# Molla Câmî

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Molla_C%C3%A2m%C3%AE
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Molla Câmî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Molla_C%C3%A2m%C3%AE (CC-BY-SA-4.0)

- **Tam adı:** Nureddin Abdurrahman Câmî
- **Doğum tarihi:** 7 Kasım 1414
- **Doğum yeri:** Cam, Horasan
- **Ölüm yeri:** Herat, Timur İmparatorluğu
- **Okul/gelenek:** Nakşibendilik
- **Dini:** İslam
- **Çalışmaları:** Nefahatül Üns, Baharistan

**Molla Câmî** veya tam adıyla **Nureddin Abdurrahman Câmî**, (نورالدین عبدالرحمن جامی, d. 7 Kasım 1414 - ö. 9 Kasım 1492, [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)), [İranlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ranl%C4%B1lar) İslam alimi ve şair.

15. yüzyılında en iyi [Fars](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) şairlerinden ve en son önemli [Sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) şairlerinden biridir. [Arap edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_edebiyat%C4%B1) ve felsefede derinleşerek İran'ın büyük bilginlerinden biri oldu. Tasavvuf felsefesi içinde önemli bilginlerden sayılmaktadır. [Medrese](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medrese) eğitimi almış ve [Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u) ile birlikte [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik) problemleri üzerinde durmuştur. Zamanında bir *allâme* (her şeyi bilen, büyük bilgin) sayılmıştır. Felsefe alanındaki etkinliğinin yanında çok bilinmeyen ama etkili sayılan Arapça şiirler yazmış, musîkiyle ilgilenmiştir. *Yusuf ile Züleyha*, Leyla ile Mecnun gibi şiirleri vardır. İran klasik şairlerinin sonuncusu sayılır.[^1]

## Yaşam öyküsü

[Afganistan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Afganistan)'ın bugünkü [Gor Eyaleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gur_%28il%29)'nde, [Cam](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrbet_Cam)'a yakın bir köyde doğdu, ama doğuşundan birkaç yıl sonra, ailesi [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat) şehrine taşındı; oradaki Nizamiya Herat Üniversitesi'nde gezinimcilik, [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik), [Arap edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap_edebiyat%C4%B1), [doğa bilimleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fa_bilimleri) ve [İslâm felsefesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_felsefesi)ni öğrendi.

![Molla Camî'nin mezarı.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/38/Jami_Tomb.JPG)
*Molla Camî'nin mezarı. (me, CC-BY-SA-4.0)*

Ondan sonra, derslerini bitirmek için [İslam dünyasında](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_d%C3%BCnyas%C4%B1) fen bilimlerinin en önemli merkezi olan [Semerkand](https://turkipedia.org/tr/wiki/Semerkant)'a gitti. Ünlü bir [Sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) idi ve [Nakşibendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fibendilik) Sufi tarikatına uydu. Hayatının sonunda [Herat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Herat)'ta yaşıyordu.

## Felsefesi

Molla Câmî, tasavvufa yönelmiş, [Nakşî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nak%C5%9Fibendilik) şeyhlerinin yanı sıra, [sufîlerle](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf) de ilişkili olmuştur. [Şeyh Ahrar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_Ahrar), [Hâce Abdullah Herevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2ce_Abdullah_Herev%C3%AE) ve [Sadeddin Kaşgerî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadeddin_Ka%C5%9Fger%C3%AE), onun sıklıkla ismini andığı sufî düşünürlerdir. Kitabı *Nefahat-ül-üns* Nakşîliğin ve tasavvuf felsefesinin en önemli kaynaklarından sayılmaktadır. Câmî, tasavvuf düşüncesinde, hem bu düşüncenin derli toplu hale getirilmesinde hem de tasavvuf düşünürlerinin hayatlarının yazılması yönünde katkıda bulunmuş; öte yandan İbn Arabi'nin zor anlaşılan düşüncelerinin açık kılınması ve ayrıca sufiler, kelamcılar ve filozoflar arasındaki farkların ve her bir akımın özelliklerinin belirginleştirilmesine yönelik çalışmalar yürütmüştür. Ferîdüddin Attâr ve [Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE) gibi tasavvufa düşünce yönünde dahil olması ve bu alana felsefe düzeyinde katkıda bulunmasından dolayı Molla Câmî tasavvuf bilgeleri arasında sayılır. Kendi başına özel bir kuramı yoksa da, [vahdet-i vücud](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sufi_metafizi%C4%9Fi) düşüncesinin tasavvuf ve sufilikte yerleşmesine doğrudan etki etmiştir.[^2]

## Eserleri

![1553'te yazılan, Cami'nin Dindar Olanların Gül Bahçesi eserinden bir resim. Bu resim Fars şiirselliğini ve Fars minyatürü bir araya karıştırıyor, Fars edebiyatının geneli gibi.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3f/Jami_Rose_Garden.jpg)
*1553'te yazılan, Cami'nin Dindar Olanların Gül Bahçesi eserinden bir resim. Bu resim Fars şiirselliğini ve Fars minyatürü bir araya karıştırıyor, Fars edebiyatının geneli gibi. (public-domain)*

![Kadına saldırı: Heft Evreng 'i oluşturan yedi mesnevilerden Silsiletü'z-zeheb, 1587 yılında Kazvin'de basıldı (Ermitaj Müzesi, Sankt-Peterburg)](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2b/Silsilat_al_Dhahhab_1587.jpg/1280px-Silsilat_al_Dhahhab_1587.jpg)
*Kadına saldırı: Heft Evreng 'i oluşturan yedi mesnevilerden Silsiletü'z-zeheb, 1587 yılında Kazvin'de basıldı (Ermitaj Müzesi, Sankt-Peterburg) (public-domain)*

Cami 87 kitap ve mektup yazdı. Hem düzyazı hem de şiir, hem sıradan hem de dinî temalarla yazdı. Tarihsel eserler de yazdı. Onun ilhamları [Hâfız](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2f%C4%B1z-%C4%B1_%C5%9Eir%C3%A2z%C3%AE)'ın [gazel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazel)leriydi.

- [*Nefahatül Üns*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nefahat%C3%BCl_%C3%9Cns)
- *Fatihat-üş-Şebab* (Gençliğin açılışı)
- *Hâtimet-ül-hayat* (Hayatın kapanması)
- *Vasıtat-ül-ıkd* (Düğüm vasıtası)
- *Mesnevî*
- *Tuhfet-ül-ahrar* (Hür adamların hediyesi)
- *Baharistan*
- *Risalet-ün-nakşıbendiye*
- *Tahkik-i mezheb-i sufîye*

## Ayrıca bakınız

- [Gazel](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gazel)
- [Sufizm](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf)
- [Molla Câmî (kitap)](https://turkipedia.org/tr/wiki/Molla_C%C3%A2m%C3%AE_%28kitap%29)

## Dış bağlantılar

- [Cami, PoetryPortal sitesinde](https://web.archive.org/web/20100717230635/http://www.poetry-portal.com/poets37.html)
- [Cami, Iran Chamber Society sitesinde](http://www.iranchamber.com/literature/jami/jami.php)

[^1]: İslam Felsefesi, Hilmi Ziya Ülken, sayfa:299, Cem Yayınevi
[^2]: İslam Felsefesi, Hilmi Ziya Ülken, sayfa:297-303, Cem Yayınevi