# Moltke'nin Türkiye Mektupları > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Moltke'nin_T%C3%BCrkiye_Mektuplar%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Moltke'nin Türkiye Mektupları, https://tr.wikipedia.org/wiki/Moltke%27nin_T%C3%BCrkiye_Mektuplar%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) - **Özgünad:** Briefe über Zustände und Begebenheiten in der Türkei aus den Jahren 1835 bis 1839 - **Yazar:** Helmuth Karl Bernhard von Moltke ***1835-1839 yıllarında Türkiye'deki Durum ve Olaylar Üzerine Mektuplar*** (*Briefe über Zustände und Begebenheiten in der Türkei aus den Jahren 1835 bis 1839*), [Helmuth Karl Bernhard von Moltke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Helmuth_von_Moltke)'nin 1835 ila 1839 yılları arasında [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nda kaldığı süre boyunca yazdığı [mektup](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mektup) dizisidir.[^1] ## Arka plan [Helmuth Karl Bernhard von Moltke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Helmuth_von_Moltke), [Prusya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Prusya)lı bir [mareşal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mare%C5%9Fal)di. 1871 [Fransa-Prusya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa-Prusya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında ordunun en üst düzey komutanıydı. Ancak astsubay iken Osmanlı İmparatorluğu'nda askerî danışman olarak dört yıldan fazla zaman geçirmişti. Kısa bir süreliğine geldiyse de İstanbul'dayken Osmanlı hükûmeti tarafından Türk hizmetine girmesi istendi ve karargâhından yetki alınarak teklifi kabul etti.[^2] ## Mektuplar Osmanlı'da kaldığı süre boyunca Prusya'daki aile üyelerine ve arkadaşlarına Osmanlı İmparatorluğu hakkında 67 mektuptan oluşan bir dizi yazdı. Ancak Türk tercüman Hayrullah Örs'e göre bu mektupların bir kısmı aslında mektup değil, belirli konulardaki makalelerdi ve koleksiyona sonradan eklenmişlerdi (Eflak hakkındaki mektup ve Osmanlı İmparatorluğu'ndaki karantina önlemleriyle ilgili bir mektup gibi). Mektuplar 1872'de, yani Fransa-Prusya Savaşı'ndan hemen sonra Fransız *Le Temps* gazetesinde yayınlandı. Editör M.Neffzer, giriş bölümünde bu mektupların düşmanın entelektüel arka planını yansıttığını yazdı. ## Moltke'nin Osmanlı İmparatorluğu'nda kalışı Moltke; [Rusçuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7uk), [Şumnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eumnu) ve [Edirne](https://turkipedia.org/tr/wiki/Edirne) yolunu izleyerek İstanbul'a gitti. İstanbul'da kaldığı süre boyunca İstanbul'un [Büyükdere](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCkdere%2C_Sar%C4%B1yer) semtinde yaşadı. [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa), [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir) ve [Çanakkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale)'ye kısa ziyaretlerde bulundu. 1837 baharında Sultan [II. Mahmud](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)'un [Varna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Varna), [Tırnova](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C4%B1rnovo) ve [Silistre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silistre) gibi imparatorluğun Avrupa vilayetlerini ziyaretine eşlik etti. 1838'de Anadolu'daki ordunun danışmanı olarak atandı. Samsun'a çıkarak [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya), [Tokat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tokat_%28%C5%9Fehir%29) ve [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas)'ı gezdi. Daha sonra Doğu Anadolu'daki [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya)'ya gitti ve burada Doğu Anadolu ve Kuzey Irak'ta isyancı yerel ağaları yenilgiye uğratmaya çalışan Diyarbakır ve Sivas valisi [Çerkes Hafız Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_Haf%C4%B1z_Mehmed_Pa%C5%9Fa) ile işbirliği yaptı. [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul), [Diyarbakır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Diyarbak%C4%B1r) ve [Şanlıurfa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eanl%C4%B1urfa)'yı ziyaret etti. 1838 sonbaharında [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri), [Nevşehir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nev%C5%9Fehir) ve [Aksaray](https://turkipedia.org/tr/wiki/Aksaray) üzerinden İç Anadolu'ya kısa bir ziyarette bulundu. [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya)'dan [Ereğli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ere%C4%9Fli) üzerinden döndü. 1839'da [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r_%28eyalet%29)'a karşı [Nizip Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nizip_Muharebesi)'nde Hafız Mehmed Paşa'nın danışmanlığını yaptı. Ancak [Birecik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birecik) ve Malatya'da yazdığı mektuplara göre Hafız Mehmet Paşa, onun önerilerini dikkate almamıştır. Moltke muharebedeki yenilginin ardından İstanbul'a döndü. Kısa bir süre kaldıktan sonra evine döndü. Savaşın ayrıntıları dışında, Osmanlıların onun hizmetinden elde ettiği tek kalıcı fayda, Osmanlı İmparatorluğu'nda görev yapan sonraki tüm Alman subayları için yol gösterici olan anılarıydı.[^3] [^1]: Helmuth von Moltke: Türkiye'deki Durum ve Olaylar Üzerine Mektuplar (Hayrullah Örs), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 1960 [^2]: , s. 677–678. [^3]: Thesis (Bilkent University).