Muhammed Şah (Babür imparatoru)

Muhammed Şah (7 Ağustos 1702, Gazne - 16 Nisan 1748, Delhi), 12. Babür İmparatorudur.

Asıl adı Ruşan Akhtar Bahadır olan Muhammed Şah, yönetimi sırasında Babür İmparatorluğu'nda idari açıdan dağılmaya sebep olan politikalar izlemiş, öte yandan imparatorluk sanat ve kültürde önemli gelişmeler yaşamıştır.

İlk yılları

Muhammed Şah, 1702 yılında Gazne'de (günümüzde Afganistan sınırları içinde) Prens Khujista Akhtar ünvanıyla dünyaya geldi. Erken yaşlardan itibaren hızlı öğrenme yeteneğiyle dikkat çeken Muhammed Şah, annesinden aldığı titiz eğitimle yöneticilik becerilerini geliştirdi. Babür İmparatorluğu'nun tahtına çıkmadan önceki dönemin istikrarsız ortamı, onun tahta geçişini kolaylaştırdı. Ancak, 1719 yılında henüz 17 yaşındayken tahta çıkan Muhammed Şah, Seyyid Kardeşler olarak bilinen nüfuzlu bir grubun etkisi altına girdi. Bu durum, Babür İmparatorluğu'nun merkezi otoritesinin zayıflamasına ve imparatorluğun hızla dağılma sürecine girmesine neden oldu. Muhammed Şah'ın saltanatı, Babür İmparatorluğu'nun çöküşünün başlangıcını işaret eden önemli bir dönem olarak tarihte yerini aldı.

Saltanatı

29 Eylül 1719'da Muhammed Şah adıyla Kızıl Kale'de tahta çıkmıştır. Ancak Seyyid Kardeşler tarafından sıkı gözetim altında tutulan yeni imparator, Seyyid Hasan Ali Han Barha ve onun kardeşi Babür başkomutanı Seyyid Hüseyin Ali Han Barha olduğunun çok iyi farkına varan Muhammed Şah, Nizâmülmülk Âsafcâh ve onun arkadaşları Mîr Kamerüddîn Han, Zain ud-din Ahmed Han gibi kişiler yönetime ağırlığını koymuşlardır. Seyyid Kardeşler taht için hak iddia eden Prens Muhammed İbrahim'i hızlı bir şekilde mağlup ederek Kasım 1720 Muhammed Şah'ın sorunsuzca tahtta kalmasını sağlamışlardır.

21 Şubat 1722'de Babür İmparatoru Muhammed Şah, I. Asaf Jah'ı sadrazam olarak atamış ve Babür İmparatorluğu nevvablıklara bölünmeye başlamıştır.

İdari ve Kültürel gelişmeler

Muhammed Şah'ın saltanatı sırasında mahkeme dili Farsça yerine Urduca yapılmıştır. Kavvali gibi müzikler yaygınlaşmıştır ve kurdurduğu yeni nesil mahkemeler Güney Asya'da hızla yayılmıştır. Dini kurumlar içinse mektepler gibi eğitim merkezlerini çoğaltmıştır. Onun saltanatı sırasında Kur'an Urduca'ya ve Farsça'ya çevrilmiştir. Ayrıca saltanatı sırasında resmi Türk elbisesi ve normalde giyilen yüksek soyluluk belirten elbiseleri değiştirmiştir.

Nadir Şah istilası

13 Şubat 1739'da Nadir Şah komutasındaki Afşarlar, Safevi Hanedanı ve yerel Pers beylerini yenmiş, Batı Cephesinde zaferler kazanıp Osmanlı İmparatorluğu ile barış görüşmelerine başladıktan sonra Nadir Şah yönünü Hindistan'a çevirerek zengin ama zayıf Babür İmparatorluğu'nun ordusunu Karnal Muharebesinde mağlup ettikten sonra Delhi'yi işgal ederek Babür İmparatoru Muhammed Şah'ı esir almıştır. Sonrasında ise Delhi'yi yağmalamıştır.

Ölüm

11 Mart 1748'de Manupur Savaşı'nda Dürrani İmparatorluğu ordusu ile Babür İmparatorluğu ordusu karşı karşıya gelmiş bu savaşı Babür ordusu kazanmıştır. Ancak savaşın başında Babür Veziri Kamaruddin Han, Dürranilerin top atışıyla yaşamını yitirmesi Babürlüler için ağır kayıp oldu. Bu haber Muhammed Şah'a ulaştığında, konuşamaz hale geldi, aniden hastalandı ve üç gün boyunca odasından çıkmadı. Bu süre boyunca oruç tuttu. Korumaları onu yüksek sesle ağladığını ve savaşta hayatını kaybeden Kamaruddin Han için "Onun kadar sadık birini tekrar nasıl getirilebilirim? "diye haykırdığını duyabiliyorlardı. 26 Nisan 1748'de üzüntüden öldü. Muhammed Şah'ın türbesi Nizamuddin Dargah kompleksinde bir çit içinde bulunmaktadır.^{[1]name="Mughal-Ottoman relations Sharif of Mecca"[2]Farooqi, N.R.. Mughal-Ottoman relations: a study of political & diplomatic relations between Mughal India and the Ottoman Empire, 1556-1748. Idarah-i Adabiyat-i Delli, 1989.}