# Mir Muhammed İsyanı > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mir_Muhammed_%C4%B0syan%C4%B1 > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mir Muhammed İsyanı, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mir_Muhammed_%C4%B0syan%C4%B1 (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/89/Soran_Emirate_%281832-1835%29.png) * (BEFOR01, CC-BY-4.0)* - **Çatışma:** Mir Muhammed İsyanı - **Parçası:** Kürt isyanları zaman çizelgesi - **Tarih:** 1830–1838 - **Yer:** Yukarı Mezopotamya, Doğu Anadolu - **Sebep:** Mir Muhammed’in Osmanlı otoritesini tanımayarak çevredeki aşiretleri zapt etmesi ve bağımsızlık yönündeki hamleleri - **Sonuç:** Osmanlı zaferi; Mir Muhammed teslim oldu; İsyan bastırıldı; Kürdistanın tekrardan Osmanlı eyaleti haline getirilmesi - **Savaşan:** 25px Osmanlı İmparatorluğu; 25px Soran Emirliği - **Komutan:** 25px Reşid Mehmed Paşa (1834-1836); 25px Çerkes Hafız Mehmed Paşa (1837-1838); 25px Bağdat Valisi Ali Rıza Paşa; 25px Revanduzlu Muhammed; 25px Bedirhan Bey - **Güç:** Bilinmiyor; 1835; 10.000 - **Kayıp:** Bilinmiyor; Ağır; 15.000 ölü; 4.000 esir edildi; 6.000 aile yerinden edildi **Mir Muhammed İsyanı**, 1830–1838 yılları arasında [Soran Emirliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soran_Emirli%C4%9Fi)'ni yöneten [Revanduzlu Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Revanduzlu_Muhammed) tarafından [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'na karşı başlatılan bir Kürt isyanıdır. Mir Muhammed, zayıflayan Osmanlı otoritesinden yararlanarak bağımsız bir yönetim kurmayı amaçladı ve çevresindeki aşiretleri kendi denetimine aldı. 1835'te Osmanlı ordusu [Revanduz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Revandiz)'u ele geçirip Mir Muhammed'i teslim aldıysa da, bölgedeki direniş 1838'e kadar sürdü. Bu süreçte [Çerkes Hafız Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_Haf%C4%B1z_Mehmed_Pa%C5%9Fa) komutasında [Sincar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincar), [Cizre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cizre) ve [Garzan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanarsu) gibi bölgelerde yürütülen askerî operasyonlarla isyan tamamen bastırıldı.[^1] ## Giriş [Revanduzlu Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Revanduzlu_Muhammed) ya da bilinen adıyla Mir Muhammed, [Soran Emirliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soran_Emirli%C4%9Fi)'nin emiri olarak 1830'larda [Yukarı Mezopotamya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yukar%C4%B1_Mezopotamya)'da etkisini artırmaya başladı.[^2][^3] Aynı zamanda bu etkinin ana temeli [Soran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soran_Emirli%C4%9Fi) emiri [Mir Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Revanduzlu_Muhammed)'in 1830'da [Mısır](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1s%C4%B1r)'daki [Kavalalı Mehmet Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa) örneğinden ilham alması ve [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) içinde ayrı bir devlet kurma girişimidir. Merkezi otoriteyi tanımayan Mir Muhammed, çevresindeki [aşiretleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_a%C5%9Firetleri) zorla itaat altına aldı ve bölgesel bir güç hâline geldi. Yeni yüzyıl, bazı Kürt beyleri arasında siyasi bir uyanış ve kendi bölgeleri üzerinde artan bir kontrol isteği olarak ortaya çıktı.[^4][^5] [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun zayıflayan otoritesinden faydalanarak, [Süleymaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye), [Erbil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erbil), [Musul](https://turkipedia.org/tr/wiki/Musul) ve çevresine yönelik genişleme politikası izledi. Bu süreçte [Cizreli Bedirhan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedirhan_Bey) ile de geçici bir ittifak kurarak Osmanlı'ya karşı Kürt beyleri arasında bir birlik oluşturmaya çalıştı.[^6][^7] ## İsyan ve Osmanlı Müdahalesi Mir Muhammed'in artan nüfuzu ve bağımsız hareketleri Osmanlı yönetimini endişelendirdi. 1834'te isyan resmî olarak başladı. [Reşid Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Re%C5%9Fid_Mehmed_Pa%C5%9Fa) komutasındaki Osmanlı ordusu, bölgeyi yeniden Osmanlı otoritesine bağlamak üzere sefere çıktı. İlk çarpışmalarda Mir Muhammed'in kuvvetleri Osmanlı birliklerine karşı başarılar elde etti. Ancak 1835'te Reşid Paşa'nın düzenlediği büyük sefer sonucunda [Revanduz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Revandiz) ele geçirildi. Mir Muhammed, Osmanlı'nın askeri ve siyasi baskısı karşısında dağlara çekilmek zorunda kaldı ve kısa süre sonra teslim oldu.[^8][^9] Teslim olmasında Molla Hadi'nin halkı isyandan caydırıcı [fetva](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fetva)sının da etkili olduğu söylenmektedir. Konumu zayıflayan Mir Muhammed, tam bir harekete girişemeden Osmanlı'ya teslim olmuştur. Reşid Mehmed Paşa'nın 1836'da koleradan ölümü üzerine yerine [Çerkes Hafız Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87erkes_Haf%C4%B1z_Mehmed_Pa%C5%9Fa) atandı. Yeni paşa, hem Kürdistan'daki direnişi bastırmak hem de [Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın ordusunu gözetlemek gibi çifte bir görev üstlendi.[^10] Çerkez Hafız Paşa, kesik Kürt başı getirene 200 kuruş, kesik el veya ayak getirene 100 kuruş veriyordu. 1837 yazında [Sincar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sincar) bölgesindeki [Ezidiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yez%C3%AEd%C3%AEler)e karşı başlattığı sert sefer sırasında, komutası altındaki [Kürt Mehmet Hamdi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_Mehmet_Hamdi_Pa%C5%9Fa)'yı da [Cizre](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cizre) üzerine gönderdi. Bu baskılar karşısında [Bedirhan Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedirhan_Bey) direnmeyi tercih etmedi ve Osmanlı otoritesine bağlılığını bildirerek [Cizre-Bohtan bölgesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Botan_Emirli%C4%9Fi)ne mütesellim (yönetici) olarak atandı. Aynı yıl Hafız Mehmed Paşa, büyük bir direniş gösteren Sincar ve [Telafer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Telafer_%28il%C3%A7e%29)'deki [Ezidiler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yez%C3%AEd%C3%AEler) üzerine yürüdü. Bu harekâtlar oldukça kanlı geçti. Mayıs 1838'de Hacıbehram miri Said Bey'in elindeki Gurkel Kalesi, Bedirhan Bey'in desteğiyle ele geçirildi. Hemen ardından, Haziran–Temmuz 1838 döneminde, [Garzan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yanarsu) bölgesindeki Ezidiler de Osmanlı güçleri tarafından bastırıldı. Bu operasyonlar yalnızca yerel direnişi değil, aynı zamanda ileride [Mehmet Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kavalal%C4%B1_Mehmed_Ali_Pa%C5%9Fa)'yla yaşanacak olası bir çatışma sırasında Kürt bölgelerinden gelebilecek tepkileri de önlemeyi hedefliyordu.[^11] ## Sonuç İsyan, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) lehine sonuçlandı. Mir Muhammed teslim oldu, Soran Emirliği fiilen ortadan kalktı ve bölgedeki Kürt aşiretleri tekrar Osmanlı otoritesine bağlandı. Bu gelişme, Osmanlı'nın [Doğu Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Do%C4%9Fu_Anadolu_B%C3%B6lgesi) ve [Kuzey Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrdistan_B%C3%B6lgesel_Y%C3%B6netimi) bölgesinde merkezi kontrolü yeniden tesis etmesine olanak sağladı. Ayrıca bu olay, ileride çıkacak Bedirhan Bey İsyanı gibi Kürt merkezli hareketler için bir öncül teşkil etti.[^12] ### Genel - Sovyetler Birliği Bilimler Akademisi Doğu Bilimleri Enstitüsü ile Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Bilimler Akademisi Doğu Bilimleri Enstitüsü Kürt Komisyonu (Çev.: M. Aras), *Yeni ve Yakın Çağda Kürt Siyaset Tarihi*, Pêrî yayınları, İstanbul, Temmuz 1998, ISBN 975-8245-06-6. [^1]: Ahmet Kardam, Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan: Direniş ve İsyan Yılları, İletişim Yayınları, 2010, ISBN 9789750506642. [^2]: Ahmet Kardam, Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan, s. 64. [^3]: Akşin 1988, s. 96. [^4]: Ahmet Kardam, Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan, s. 65. [^5]: Izady 2007, s. 122; Lazarev vd. 2007, s. 106. [^6]: Ahmet Kardam, Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan: Direniş ve İsyan Yılları, İletişim Yayınları, 2010, ISBN 9789750506642. [^7]: Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), VBOA 097, 21 Zilkade 1257 (21 Aralık 1841), Musul Valisi Mehmed Paşa’dan Dersaâdet’e gönderilen belge. DVD: VBOA 097\İmgl85. [^8]: Ahmet Kardam, Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan: Direniş ve İsyan Yılları, İletişim Yayınları, 2010, ISBN 9789750506642. [^9]: Waideh Ghareeb, The Kurdish Nationalist Movement: Its Origins and Development, Syracuse University Press, 2007, s. 128. [^10]: Örs, H. (2022), Helmuth von Moltke’nin Mektupları Üzerine Değerlendirme. s.153 Academia.edu . [^11]: Ahmet Kardam, Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan: Direniş ve İsyan Yılları, İletişim Yayınları, 2010, ISBN 9789750506642. [^12]: Ahmet Kardam, Cizre-Bohtan Beyi Bedirhan: Direniş ve İsyan Yılları, İletişim Yayınları, 2010, ISBN 9789750506642.