# Misak Torlakyan
> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Misak_Torlakyan
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Misak Torlakyan, https://tr.wikipedia.org/wiki/Misak_Torlakyan (CC-BY-SA-4.0)
* (public-domain)*
- **Doğum tarihi:** 1889
- **Doğum yeri:** Trabzon, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 12 Kasım 1968
- **Ölüm yeri:** Montebello, Kaliforniya
- **Milliyet:** Ermeni
- **Tanınma nedeni:** Behbud Han Cevanşir suikastı
**Misak Torlakyan** (1889 - 12 Kasım 1968), 1921'de [Azerbaycan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azerbaycan)'ın eski İçişleri Bakanı [Behbud Han Cevanşir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Behbud_Han_Cevan%C5%9Fir)'i öldüren [suikast](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suikast)çıdır. Torlakyan, Ekim 1921'de İngiliz askeri mahkemesi tarafından zihinsel durumu gerekçe gösterilerek "suçlu ama sorumlu değil" kararıyla beraat etti.
## Yaşamı
Torlakyan, 1889 yılında [Osmanlı İmparatorluğu'nun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon) şehrinde doğdu. 18 yaşında [Ermeni Devrimci Federasyonu'na](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Devrimci_Federasyonu) (ARF) katılan Torlakyan, Trabzon'daki Türk ordusu deposundan Ermeni meşru müdafaa birlikleri için önemli miktarda silah kaçırmayı başardı.[^1] [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sırasında askeri istihbarat elde etmekle görevlendirilen Torlakyan, o sıralarda [Rus Ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rusya_Kara_Kuvvetleri) keşif biriminde çalışmaktaydı ve [Türk ordusunun](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kara_Kuvvetleri) mevzileri hakkında değerli bilgiler temin etti. 1918 yılında Rus birliklerinin Türkiye'den çekilmesini fırsat bilen Türk birlikleri, [Erivan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan)'a girdi. Bunun üzerine Torlakyan Ermeni ordusuna katıldı ve [Drastamat Kanayan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Drastamat_Kanayan) önderliğindeki Bash Abarán savaşında çarpıştı. Savaş, Türk ordusunun bölgede daha fazla ilerlemesini engelledi. [Sardarabad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Armavir%2C_Ermenistan) ve [Karakilise](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sisian)'de elde edilen zaferler, [Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti'nin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan_Demokratik_Cumhuriyeti) (1918-1920) kurulmasını sağladı. 1921'de ARF tarafından İstanbul'a gönderilen Torlakyan, 18 Temmuz 1921'de İstanbul'daki [Pera Palas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pera_Palas) otelinin önünde Azerbaycan'ın eski İçişleri Bakanı [Behbud Han Cavanşir'i](https://turkipedia.org/tr/wiki/Behbud_Han_Cevan%C5%9Fir) öldürdü. Bu öldürme, [Ermeni Kırımı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_K%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1) sonrası [Ermeni Devrimci Federasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Devrimci_Federasyonu) tarafından yürütülen [Nemesis Operasyonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nemesis_Operasyonu)'nun parçasıydı.
Torlakyan, 11 Ağustos 1921'de İngiliz askeri mahkemesinde yargılandı. Misak Torlakyan'ın davası, [Soğomon Tehliryan](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C4%9Fomon_Tehliryan) davasında olduğu gibi bir hükûmet yetkilisinin öldürülmesini içeriyordu ve failler suçsuz bulunmuştu. Torlakyan'ın davasında askeri yargıcı ve jürileri etkilemek için hem Ermeni hem de Türk tarafı tarih, teoloji, felsefe, fizyoloji, psikoloji ve siyaset uzmanlarını mahkemeye getirdi. Dolayısıyla bu iki dava, [Almanlar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Almanlar)ın, [Türklerin](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye), [Ermeniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler)in ve [Azerbaycanlıların](https://turkipedia.org/tr/wiki/Azeriler) [Birinci Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sonrasında hakim olan siyasi stratejilerini ortaya koymaktadır.[^2]
Ekim 1921'de İngiliz mahkemesi Torlakyan'ın suçlu olduğuna, ancak [epilepsi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Epilepsi) hastası olduğundan dolayı eylemlerinden sorumlu tutulamayacağına karar verdi. Torlakyan sonrasında serbest bırakılacağı Yunanistan'a sürüldü. Serbest kaldıktan sonra ABD'ye gitti.[^3]
1943'te [Drastamat Kanayan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Drastamat_Kanayan) başkanlığındaki Ermeni keşif-sabotaj grubu AG-114'e üye oldu.[^4][^5]
Hayatının son yıllarında [Kaliforniya'ya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaliforniya) yerleşti ve 1968'de [Montebello, Kaliforniya'da](https://turkipedia.org/tr/wiki/Montebello%2C_Kaliforniya) öldü.[^6] Doğu Los Angeles'taki Evergreen Mezarlığı'na gömüldü.
[^1]: Prelate Presides over Memorial for National Hero Misak Torlakian. Western Prelacy of the Armenian Apostolic Church of America.
[^2]: The case of Misak Torlakian. Center for Armenian Remembrance, 2006.
[^3]: Resistance and Revenge: the Armenian Assassination of the Turkish Leaders. Transaction Publishers, 1990, s. 120-121.
[^4]: Arşivlenmiş kopya.
[^5]: Arşivlenmiş kopya.
[^6]: Միսաք Թորլաքեան (1888-1968) - Արդարութեան Մարտիկը. 14 Kasım 2014.