# Muammer Raşit Seviğ > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Muammer_Ra%C5%9Fit_Sevi%C4%9F > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Muammer Raşit Seviğ, https://tr.wikipedia.org/wiki/Muammer_Ra%C5%9Fit_Sevi%C4%9F (CC-BY-SA-4.0) - **Unvan-ön:** Ord. Prof. - **Makam:** Meclis-i Mebûsan; 5. Dönem Mebusu; Darülfünun Emini - **Dönembaşı:** 14 Mayıs 1914; 26 Ekim 1930 - **Dönemsonu:** 21 Aralık 1918; 1 Temmuz 1933 - **Seçim bölgesi:** 1914 – Karahisar-ı Şarkî (istifa) - **Öncegelen:** Neşet Ömer İrdelp - **Sonragelen:** Neşet Ömer İrdelp - **Doğum adı:** Ali Muammer - **Doğum tarihi:** 24 Eylül 1885 - **Doğum yeri:** Yemen, Osmanlı İmparatorluğu - **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye Cumhuriyeti - **Partisi:** İttihat ve Terakki Fırkası - **Çocukları:** Vedat Raşit Seviğ - **Öğrenim:** Galatasaray Lisesi; İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi - **Meslek:** Hukuk Profesörü , Akademisyen **Ali Muammer (Raşit) Seviğ** (d. 24 Eylül 1885, [Yemen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen) – ö. 11 Ocak 1973, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), Türk hukukçu, akademisyen, bürokrat ve siyasetçidir. ## Hayatı [Yemen Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen_Vilayeti)’nin Haraz kazası kaymakamı (daha sonra [Zor Sancağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deyr-i_Zor_Vilayeti) mutasarrıfı olan) Mehmet Raşit Paşa ve Lütfiye Hanım’ın oğlu olarak 24 Eylül 1885 tarihinde Haraz’da dünyaya gelmiştir. ### Okul ve Memuriyet Hayatı İlk tahsilini Rumelihisarı Çoban Mustafa Paşa Mektebi’nde yapmış ve buradan 1894 yılında mezun olmasının ardından Yemen’de bulunan Taiz Sancağı Rüştiyesi’nde ortaokul eğitimini tamamlamıştır. Ardından [Mekteb-i Sultânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)’ye girmiş ve buradan 1904 yılında mezun olmuştur. [Mekteb-i Sultânî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi) mezuniyetinden sonra ise [Darülfünun Hukuk Fakültesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)’nde hukuk eğitimi almış ve 1907 yılında buradan mezun olmuştur. [Adliye Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adliye_Nez%C3%A2reti) tarafından açılan müsabakayı kazanarak Paris Hukuk Fakültesi’ne gönderilmiş ve 1912 yılında ikinci defa hukuk fakültesinden mezun olmuştur. Memuriyetine 15 Ekim 1904 tarihinde [Adliye Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Adliye_Nez%C3%A2reti) Mektubî Kalemi’nde mülazım olarak başlamıştır. 12 Haziran 1915'te [Ticaret ve Ziraat Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ticaret_ve_Ziraat_Nez%C3%A2reti) Ticaret Müdüriyet-i Umumiyesi Sigorta Şubesi Müdürü, 2 Mayıs 1916'da [Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecelle) Tadil ve Islah Komisyonu azası ve 4 Aralık 1916'da [Ticaret ve Ziraat Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ticaret_ve_Ziraat_Nez%C3%A2reti) İktisat Meclisi azası olarak bürokrasideki görevlerine devam etmiştir. 25 Nisan 1918 tarihinde başladığı [Ticaret ve Ziraat Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ticaret_ve_Ziraat_Nez%C3%A2reti) Müsteşarlığı görevini 11 Mart 1919'a kadar sürdürmüştür. Dönemin [Dahiliye Nâzırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dahiliye_Nez%C3%A2reti) [Ali Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Kemal) ile yaşadığı sürtüşme nedeniyle 5 Nisan 1919'da [Darülfünun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn)’da kadro dışı kalmış ve memuriyette bulunmadığı bu dönemde [İleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0leri_%28gazete%29) gazetesi başmuharriri olarak çalışmıştır. 24 Mayıs 1925'te ise [Lahey Adalet Divanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Uluslararas%C4%B1_Adalet_Divan%C4%B1) azalığına seçilmiştir. ### Milletvekilliği Dönemi Siyasi kariyerinde de önemli görevler üstlenen Seviğ, 11 Ekim 1915'te Meclis-i Mebusan Nizamname-i Dahili Encümeni hususi azası olmuş, Karahisar-ı Şarki mebusu Zihni Efendi’nin vefatı üzerine 6 Kasım 1915 tarihinde onun yerine [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'a girmiştir. ### Akademik Kariyeri ve Darülfünun Eminliği 8 Eylül 1913'te [Darülfünun Hukuk Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi) *muallim muavini*, 1 Kasım 1913'te ise Beyrut Hukuk Mektebi'nde *Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, Hukuk-ı Hususiye-i Düvel ve Hukuk-ı Esasiye muallimi* olarak atanmıştır. Bu görevleriyle eş zamanlı olarak [Hamidiye Ticaret Mekteb-i Âlisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marmara_%C3%9Cniversitesi_%C4%B0ktisadi_ve_%C4%B0dari_Bilimler_Fak%C3%BCltesi)’nde *hukuk-ı düvel* ve *şehbenderlik hukuku* derslerini vermiştir. 14 Ekim 1915'te [Darülfünun Hukuk Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)’nde *Hukuk-ı Hususiye-i Düvel müderrisi* olarak tayin edilmiştir. Aynı mektepte 8 Ocak 1921'de *Hukuk-ı Âmme müderrisi*, 16 Ocak 1928'de ise yeniden *Hukuk-ı Hususiye-i Düvel müderrisi* olarak görev yapmıştır. 26 Ekim 1930 tarihinde *Darülfünun Emini* seçilmiş ve bu görevde 1 Temmuz 1933 tarihine kadar kalmıştır. 1933 yılındaki [Üniversite Reformu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cniversite_Reformu)’nun ardından *Ordinaryüs* unvanıyla *Devletler Hususi Hukuku* dersini vermeye devam etmiş, 1945 yılından itibaren eş zamanlı olarak [İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_%C4%B0ktisat_Fak%C3%BCltesi)’nde *Devletler Umumi Hukuku* dersini de vermiştir. 22 Eylül 1955[^1] tarihinde emekli olmuş, 2 Kasım 1955 tarihinde kendisi gibi emekli olan [Tahir Taner](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tahir_Taner_%28hukuk%C3%A7u%29) ile kendisine veda dersi düzenlenmiştir. 1956 yılında emeklilik armağanı olarak *Devletler Hususi Hukuku Ordinaryüs Profesörü Muammer Raşit Seviğ'e Armağan* isimli armağan kitabı hazırlanmıştır. ## Vefatı Muammer Raşit Seviğ, 11 Ocak 1973 tarihinde vefat etmiş, cenazesi [Zincirlikuyu Mezarlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zincirlikuyu_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)’na defnedilmiştir. Hukuk profesörlerinden [Vasfi Raşit Seviğ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vasfi_Ra%C5%9Fit_Sevi%C4%9F)’in ağabeyi, Vedat Raşit Seviğ’in babasıdır. ## Eserleri ### Makaleleri - Lozan Muahedesi, Darülfünun Hukuk Fakültesi Mecmuası, S.27, 1926 - İhtilaf-ı Kavanin Nazariyelerinin Geçirdiği İstihaleler, Darülfünun Hukuk Fakültesi Mecmuası, S.34, 1928 - Emniyet ve Asayiş Kanunları Hangileridir?, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.5, 1939 - Devletler Hususi Hukukunun Mahiyeti, Üniversite Rektörü ve Hukuk Fakültesi Profesörü Cemil Bilsel’e Armağan, İstanbul, 1939 - Nafaka Borcu, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.6, 1940 - Devletler Hususi Hukukunda Adli Salahiyet, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.7, 1941 - Beynelmilel Münasebetlerde Mukavelelerin Akdedildiği Yerin Tayini, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.8, 1942 - Türk Kanunlarının Nüfuz Sahası: Hangi Hallerde Mahkemelerimiz Türk Kanunlarını Tatbik Eder?, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.8, 1942 - Ecnebilerin Emlak Sahibi Olmalarından Doğan Kanunlar İhtilafı, Medeni Hukuk Ordinaryüs Profesörü Ebül’ula Mardin’e Armağan, İstanbul, 1944 - İkametgâh, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.13, 1947 - Tabiiyet, Yabancılar Hukuku ve Kanunlar İhtilafı Bakımından İkametgah, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.17, 1951 - Türkiye’de Hangi Hallerde Yabancı Kanun Tatbik Edilir?, Ordinaryüs Profesör Dr. Tahir Taner’e Armağan, İstanbul, 1956 ### Kitapları - Hukuk-ı Hususiye-i Düvel, İstanbul, 1928 - Devletler Hususi Hukuku (birinci cilt), İstanbul, 1937; (ikinci cilt) İstanbul, 1943 - Özel Devletler Hususi Hukuku, İstanbul, 1938 - Türkiye Cumhuriyeti Kanunlar İhtilafı Kaidelerinin Sentezi, İstanbul, 1941 - Özel Devletler Umumi Hukuku, İstanbul, 1945 - İlim ve Gençlik Hizmetinde Kırk İki Yıl, İstanbul, 1955 [^1]: İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi-Fakülte Haberleri - 1.7.1954-31.12.1955.