# Minas Çeraz > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Minas_%C3%87eraz > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Minas Çeraz, https://tr.wikipedia.org/wiki/Minas_%C3%87eraz (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/be/Minas_Tch%C3%A9raz_%281921%29.png) * (public-domain)* - **Makam:** Getronagan Ermeni Lisesi müdürü; Meclis-i Mebûsan; 5. Dönem Mebusu - **Dönembaşı:** 1886; 14 Mayıs 1914 - **Dönemsonu:** 1889; 21 Aralık 1918 - **Seçim bölgesi:** 1914 – Bitlis - **Doğum tarihi:** 25 Temmuz 1852 - **Doğum yeri:** Hasköy, Beyoğlu, İstanbul, Osmanlı Devleti - **Ölüm tarihi:** 1929 - **Ölüm yeri:** Marsilya - **Milliyeti:** Osmanlı Ermeni **Minas Çeraz Efendi** (Մինաս Չերազ, 25 Temmuz 1852; [Hasköy, Beyoğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hask%C3%B6y%2C_Beyo%C4%9Flu) - 1929, [Marsilya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Marsilya)), [Osmanlı Ermeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_Ermenileri) yazar, çevirmen, aktivist ve siyasetçidir. ## İlk yılları ve eğitimi ![Gençliğinde Minas Çeraz](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/07/Minas_Tch%C3%A9raz.jpg) *Gençliğinde Minas Çeraz (public-domain)* Minas Çeraz Efendi, 25 Temmuz 1852'de[^1] İstanbul'un Beyoğlu içesinde Hasköy semtinde doğdu. Ailesi, köklü *amira* sülaleleri çıkaran [Eğin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemaliye) bölgesinin, *Çeraz* köyünden gelir. Yerel Nercessyan okulunda ve ardından Ermenice ve Türkçenin yanı sıra Fransızca ve İngilizce öğrendiği Nubar-Şahnazaryan okulunda okudu.. ## Profesör ve diplomat Minas Çeraz, kariyerine çeşitli okullarda edebiyat ve dil tarihi profesörü olarak başladı. Tercüman ve sekreter olarak, [Ermeni İstanbul Patriği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_Ermenileri_Patrikleri_listesi) [Mıgırdiç Hrimyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C4%B1g%C4%B1rdi%C3%A7_Hrimyan) başkanlığındaki 1878 [Berlin Kongresi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin_Kongresi)'nde [Ermeni Sorunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Sorunu)'nu özellikle tartışan heyetin bir parçasıydı. Ermeni Heyeti, 1878 senesi 8 Mart'ında İstanbul'dan ayrılmış ve 30 Temmuz'da geri dönmüştür. Kongre'nin ardından heyette kâtip ve tercüman olan Minas Çeraz, 5 aylık memuriyeti sırasında heyetin faaliyetlerini, yaşananları kaleme aldığı, değerlendirmelerde bulunduğu "Berlin Konferansı’ndan ne istifade eyledik?" başlıklı ve Ermeni Patriği [Nerses Varjabedyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nerses_Varjabedyan) namına telif olunan bir broşür yayınlamıştır.[^2] Bu broşürde: “Zira millet içinde emniyetsizlik çıkaranlar Kürt ve Çerkezlerden daha fazla zararlıdırlar. Berlin Konferansı’ndaki 61. maddenin semeresi nedir? Sorusuna cevap olarak denilmelidir ki 61 maddeden önce 60 madde yer almıştır. Yani dünyanın kanun ve düzeni gereğince önce büyükler kendi hisselerini alırlar, zayıflar ise türlü zorluklardan sonra hisselerini alabilirler. Bu nedenle 61. maddeyi gerçekleştirmek için herkes fedakârlık etmelidir. Kimse şikâyet etmeyip herkes kendinden sorumlu olmalıdır.[^3] Çünkü Berlin Kongresi bize bir altın madeni vermiştir. Ermeniler, bu altın madenini meydana çıkarmaya çalışmalıdırlar. Patrik Efendi, Avrupa’ya bir mebus heyeti göndermekle milletin maddî ve manevî ihtiyaçlarınca gerekli olan bir harekette bulunmuştur.[^4]..” 1880'de [Arpiar Arpiaryan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arpiar_Arpiaryan) ile birlikte yardım kuruluşu Միացեալ ընկերութիունք հայոց (*Miatsial enguéroutioun hayots*) kurdu.[^5] Aynı yıl, bir sonraki Ermeni Patriği Nerses Varjabedyan'ın kişisel elçisi olarak İngiltere Başbakanı [William Ewart Gladstone](https://turkipedia.org/tr/wiki/William_Ewart_Gladstone) ile görüşmek ve kendisinden Berlin Kongresi'nde söz verilen İmparatorluğun [Ermeni vilayetlerine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vil%C3%A2yat-%C4%B1_Sitte) yapılacak reformları uygulaması için Osmanlı hükûmetine baskı yapmasını istemek üzere [Londra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra)'ya gönderildi. 1883'te Minas Çeraz benzer bir hedefle tekrar Avrupa'ya, bu kez [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa) ve [İtalya](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0talya)'ya gitti. 1886 ile 1889 yılları arasında, [Getronagan Ermeni Lisesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Getronagan_Ermeni_Lisesi)'nin ilk müdürüydü. ## Londra sonra Paris yaşamı (1889-1906) ![L'Arménie başlığı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/L%27Arm%C3%A9nie_%28journal%29.png) *L'Arménie başlığı (L'Arménie (1899-1906), public-domain)* Minas Çeraz Efendi, amacı Avrupa kamuoyunu Ermeni sorunundan haberdar etmek olan *L'Arménie* (1889-1906) dergisini yayınladığı Londra'ya taşındı. 1890'da [King's College London](https://turkipedia.org/tr/wiki/Londra_Kraliyet_Koleji)'da Ermeni Kürsüsü'nü kurdu. 1898'de, 1906'ya kadar L'Arménie'nin yayınına devam ettiği Paris'e taşındı.. ## İstanbul'a dönüş (1908-1914) 1908'de [Jön Türk Devrimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrk_Devrimi) ve yeni bir [anayasanın](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2n%C3%BBn-%C4%B1_Es%C3%A2s%C3%AE) ilanı ile Minas Çeraz Efendi Osmanlı başkentine döndü. Orada, 1908-1910'da Milli Meclis (muhtemelen [Ermeni Millet Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeni_Millet_Meclisi)) başkanı olmuştur. [Sankt-Peterburg](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sankt-Peterburg)'daki diplomatik bir görev sırasında, yeni [Katolikos](https://turkipedia.org/tr/wiki/Katolikos) [Madteos İzmirliyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Madteos_%C4%B0zmirliyan)'a eşlik etti. 1912'de Ermeni Milli Delegasyonu'nun bir parçası olarak Paris'e gitti.. [1914 seçimlerinde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_5._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi) Patrikhane tarafından [Meclis-i Mebûsan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan)'a aday gösterilmiş ve Bitlis mebusu olarak seçilmiştir; Osmanlı kaynaklarında “Kiraz Efendi” olarak anılan Minas Çeraz seçimlerden sonra, seferberlikten önce Avrupa'ya gitmiş ve bir daha dönmemiştir. ## Fransa'da yaşamının sonu (1914-1929) Minas Çeraz Efendi 1914'te Paris'e, 1918'de Marsilya'ya yerleşti. 1929'da Marsiya'da öldü. 1935'te [Gomidas Vartabed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gomidas_Vartabed), Paris'te onun yanına gömüldü ve ertesi yıl iki cenaze [Sovyet Ermenistanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermenistan_Sovyet_Sosyalist_Cumhuriyeti)'na gönderildi. Minas Çeraz, [Erivan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erivan)'ın ilçesi [Nubaraşen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nubara%C5%9Fen)'de bir okulun avlusunda gömüldü, ancak orada yalnızca bir veya iki yıl kaldı, yeniden mezardan çıkarıldı; mezarının yeri günümüzde bilinmemektedir. ## Eserleri - recueil de textes, de discours, de critiques littéraires, etc. dont certains avaient été publiés dans des périodiques - [Bedros Turyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bedros_Turyan), Raphael Patkanyan, [Sayat Nova](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sayat_Nova) ve Khorène Kalfayan'ın şiir çevirileri kitabı. ## Hatırası 1927'de 60. doğum günü şerefine bir kitap yayınlandı : 1928'de 60 yıllık kamu eyleminin şerefine bir kitap yayınlandı : [^1]: Օրվա ծնունդը. Մինաս Չերազ. 25 Temmuz 2014. [^2]: Şakin, Serdar. Minas Çeraz’ın (Minasse Tcheraz) Avrupa Temasları ve Berlin Kongresi İzlenimleri. Gazi Üniversitesi, 2015, s. 237-258. [^3]: Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Fon Kodu: Y.PRK. A, Dosya No: 3, Gömlek No: 25, Belge. 6 [^4]: Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Fon Kodu: Y.PRK. A, Dosya No: 3, Gömlek No: 25, Belge. 7 [^5]: Օրվա ծնունդը. Մինաս Չերազ. 25 Temmuz 2014.