# Muş Muharebesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C5%9F_Muharebesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Muş Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mu%C5%9F_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0) - **Çatışma:** Muş Muharebesi - **Parçası:** Kafkasya cephesi - **Tarih:** 3-24 Ağustos 1916 - **Yer:** Muş - **Sonuç:** Rus İmparatorluğu'nun zaferi - **Savaşan:** Osmanlı İmparatorluğu; Rus İmparatorluğu; Ermeni Gönüllü Tugayları - **Komutan:** Ahmet İzzet Paşa; Mustafa Kemal Paşa; Nikolay İstomin; Nikolay Yudeniç; Tovmas Nazarbekyan **Muş Muharebesi**, diğer ismiyle **Muş Seferi**, Türkiye'nin [Güneydoğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCneydo%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi) bölgesinde [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında gerçekleşti. Komutan [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) bu muharebede kilit rol oynadı.[^1] ## Muharebe Çöken bir [Doğu cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi) ve Osmanlı topraklarına Rus saldırısı tehdidiyle karşı karşıya kalan Mustafa Kemal'in olağanüstü liderlik becerileri, önce [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne)'de, ardından da [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r)'da bir kolordu komutanlığına atanmasına yol açtı. Başlıca hedefi, kuzeyden ve güneyden eş zamanlı saldırılar başlatarak ilerleyen Rus kuvvetlerini kontrol altına almaktı.[^2] Rus ordusu, Kuzey'deki [Erzurum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzurum) ve [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) gibi stratejik şehirlerin yanı sıra [Ermeni gönüllülerinin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_G%C3%B6n%C3%BCll%C3%BC_Tugaylar%C4%B1) desteğiyle Güney'deki [Muş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C5%9F) ve [Bitlis](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bitlis)'i hızla ele geçirdi. Durum, Doğu cephesi tam çöküşün eşiğinde ve Rusya'nın [Mezopotamya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mezopotamya)'ya saldırma riski ile birlikte tam kritik hale geldi.[^3] Bu vahim durum karşısında, artık tuğgeneral olan [Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), taktik zekasını sergiledi. Hızlı ve kararlı bir eylemle Rus ilerleyişini durdurdu.[^4] 3 Ağustosta başlayıp 8 Ağustos 1916'ya kadar süren bir hücumun 4'ncü Gününde Mustafa Kemal Muş'u geri aldı.[^5][^6] Muş, 25 Ağustos 1916’da tekrar Rusların eline geçmiş ve 30 Nisan 1917’de ikinci defa ve kesin olarak Rus işgalinden kurtarılmıştır.[^7][^8] ## Ayrıca bakınız - [Çapakçur Muharebeleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87apak%C3%A7ur_Muharebeleri) [^1]: Erickson, Edward J.. Mustafa Kemal Atatürk. Bloomsbury Publishing, 20 Ağustos 2013. [^2]: Erickson, Edward J.. Mustafa Kemal Atatürk. Bloomsbury Publishing, 20 Ağustos 2013. [^3]: Erickson, Edward J.. Mustafa Kemal Atatürk. Bloomsbury Publishing, 20 Ağustos 2013. [^4]: Hanioğlu, M.Şükrü. Atatürk: Une biographie intellectuelle. Princeton University Press, 27 Ocak 2016. [^5]: Hanioğlu, M.Şükrü. Atatürk: An Intellectual Biography. Fayard, 7 Mart 2017, s. 80. [^6]: Gawrych, George W. The Young Atatürk: From Ottoman Soldier to Statesman of Turkey. Bloomsbury Publishing, 16 Nisan 2013, s. 53. [^7]: Çeliker, H. Fahri. Bitlis’in Kurtuluşu ve Mustafa Kemal Paşa. Atatürk Araştırma Merkezi, s. 379-392. [^8]: Selvi, Haluk. Millî Mücadele Döneminde Muş. TÜBA, s. 325.