# Mirim Çelebi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mirim_%C3%87elebi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mirim Çelebi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mirim_%C3%87elebi (CC-BY-SA-4.0)

- **Doğum tarihi:** 1450
- **Doğum yeri:** İstanbul
- **Ölüm tarihi:** 1525
- **Ölüm yeri:** İstanbul
- **Vatandaşlığı:** Osmanlı İmparatorluğu
- **Dalı:** Matematik, Gökbilim
- **Öğrenim:** Medrese
- **Etkilendikleri:** Ali kuşçu, Harezmi, Batlamyus
- **Etkiledikleri:** Takiyüddin

**Mirim Çelebi** (1450 - 1525, Edirne), [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) zamanında yaşamış [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik)çi ve [gökbilim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomi)cisi.

Osmanlı Devleti'nde matematik ve astronomi alanında döneminin en büyük otoritesi kabul edilir.

## Yaşamı

Mirim Çelebi adıyla tanınan Mahmud bin Mehmed, birçok [astronom](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronom) ve [matematikçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik%C3%A7i) yetiştirmiş bir ailedendir. Annesi Osmanlı alimlerinden Hocazâde Muslihuddin Efendi'nin kızı; babası [Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u) ile [Bursalı Kadızade Rumi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1z%C3%A2de-i_R%C3%BBm%C3%AE)'nin torunudur.

Babası Kutbüddin Muhammed, [Fatih](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mehmed) devrinde Ali Kuşçu ile birlikte İstanbul'a gelip Hocazade'denin kızı ile evlenmiş ve Bursa'da Manastır Medresesi'nde müderris iken erken yaşta ölmüştü.[^1] Mirim Çelebi'yi anne tarafından dedesi Hocazâde Muslihuddin Efendi yetiştirdi. Eğitimini [İstanbul'](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)da tamamladı.[^2] Dönemin önemli bilimadamlarından dersler alan Çelebi; [matematik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Matematik) ve [astronomi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomi) konularında başarı gösterdi.[^3]

Gelibolu ve Edirne'de müderrislik yaptıktan sonra Bursa'da Manastır Medresesi'nde görev yaptı. Özellikle matematik ve astronomi alanında döneminin en büyük otoritesi oldu.[^4] [II. Bayezid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Bayezid) tarafından saraya davet edildi. Gökbilimde gözlem yönteminin gelişip yaygınlaşması için çaba gösterdi. II. Bayezid'in isteği üzerine Uluğ Bey'in Zic'ine Farsça olarak *Düstürü'l-amel ve tashihü'l-cedvel* adında şerhi yazdı (1499). Çelebi eserde konuları çok çeşitli şekillerde anlatmış, örneğin bir derecelik yayın [Sinüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sin%C3%BCs_%28matematik%29)'ünü hesaplamak için gayet anlaşılır biçimde beş ayrı çözüm yolu göstermiştir.

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Sinus_en_cosinus.png)
* (Lucas Boden, CC-BY-SA-3.0)*

1508'de Anadolu kazaskerliğine getirildi. [Yavuz Sultan Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Selim)'in tahta çıkışından sonra bu görevden ayrıldı. Yavuz Sultan Selim'in ısrarları sonucunda dedesi [Ali Kuşçu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_Ku%C5%9F%C3%A7u)'nun gök bilimi konusundaki *Fethiye* adlı yapıtını yorumladı. [Astronomi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomi) konusunda *El-Makasit* adlı yapıtı da vardır.

[Astronomi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Astronomi) dışında [optik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Optik) ile de ilgilendi. [Gökkuşağı](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kku%C5%9Fa%C4%9F%C4%B1) ve hale konusunda yazdığı [*Kavs-i Kuzah ve el-Hale*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavs-i_Kuzah_ve_el-Hale)" adlı risalesi onun optik alanındaki bir eseridir.[^5]

[Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) tarafından 1522-1523 tarihinde ikinci defa [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu) kazaskerliği görevine getirildi; bir süre sonra yeniden görevden ayrılıp Edirne'ye yerleşti ve bu şehirde öldü.[^6] Tunca kıyısındaki Kasım Paşa Camisi'nin haziresine defnedildi.[^7]

[^1]: Fazlıoğlu, İhsan. Mîrim Çelebi. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 30, Yıl 2005. <http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c30/c300100.pdf>
[^2]: Kahya, Esin. Ondördüncü ve Onbeşinci Yüzyıllarda Bursa'daki Bilimsel Hayatın Kısaca Değerleindirilmesi ve Bilimsel Çalışmalardan Bazı Örnekler. VIII. Uluslararası Türkiye'nin Sosyal ve Ekonomik Tarihi Kongresi (18-21 Haziran 1998) Bildiri Kitabı. <https://books.google.com.tr/books?id=d0lWwltSgBAC&pg=PT117&lpg=PT117&dq=%C5%9EEmseddin+mehmet+mirim+%C3%A7elebi&source=bl&ots=_c-C31-OFX&sig=G71r3PegvOFb4AiY7BvypG3tri0&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjkv5SqlIrbAhVhDZoKHaclCpYQ6AEIXTAK#v=onepage&q=%C5%9EEmseddin%20mehmet%20mirim%20%C3%A7elebi&f=false>
[^3]: Topdemir, Hüseyin Gazi. Mirîm Çelebi'nin Gökkuşağı ve Hâlenin Oluşumu Adlı Optik Kitabı Üzerine Bir Değerlendirme. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı 13, Yıl 2002. <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1270/14618.pdf>
[^4]: Fazlıoğlu, İhsan. Mîrim Çelebi. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 30, Yıl 2005. <http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c30/c300100.pdf>
[^5]: Topdemir, Hüseyin Gazi. Mirîm Çelebi'nin Gökkuşağı ve Hâlenin Oluşumu Adlı Optik Kitabı Üzerine Bir Değerlendirme. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı 13, Yıl 2002. <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1270/14618.pdf>
[^6]: Topdemir, Hüseyin Gazi. Mirîm Çelebi'nin Gökkuşağı ve Hâlenin Oluşumu Adlı Optik Kitabı Üzerine Bir Değerlendirme. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, Sayı 13, Yıl 2002. <http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/19/1270/14618.pdf>
[^7]: Fazlıoğlu, İhsan. Mîrim Çelebi. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 30, Yıl 2005. <http://www.islamansiklopedisi.info/dia/pdf/c30/c300100.pdf>
