver](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pe%C5%9Faver)'de geçirmişti. Babasının ölüm ve amcasının tahta çıkış haberlerini alan [Mevdud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevdud), Gazne'ye geldi ve hükümdarlığını ilan etti. Bahar geldiği zaman da, amcası Gazneli Muhammet'in üzerine yürüdü. 8 Nisan 1041'de [Celalabat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manas%2C_K%C4%B1rg%C4%B1zistan)'ta yapılan savaşı Mevdud kazandı ve Gazneli Muhammed'le taraftarları öldürüldü.[^9][^10]

## Dış bağlantılar

- [History of Iran: Ghaznavid Dynasty](http://www.iranchamber.com/history/ghaznavids/ghaznavids.php) url=https://web.archive.org/web/20101124185258/http://iranchamber.com/history/ghaznavids/ghaznavids.php |tarih=24 Kasım 2010 

[^1]: Bunlar: Mesud, Muhammed, Süleyman, Şücâ ve Abdürreşid idi; Bosworth, The Ghaznavids: Their Empire in Afghanistan and Eastern Iran 994–1040, Soy Kütüğü Tablosu
[^2]: Şebânkâreî, s.64
[^3]: Gerdîzî, s.194
[^4]: Bayur, s.185
[^5]: Köymen, s.175-176
[^6]: Gerdîzî, s.194
[^7]: Gerdîzî, s.204-206
[^8]: Bosworth, The Later Ghaznavids: Splendour and Decay, s.15-19
[^9]: Gerdîzî, s.204-206
[^10]: Bosworth, The Later Ghaznavids: Splendour and Decay, s.22-24