# Miralay Sadık Bey > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay_Sad%C4%B1k_Bey > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Miralay Sadık Bey, https://tr.wikipedia.org/wiki/Miralay_Sad%C4%B1k_Bey (CC-BY-SA-4.0) - **Doğum tarihi:** 1860 - **Doğum yeri:** İstanbul - **Ölüm tarihi:** 4 Şubat 1941 - **Ölüm yeri:** Haydarpaşa Numune Hastanesi, İstanbul - **Yattığı yer:** Karacaahmet Mezarlığı, İstanbul **Miralay Mehmed Sadık Bey** (d. 1860, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - ö. 4 Şubat 1941, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), son Osmanlı döneminde asker ve siyaset adamı. ## Hayatı 1860 yılında İstanbul'da doğmuştur. Babası tanınmış din âlimlerinden Filibeli Abdullah Efendi'dir. Ailesi aslen [Bursalı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa_%28il%29) olmakla beraber vaktiyle Bursa'dan [Filibe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filibe)'ye iskân edilmiştir. 1882 yılında [Mekteb-i Harbiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kara_Harp_Okulu)'den sü­vari mülazımı olarak mezun olmuştur. [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye), [Trablus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablus) ve [Makedonya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Makedonya)'da görev yapmıştır. 1906 yılında [Manastır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r%2C_Kuzey_Makedonya)'da [miralay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miralay) rütbesiyle Süvari alay komutanıyken gizli [İttihad ve Terakki Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)'ne girmiş ve cemiyetin [Manastır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manast%C4%B1r%2C_Kuzey_Makedonya) şubesi başkanı olmuştur. Cemiyetin Manastır'da yayılmasında çok önemli rol oynamış, bunun yanında [Neyyir-i Hakikât](https://turkipedia.org/tr/wiki/Neyyir-i_Hakik%C3%A2t) isimli bir gazete çıkararak cemiyetin fikirlerinin yayılmasında rol oynamıştır. Meşrutiyet için başlatılan [Resneli Niyazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Resneli_Niyazi_Bey) İsyanı'nı bastırmakla görevlendirilen [Şemsi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eemsi_Pa%C5%9Fa)'nın öldürülmesi ve [Müşir Osman Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BC%C5%9Fir_Osman_Pa%C5%9Fa)'nın esir alınması olaylarının planlanmasında birinci derecede görev almış kişilerdendir.[^1] 1908 yılında [İkinci Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet)'in ila­nı üzerine [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'te toplanan İtti­had ve Terakki Kongresi'ne Manastır de­legesi olarak katılmıştır. [Debre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Debre%2C_Kuzey_Makedonya) mutasarrıflığı­na atanmıştır. Değerinin yeterince anlaşılma­dığı gerekçesiyle 1911 Kongresi'nden sonra İttihat ve Terakki'den ayrılarak muhale­fet saflarına katılmış ve emekliye ayrılıp poli­tikaya girmiştir. [Hürriyet ve İtilaf Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrriyet_ve_%C4%B0tilaf_F%C4%B1rkas%C4%B1) kurucu­su olmuş, partinin ikinci başkanı seçilmiştir. Tarihe *sopalı seçim* olarak geçen [1912 seçim­lerinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/1912_Osmanl%C4%B1_genel_se%C3%A7imleri) İttihad ve Terakki'nin başarısı üzerine kendisine bağlı su­baylarla [Bâb-ı Âli](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li)'yi basıp bir hükûmet dar­besiyle iktidarı ele geçirmeyi planladıysa da baş gösteren [Birinci Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1) buna olanak bırakmadan İttihad ve Terakki iktidar­dan düşmüştür. [Birinci Balkan Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birinci_Balkan_Sava%C5%9F%C4%B1) devam ederken Ocak 1913'te [Bâb-ı Âli Baskını](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%A2b-%C4%B1_%C3%82li_Bask%C4%B1n%C4%B1) ile İttihat ve Terakki iktidarı yeniden ele geçirmiştir. Bu olaydan sonra Sadık Bey'in [Rus çarına](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C3%A7ar%C4%B1) Osmanlı'yı İttihat ve Terakki'den kurtarmasını istediği bir telgraf çektiği iddia edilmiştir. Bu iddia Temmuz 1913 tarihli bir sayısında dönemin [Tanin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanin) isimli gazetesi tarafından yayınlanmış, o dönem büyük ses getirmiştir.[^2][^3] Savaşın sonuna doğru 1913 yılında sadra­zam olan [Mahmud Şevket Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mahmud_%C5%9Eevket_Pa%C5%9Fa)'ya karşı gi­rişilen suikasttan sonra İttihatçılar muhaliflerini sürerlerken [Paris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Paris)'e kaçmış, oradan [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'a geçmiştir. İngilizler ile yakın ilişki içinde olmuştur. [Mondros Mütarekesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros_M%C3%BCtarekesi)'nin ar­dından 1919 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a dönmüştür. Döndükten sonra kısa sü­re sonra 1920 yılında Hürriyet ve İtilaf Fırkası'nın başkanlığına getirilmiştir. Bir kongre darbesiyle [İngiliz Muhipleri Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiliz_Muhipleri_Cemiyeti) yönetimini 1921 yılında ele geçirmiş ancak bir süre sonra bu cemiye­tin yönetimini [Sait Molla](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sait_Molla)'ya kaptırmıştır. [Damad Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa) hükûmetinde istediği ba­kanlık koltuğu kendisine verilmemiş; [Meclis-i Âyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) üyeliğine atanmayı da kabul etmemiştir. Böy­lece hem İstanbul'daki Damat Ferit Paşa hükûmetine hem de [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'daki [Kurtuluş Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) veren [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) hükûmetine muhalif bir tutum takınmıştır. Kurtuluş Savaşı'nın başarı­ya ulaşması ve [Refet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Refet_Bele) komutasında­ki Milli kuvvetlerin İstanbul'a gir­mesi üzerine pek çok işbirlikçi ile 1922 yılında İngiliz Yüksek Komiserliğine sığınmış, İngilizlerin sağladığı bir gemiyle [Romanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Romanya)'ya gitmiştir. [Lozan Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Lozan_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'ndan sonra 1924 yılında TBMM'nin çıkardığı [Yüzellilikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzellilikler) listesine alınmıştır. 29 Haziran 1938'de Yüzelliliklerin affedilmesine dair kanun çıktıktan sonra da "vatan hainliği damgasını kabul etmediği" gerekçesiyle ülkeye dönmemiştir. 24 Aralık 1940'da dönemin Cumhurbaşkanı [İsmet İnönü'](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0smet_%C4%B0n%C3%B6n%C3%BC)ye "herhangi bir pişmanlığı olmadığını söyleyerek vatan hainliği damgasının kaldırılması şartıyla" Türkiye'ye dönmek istediğini belirten bir mektup yazmış,[^4] İsmet İnönü ise "Memlekete geliniz, hatıralarınızı neşrediniz, sesinizi işittiriniz, milletin vicdanından kopacak olan hükmü bekleyiniz" şeklinde olumlu cevap verince[^5] 4 Şubat 1941'de İstanbul'a dönmüş fakat dön­düğü günün gecesi rahatsızlanarak kaldırıldığı Haydarpaşa Numune Hastanesi'nde kalp yetmezliğinden ölmüştür.[^6] [^1]: Miralay Sadık Bey (1860-1941). Atatürk Ansiklopedisi. [^2]: BOZKURT, Celil (2022). Türk Siyasetinde Miralay Sadık Bey (1860-1941). Türk Dünyası Araştırmaları. Cilt: 131. Sayı: 258. s. 206. [^3]: SİMAVİ, Lütfi, Sarayda Gördüklerim, Timaş Yayınları, Mart 2022, s. 109. [^4]: BOZKURT, Celil (2022). Türk Siyasetinde Miralay Sadık Bey (1860-1941). Türk Dünyası Araştırmaları. Cilt: 131. Sayı: 258. s. 210. [^5]: İnönü’nün Miralay Sadık’a verdiği duygulu cevap. İnönü Vakfı. [^6]: Milliyet Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedisi (19. cilt, 1986).