# Ming Şa Muharebesi > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Ming_%C5%9Ea_Muharebesi > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Ming Şa Muharebesi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Ming_%C5%9Ea_Muharebesi (CC-BY-SA-4.0) - **Çatışma:** Ming Şa Savaşı - **Tarih:** 17 Ocak 707(tartışmalı)705 - **Yer:** Gansu-Dunhuang - **Bölge:** Ming Şa nahiyesi(tartışmalı), Çin Ming-sha şehri - **Sebep:** Tang Hanedanlığı'nın Göktürk akın ve yağmalarını durdurmak istemesi - **Sonuç:** Kesin Göktürk zaferi - **Savaşan:** 25px Tang Hanedanlığı; Dokuz Oğuzlar; 25px İkinci Göktürk Kağanlığı - **Komutan:** 25px Çaça Sengün; 25px Kapgan Kağan; 25px Kül Tigin; 25px Bilge Şad - **Güç:** 80.000; Bilinmiyor; (Akademik tahmin: 20.000 - 40.000 süvari); 300 muhafız (Kül Tigin'in yarma harekatı birliği) - **Kayıp:** 6,000; +10,000 veya 30.000; Bilinmiyor **Ming Şa Savaşı**, 17 Ocak 707 yada 705 yılında Kansu eyaletindeki Tun-huang hsien ilçesi olduğu söylenen Ming-sha şehrinde[^1] [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29) komutasındaki [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ile [Çaça Sengün](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C3%A7a_Seng%C3%BCn) komutasındaki [Tang ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) arasında gerçekleşmiş bir savaştır. ## Öncesi 704 yılına gelindiğinde [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'de iktidar değişmiş ve Zhou imparatoriçesi [Wu Zetian](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wu_Zetian), tahtı Chung Tsung'a devretmişti. Yeni [Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) imparatoru, önceki Zhou imparatoriçesine nazaran [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)e karşı olumsuz bir tutum içerisine girmişti. Bu ani politika değişikliği [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ı kızdırdı. [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29), [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) üzerine sefere çıkmaya karar verdi. ## Savaş [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ın komutasındaki [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nda [Kül Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin) ve [Bilge Şad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan) da bulunuyordu. [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in)'de, Ling eyaletinin Ming Şa nahiyesine saldırdı. Burada [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1)nu, [Tang Hanedanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) tarafından [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) üzerine gönderilmiş [Çaça Sengün](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C3%A7a_Seng%C3%BCn) komutasındaki 80,000 kişilik [Tang ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) ordusu karşıladı. [Kül Tigin Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin_Yaz%C4%B1t%C4%B1)'nda, [Kül Tigin](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin)'in savaştaki rolü şöyle anlatılmaktadır: “Çarpışmalar sırasında Kül Tigin önce Tadık Çor'un boz atına, ardından İşbara Yamtar'ın boz atına, sonra Yiğen Siliğ Bey'in giyimli doru atlarına binerek Çinlilere saldırmış ancak atların hepsi ölmüştü. Kül Tigin'i zırhından ve kaftanından yüzden fazla okla vurmuşlar ancak oklar, Kül Tigin'in yüzüne ve başına değmemişti.[^2]” [Çaça Sengün](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C3%A7a_Seng%C3%BCn) yenileceğini anlayınca savaş meydanından kaçtı. Ancak savaş meydanındaki [Çinli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) askerler [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)e karşı sonuna kadar direndilerse de ağır bir bozguna uğradılar. Binlerce [Çinli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) asker öldürüldü. Bazı kaynaklarda 30.000 [Çinli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) askerin öldüğü bildirilmiştir. [Bilge Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan) da, kendi [yazıtında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan_Yaz%C4%B1t%C4%B1) o orduyu orada yok ettiğini söylemiştir. [Çinli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Han_%C3%87inlisi) komutan [Çaça Sengün](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87a%C3%A7a_Seng%C3%BCn) bu yenilgi üzerine yargılandı ancak serbest bırakıldı. Bu savaştan yalnızca [Çin](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87in) kaynakları değil, [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) kaynakları da söz etmiştir. Bir [Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) yazıtı olan [Kül Tigin Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCl_Tigin_Yaz%C4%B1t%C4%B1)'nda bu savaştan şöyle söz edilmektedir: “Kül Tigin, 21 yaşında iken Çaça Sengün'e karşı savaştık.[^3]” Yine bir diğer [Göktürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler) yazıtı olan [Bilge Kağan Yazıtı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bilge_Ka%C4%9Fan_Yaz%C4%B1t%C4%B1)'nda bu savaştan şöyle söz edilmektedir: “Yirmi iki yaşımda Çinlilere karşı sefer ettim. Çaça Sengün'ün 80.000 kişilik ordusu ile savaştım, ordusunu orada öldürdüm![^4]” ## Sonuç Bu büyük zafer üzerine [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29) komutasındaki [Göktürk ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Ka%C4%9Fanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1) ileri harekâtına devam etti. Yüan ve Hui eyaletleri basıldı. Lung-yu Bölgesi yağmalandı ve 10,000'den fazla at ele geçirildi. Savaştan sonra [Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) imparatoru Chung Tsung, önceki Zhou imparatoriçesi [Wu Zetian](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wu_Zetian) döneminde yapılmış olan evlilik antlaşmasını iptal etti ve [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29)'ı öldürene prenslik ve 2,000 top ipek vereceğini ilan etti. Savaştan sonra 707 yılının 2. ayının 17. gününde (17 Şubat 707 Perşembe) [Tang](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1) imparatoru Chung Tsung, [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)i yenilgiye uğratma stratejisini sarayda devlet erkânı içerisinde tartışmaya açtı. İmparatorun danışmanlarından Lu Fu tartışma sırasında şu konuşmayı yaptı: “Devletin hayati meselesinde ve strateji uygulama konusunda yalnızca kahraman kişiler tercih edilmemelidir. Yabancı kökenli olan Çaça Sengün cesur bir generaldir ancak ileri görüşlülüğe ve siyasi yeteneğe sahip değildir. Aslında Çaça Sengün büyük görevlere layık değildi. Son Ming Şa Savaşı'nda Çaça Sengün kaçmıştır ve ülkenin itibarına zarar vermiştir. Bu nedenle devletin, yasasını yerine getirmesi gerekmektedir. Başkomutanın yenilgiye uğramasıyla ordunun safı dağılmış ve silahlar tükenmiştir. Ancak kahraman erler ölünceye kadar savaşmıştır ve onların başarısının kayıt altına alınması gerekmektedir ki cezalandırma ile ödüllendirme açıkça belirlensin.” Ayrıca bu savaş [Tang ordusu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tang_Hanedan%C4%B1)nun uzun süre [Göktürkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6kt%C3%BCrkler)e karşı güç kullanma cesaretini gösterememesi ile sonuçlanmıştır. ## Ayrıca bakınız - [Kapgan Kağan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kapgan_%28G%C3%B6kt%C3%BCrk_Ka%C4%9Fan%C4%B1%29) - [Bayırku Seferi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bay%C4%B1rku_Seferi) - [Bolçu Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bol%C3%A7u_Muharebesi) [^1]: Salih Cöhce. Prof. Dr. Salim Cöhce Armağanı – Türk Tarihine Adanmış Çileli Bir Ömür. Berikan Yayınevi, 2017, s. 728. [^2]: Kül Tigin Yazıtı, 33. ve 34. satırlar. [^3]: Kül Tigin Yazıtı, D32. [^4]: Bilge Kağan Yazıtı, D26.