Muammer Raşit Seviğ

Ali Muammer (Raşit) Seviğ (d. 24 Eylül 1885, Yemen – ö. 11 Ocak 1973, İstanbul), Türk hukukçu, akademisyen, bürokrat ve siyasetçidir.

Hayatı

Yemen Vilayeti’nin Haraz kazası kaymakamı (daha sonra Zor Sancağı mutasarrıfı olan) Mehmet Raşit Paşa ve Lütfiye Hanım’ın oğlu olarak 24 Eylül 1885 tarihinde Haraz’da dünyaya gelmiştir.

Okul ve Memuriyet Hayatı

İlk tahsilini Rumelihisarı Çoban Mustafa Paşa Mektebi’nde yapmış ve buradan 1894 yılında mezun olmasının ardından Yemen’de bulunan Taiz Sancağı Rüştiyesi’nde ortaokul eğitimini tamamlamıştır. Ardından Mekteb-i Sultânî’ye girmiş ve buradan 1904 yılında mezun olmuştur. Mekteb-i Sultânî mezuniyetinden sonra ise Darülfünun Hukuk Fakültesi’nde hukuk eğitimi almış ve 1907 yılında buradan mezun olmuştur. Adliye Nezâreti tarafından açılan müsabakayı kazanarak Paris Hukuk Fakültesi’ne gönderilmiş ve 1912 yılında ikinci defa hukuk fakültesinden mezun olmuştur.

Memuriyetine 15 Ekim 1904 tarihinde Adliye Nezâreti Mektubî Kalemi’nde mülazım olarak başlamıştır. 12 Haziran 1915'te Ticaret ve Ziraat Nezâreti Ticaret Müdüriyet-i Umumiyesi Sigorta Şubesi Müdürü, 2 Mayıs 1916'da Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye Tadil ve Islah Komisyonu azası ve 4 Aralık 1916'da Ticaret ve Ziraat Nezâreti İktisat Meclisi azası olarak bürokrasideki görevlerine devam etmiştir. 25 Nisan 1918 tarihinde başladığı Ticaret ve Ziraat Nezâreti Müsteşarlığı görevini 11 Mart 1919'a kadar sürdürmüştür. Dönemin Dahiliye Nâzırı Ali Kemal ile yaşadığı sürtüşme nedeniyle 5 Nisan 1919'da Darülfünun’da kadro dışı kalmış ve memuriyette bulunmadığı bu dönemde İleri gazetesi başmuharriri olarak çalışmıştır. 24 Mayıs 1925'te ise Lahey Adalet Divanı azalığına seçilmiştir.

Milletvekilliği Dönemi

Siyasi kariyerinde de önemli görevler üstlenen Seviğ, 11 Ekim 1915'te Meclis-i Mebusan Nizamname-i Dahili Encümeni hususi azası olmuş, Karahisar-ı Şarki mebusu Zihni Efendi’nin vefatı üzerine 6 Kasım 1915 tarihinde onun yerine Meclis-i Mebûsan'a girmiştir.

Akademik Kariyeri ve Darülfünun Eminliği

8 Eylül 1913'te Darülfünun Hukuk Mektebi muallim muavini, 1 Kasım 1913'te ise Beyrut Hukuk Mektebi'nde Hukuk-ı Umumiye-i Düvel, Hukuk-ı Hususiye-i Düvel ve Hukuk-ı Esasiye muallimi olarak atanmıştır. Bu görevleriyle eş zamanlı olarak Hamidiye Ticaret Mekteb-i Âlisi’nde hukuk-ı düvel ve şehbenderlik hukuku derslerini vermiştir. 14 Ekim 1915'te Darülfünun Hukuk Mektebi’nde Hukuk-ı Hususiye-i Düvel müderrisi olarak tayin edilmiştir. Aynı mektepte 8 Ocak 1921'de Hukuk-ı Âmme müderrisi, 16 Ocak 1928'de ise yeniden Hukuk-ı Hususiye-i Düvel müderrisi olarak görev yapmıştır.

26 Ekim 1930 tarihinde Darülfünun Emini seçilmiş ve bu görevde 1 Temmuz 1933 tarihine kadar kalmıştır. 1933 yılındaki Üniversite Reformu’nun ardından Ordinaryüs unvanıyla Devletler Hususi Hukuku dersini vermeye devam etmiş, 1945 yılından itibaren eş zamanlı olarak İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde Devletler Umumi Hukuku dersini de vermiştir. 22 Eylül 1955^{[1]İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi-Fakülte Haberleri - 1.7.1954-31.12.1955.} tarihinde emekli olmuş, 2 Kasım 1955 tarihinde kendisi gibi emekli olan Tahir Taner ile kendisine veda dersi düzenlenmiştir.

1956 yılında emeklilik armağanı olarak Devletler Hususi Hukuku Ordinaryüs Profesörü Muammer Raşit Seviğ'e Armağan isimli armağan kitabı hazırlanmıştır.

Vefatı

Muammer Raşit Seviğ, 11 Ocak 1973 tarihinde vefat etmiş, cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedilmiştir.

Hukuk profesörlerinden Vasfi Raşit Seviğ’in ağabeyi, Vedat Raşit Seviğ’in babasıdır.

Eserleri

Makaleleri

• Lozan Muahedesi, Darülfünun Hukuk Fakültesi Mecmuası, S.27, 1926

• İhtilaf-ı Kavanin Nazariyelerinin Geçirdiği İstihaleler, Darülfünun Hukuk Fakültesi Mecmuası, S.34, 1928

• Emniyet ve Asayiş Kanunları Hangileridir?, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.5, 1939

• Devletler Hususi Hukukunun Mahiyeti, Üniversite Rektörü ve Hukuk Fakültesi Profesörü Cemil Bilsel’e Armağan, İstanbul, 1939

• Nafaka Borcu, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.6, 1940

• Devletler Hususi Hukukunda Adli Salahiyet, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.7, 1941

• Beynelmilel Münasebetlerde Mukavelelerin Akdedildiği Yerin Tayini, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.8, 1942

• Türk Kanunlarının Nüfuz Sahası: Hangi Hallerde Mahkemelerimiz Türk Kanunlarını Tatbik Eder?, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.8, 1942

• Ecnebilerin Emlak Sahibi Olmalarından Doğan Kanunlar İhtilafı, Medeni Hukuk Ordinaryüs Profesörü Ebül’ula Mardin’e Armağan, İstanbul, 1944

• İkametgâh, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.13, 1947

• Tabiiyet, Yabancılar Hukuku ve Kanunlar İhtilafı Bakımından İkametgah, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.17, 1951

• Türkiye’de Hangi Hallerde Yabancı Kanun Tatbik Edilir?, Ordinaryüs Profesör Dr. Tahir Taner’e Armağan, İstanbul, 1956

Kitapları

• Hukuk-ı Hususiye-i Düvel, İstanbul, 1928

• Devletler Hususi Hukuku (birinci cilt), İstanbul, 1937; (ikinci cilt) İstanbul, 1943

• Özel Devletler Hususi Hukuku, İstanbul, 1938

• Türkiye Cumhuriyeti Kanunlar İhtilafı Kaidelerinin Sentezi, İstanbul, 1941

• Özel Devletler Umumi Hukuku, İstanbul, 1945

• İlim ve Gençlik Hizmetinde Kırk İki Yıl, İstanbul, 1955