# Midilli (kruvazör)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Midilli_(kruvaz%C3%B6r)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Midilli (kruvazör), https://tr.wikipedia.org/wiki/Midilli_%28kruvaz%C3%B6r%29 (CC-BY-SA-4.0)

**SMS *****Breslau*** veya diğer adıyla ***Midilli***, [Alman İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) [donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mparatorluk_Donanmas%C4%B1) için inşa edilen [*Magdeburg*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Magdeburg_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1_kruvaz%C3%B6r) sınıfı hafif [kruvazör](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kruvaz%C3%B6r)dür. Kruvazör yapımına 28 Mayıs 1911 tarihinde başlandı ve 16 Temmuz 1911'de denize indirildi. Göreve alınmasından sonra savaş kruvazörü [*Goeben*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yavuz_%28muharebe_kruvaz%C3%B6r%C3%BC%29) ile birlikte, [Balkan Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1)'nın patlak vermesi nedeniyle [Akdeniz Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz_T%C3%BCmeni)'nde görevlendirildi. *Breslau* ve *Goeben*, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a ulaşmak için Akdeniz'deki [İngiliz savaş gemilerinden kaçtıktan sonra](https://turkipedia.org/tr/wiki/Goeben_ve_Breslau%27nun_takibi) 16 Ağustos 1914'te [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) tarafından satın alındı ve gemilerin adları *Midilli* ve *Yavuz Sultan Selim* olarak değiştirildi. İki gemi, ağırlıklı olarak [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'de, Rusların [Karadeniz Filosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_Filosu)'na karşı hizmet etti ve diğer Osmanlı gemileri ile birlikte Ekim 1914'te Rus limanlarına baskınlar düzenledi. Bu baskınlar, Rusya'nın Osmanlı'ya savaş ilan etmesine ve Osmanlı İmparatorluğu'nun [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1)'na [İttifak Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttifak_Devletleri)nin yanında katılmasına yol açtı.

I. Dünya Savaşı sırasında *Midilli*, Çarlık Rusyası kıyılarına [mayın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz_may%C4%B1n%C4%B1) döşeme, Rus limanlarını ve tesislerini bombalama ve Osmanlı ticaret gemilerinin yetersizliğinden dolayı [Kafkasya Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya_Cephesi)'nde savaşan Osmanlı birliklerine Karadeniz limanlarından asker ve malzeme tedarik etme görevlerini üstlendi. Birkaç kez Rus gemilerinden hafif hasar aldı. 1915'te çarpıştığı mayın sonrasında yarım yıl kadar hizmet dışı kaldı. 20 Ocak 1918'de, [İmroz Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mroz_Deniz_Muharebesi_%281918%29) esnasında beş mayına çarparak battı. Mürettebatının çoğunluğu bu muharebede hayatını kaybetti.

## Tasarımı

*Breslau*nun [tam boy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tam_boy)u 138,7 m, [genişliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Geni%C5%9Flik_%28denizcilik%29) 13,5 m, ön kısımdaki [su çekimi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su_%C3%A7ekimi) 4,4 m idi. [Deplasmanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deplasman_%28denizcilik%29) normal yükte , tam yükte ise idi. Tahrik sistemi iki adet 3,4 metre çapında pervaneye bağlı iki set [AEG](https://turkipedia.org/tr/wiki/AEG)-Vulcan [buhar türbini](https://turkipedia.org/tr/wiki/Buhar_t%C3%BCrbini)nden oluşuyordu. Motorlar 25.000 [şaft beygir gücü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Beygir_g%C3%BCc%C3%BC) (19.000 kW) verecek şekilde tasarlanmış ancak pratikte 33.482 şaft beygir gücüne (24.968 kW) ulaşmışlardı. Bu motorların kullandığı buhar, on altı deniz tipi [su borulu kazan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Su_borulu_kazan) tarafından üretilmekteydi. Kazanlar, ilk başta [kömür](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6m%C3%BCr) yakıtlı olarak tasarlanmışlarsa da, daha sonra yanma oranını artırmak için üzerine [fuel oil](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fuel_oil) püskürtülmüş kömür kullanacak şekilde değiştirilmişlerdi. Geminin son hızı seviyesindeyken, 1.200 ton kömür ve 106 ton fuel oil ile hızda yaklaşık menzili vardı. Gemi mürettebatı 18 subay ve 336 bahriyeliden oluşuyordu.

Gemi, tek ayaklı kaidelere monteli on iki adet [10,5 cm SK L/45 topla](https://turkipedia.org/tr/wiki/10%2C5_cm_SK_L/45) donatılmıştı. Topların ikisi geminin önündeki [baş kasara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ba%C5%9F_kasara)da yan yana, sekizi geminin ortasında [iskele](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0skele_%28gemi%29) ve [sancak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sancak_%28gemi%29) taraflarında dörder tane olacak şekilde, ikisi ise geminin arkasında yan yana monte edilmişti. Silahların en fazla 30 derecelik bir açıya kadar yükselebilmekte, bu sayede 12.700 metre mesafedeki hedeflere atış yapabiliyorlardı. Gemide silah başına 150 olmak üzere toplamda 1800 top mermisi taşınmaktaydı. 1917'ye gelindiğinde, 10,5 cm'lik toplar sekiz adet [15 cm SK L/45 top](https://turkipedia.org/tr/wiki/15_cm_SK_L/45) ile değiştirildi. Bu toplardan biri geminin önünde, altısı her iki yanda üçer adet olmak üzere ortada ve biri arkadaydı. Gemi ayrıca bir çift 50 cm [torpido tüpü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Torpido_t%C3%BCp%C3%BC), beş torpido ve 120 [mayın](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz_may%C4%B1n%C4%B1) taşımaktaydı. Gemi, ortasında kalınlığı 60 mm olan ve su hattında yer alan [kemer zırhı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemer_z%C4%B1rh%C4%B1)na sahipti. [Kumanda kulesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kumanda_kulesi) 100 mm kalınlıkta, üst [güverte](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCverte) ise 60 mm kalınlığa varan bir zırh levhası ile kaplıydı.

## Hizmet dönemi

### Alman İmparatorluk Donanması

![1912-1914 civarlarında Breslau denizde iken çekilmiş bir fotoğraf.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4b/Bundesarchiv_Bild_134-B0305%2C_Kleiner_Kreuzer_SMS_%22Breslau%22.jpg)
*1912-1914 civarlarında Breslau denizde iken çekilmiş bir fotoğraf. (CC-BY-SA-3.0-DE)*

*Breslau*, "Ersatz Falke" geçici adı altında sipariş edildi ve omurgası 1910'da [Stettin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Szczecin)'deki [AG Vulcan Stettin](https://turkipedia.org/tr/wiki/AG_Vulcan_Stettin) [tersane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tersane)sinde serildi. 16 Mayıs 1911'deki denize indiriliş töreninde geminin adını aldığı [Breslau](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wroc%C5%82aw) kentinin belediye başkanı tarafından vaftiz edildi. Denize indirildikten sonra ekipmanlarının montaj çalışmaları başladı, geminin donatılması 1912 yılının ortalarına kadar sürdü. 20 Ağustos 1912'de [Açık Deniz Filosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/A%C3%A7%C4%B1k_Deniz_Filosu)'nda görevlendirildi. [İmparatorluk Donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mparatorluk_Donanmas%C4%B1), 1912'de başlayan [Balkan Savaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Balkan_Sava%C5%9Flar%C4%B1)nın ardından Akdeniz'de kalıcı bir deniz varlığına ihtiyacı olduğuna karar vermişti. *Breslau*, daha sonra Amiral [Wilhelm Souchon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wilhelm_Souchon) komutasındaki zırhlı muharebe kruvazörü [SMS ''Goeben''](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yavuz_%28muharebe_kruvaz%C3%B6r%C3%BC%29) ile birlikte [Akdeniz Tümeni](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz_T%C3%BCmeni)'ne atandı. Amiral [Karl Dönitz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karl_D%C3%B6nitz) de 1912'den 1916'ya kadar *Breslau*da görev yaptı.[^1]

#### Müttefik donanmasından kaçış

[I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) patlak verdiğinde *Breslau* ve *Goeben*, [Cezayir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayir)'den [Fransa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fransa)'ya asker gönderen Fransız taşıma gemilerine müdahale etmekteydiler. 3 Ağustos 1914'te Souchon'un iki gemisi Cezayir'e doğru seyrediyordu. 06.00'dan bir süre sonra *Breslau*, [Bône](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ann%C3%A2be)'deki yükleme limanını bombalarken *Goeben* ise [Philippeville](https://turkipedia.org/tr/wiki/Skikda)'e saldırdı. Ancak bu saldırılar önemli bir hasara yol açmadı. Saldırıların ardından Souchon, kömür stoklarını yenilemek için [Messina](https://turkipedia.org/tr/wiki/Messina)'ya döndü. [Birleşik Krallık](https://turkipedia.org/tr/wiki/Birle%C5%9Fik_Krall%C4%B1k) henüz [Alman İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alman_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ile savaşa girmese de iki Britanya muharebe kruvazörü [HMS ''Indomitable''](https://turkipedia.org/tr/wiki/HMS_Indomitable_%281907%29) ve [HMS ''Indefatigable''](https://turkipedia.org/tr/wiki/HMS_Indefatigable_%281909%29), Messina'ya giden Alman gemilerini [takip etti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Goeben_ve_Breslau%27nun_takibi). Souchon, 5 Ağustos'ta kısmî kömür ikmali alan *Goeben*le açılmaya ve [Ege Denizi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ege_Denizi)'nde bir [kömür gemisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6m%C3%BCr_gemisi)yle buluşmaya karar verdi. *Goeben* ve *Breslau* ertesi sabah limandan [Britanya Akdeniz Filosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz_Filosu)'nun takibi altında ayrıldılar ve [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a doğru yola çıktılar.[^2] Aynı akşam Amiral [Ernest Troubridge](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ernest_Troubridge) tarafından komuta edilen [1. Kruvazör Filosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/1._Kruvaz%C3%B6r_Filosu), Almanlarla temas sağladı ve Troubridge'in *Goeben*in 28 cm'lik toplarından çekinerek saldırıyı durdurmasından önce *Breslau* ile hafif kruvazör [*Gloucester*](https://turkipedia.org/tr/wiki/HMS_Gloucester_%281909%29), bir müddet birbirlerine ateş ettiler.

8 Ağustos'ta *Goeben* ve *Breslau*, [Hacılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hac%C4%B1lar%2C_Yunanistan) adasının açıklarında ikmal gemisiyle buluşurken, iki gün sonra ise [Çanakkale Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'na girdiler. Tarafsızlık kurallarının etrafından dolaşmak için Almanya iki gemiyi 16 Ağustos'ta [Osmanlı donanması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_donanmas%C4%B1)na devretti. Bunun için kâğıt üzerinde ve göstermelik bir satış belgesi hazırlandı. 23 Eylül'de Souchon, Osmanlı filosunu komuta etme teklifini kabul etti. *Breslau*nun adı *Midilli*, *Goeben*in adı ise *Yavuz Sultan Selim* olarak değiştirildi. Gemilerin Alman mürettebatı Osmanlı üniformaları giyerek [fes](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fes_%28ba%C5%9Fl%C4%B1k%29) taktılar. Britanyalılar, gemilerin Osmanlı İmparatorluğu'na satılmasını kabul etmediler ve gemilerin bayrağı ne olursa olsun Ege Denizi'ne açılmaları durumunda saldırmak için Çanakkale Boğazı dışında abluka kurdular.

### Osmanlı Donanması

27 Ekim 1914 akşamı *Midilli* ve Osmanlı filosunun geri kalanı [İstanbul Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'ndan çıkarak görünüşte manevra yapma amacıyla [Karadeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz)'e hareket etti. Filo, Karadeniz'e çıktıktan sonra denizin karşı tarafındaki [Rus](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) üslerine saldırmak için dört gruba ayrıldı. *Midilli* ve başka bir kruvazör, [Kerç Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ker%C3%A7_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'nı mayınlamak ve ardından [Novorossiysk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Novorossiysk) limanına saldırmakla görevlendirildi. *Midilli* Kerç Boğazı'na altmış mayın yerleştirdi, bu mayınlar daha sonra iki Rus ticaret gemisi batırdı. Mayınları dizmesinin ardından Novorossiysk'i bombalamak için diğer gemiye katıldı. Gemiler, Novorossiysk'i top atışına tutarak limanın petrol tanklarını ateşe verirken; yedi ticari gemiye zarar verdiler ve brüt 1.085 tonluk (GRT) *Nikolai* gemisini batırdılar. Ruslara verilen zarar göreceli olarak hafif olmasına rağmen bu saldırı Rusların Osmanlı İmparatorluğu'na savaş ilan etmesine sebep oldu ve Osmanlıları [İttifak Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttifak_Devletleri) tarafında I. Dünya Savaşı'na girmeye zorladı.

![Breslaunun Osmanlı bayrağı çektikten ve Midilli adını aldıktan sonra çekilen bir fotoğrafı (1914).](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/26/Bundesarchiv_Bild_134-B3821%2C_T%C3%BCrkei%2C_Kreuzer_Breslau.jpg)
*Breslaunun Osmanlı bayrağı çektikten ve Midilli adını aldıktan sonra çekilen bir fotoğrafı (1914). (CC-BY-SA-3.0-DE)*

*Midilli*, Kasım 1914'ün başlarında Doğu Karadeniz'de Osmanlı nakliye gemilerini korurken Ruslar tarafından Osmanlı deniz taşımacılığına karşı yapılan saldırılara misilleme yapmak için Rusların [Poti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Poti) limanını bombalamak üzere donanmadan ayrıldı. 17 Kasım'da *Yavuz Sultan Selim* ile birlikte Souchon komutasında [Trabzon bombardımanından](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon_Harek%C3%A2t%C4%B1) dönen Rus [Karadeniz Filosu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karadeniz_Filosu)'nu yakalamak için bir sortiye çıktı. *Midilli*, düşük görüş mesafesine rağmen Rus gemilerini [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'ın güney ucundaki [Sarıç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1%C3%A7) Burnu açıklarında tespit etti. [Sarıç Burnu Muharebesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sar%C4%B1%C3%A7_Burnu_Muharebesi) olarak adlandırılacak çatışmada Amiral Souchon, *Midilli*ye *Yavuz Sultan Selim*in arkasında güvenli bir pozisyona geçmesini emretti; ancak gemi Rus [ön dretnot](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_dretnot)ları [*Tri Sviatitelia*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tri_Sviatitelia) ve [*Rostislav*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rostislav) ile çatışma halindeydi. Bir süre sonra Souchon, Osmanlı gemilerine çatışmayı kesme emri verdi.[^3] *Midilli* ayın geri kalanını Trabzon'a giden nakliye gemilerine eskortluk görevinde geçirdi. 5 Aralık'ta bir akıncı grubunu bölgedeki demiryolu tesislerine saldırmaları için [Besarabya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Besarabya)'ya taşıdı. Dönüş yolculuğu esnasında [Sivastopol](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivastopol)'u bombalayarak limanda demirli [mayın tarama gemilerine](https://turkipedia.org/tr/wiki/May%C4%B1n_tarama_gemisi) hasar verdi.

23 Aralık'ta *Midilli*, *Yavuz Sultan Selim* ile [Sinop](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sinop) açıklarında buluşmak için seyrederken, sabah karanlığında [Zonguldak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zonguldak) limanını bloke etmek için batırılması planlanan Rus nakliye gemisi *Oleg* ile karşılaştı. *Midilli* hızla *Oleg*i batırdı ancak gözcüleri Rus [ön dretnot](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96n_dretnot) [*Rostislav*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rostislav)ı tespit ettikten sonra geri dönmek zorunda kaldı. Daha sonra bir diğer blokaj gemisi olan *Athos* ile karşılaştı ve gemi mürettebatını kendi gemilerini batırmaya zorladı. Ardından, ilerlemelerini izlemek için ana Rus filosunun önüne geçmeden önce kısa süre Rus [muhrip](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhrip)leriyle çatıştı. Osmanlı kıyı topları kalan blokaj gemilerini derin suda batmaya zorladı. *Midilli*, 1915'in başlarında ocak ayındaki [*Hamidiye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamidiye_%28kruvaz%C3%B6r%29) kruvazörü ile birlikte gerçekleştiren ve istemeden Karadeniz Filosu ile temasa girdikleri bir operasyon da dahil olmak üzere Ruslara karşı bir dizi sorti düzenledi. *Midilli*, Osmanlı gemileri çekilmeden önce Rus zırhlısı [*Yevstafi*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yevstafi)nin ana batarya [taret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Taret)ine bir mermi isabet ettirdi.

![Osmanlı bayrağı altında savaşan Alman mürettebat (1914).](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/be/Bundesarchiv_Bild_134-B2110%2C_T%C3%BCrkei%2C_Besatzung_des_Kreuzers_Breslau.jpg)
*Osmanlı bayrağı altında savaşan Alman mürettebat (1914). (CC-BY-SA-3.0-DE)*

3 Nisan'da Osmanlı filosu, [Odessa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Odessa) açıklarındaki Rus nakliye gemilerine saldırmak üzere sorti yaptı. *Midilli* ve *Yavuz Sultan Selim*, [*Mecidiye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mecidiye_%28kruvaz%C3%B6r%29) kruvazörünün bir mayına çarpması ve Odessa açıklarında batmasından sonra başarısız olan saldırı için koruma sağladı. Rus filosu, Osmanlı kuvvetini yakalamaya çalışsa da, *Midilli* ve *Yavuz Sultan Selim* hasar görmeden kaçmayı başardı. *Hamidiye*yle buluşan iki gemi, 6 Mayıs'ta Rus taşıma gemilerine saldırmak için bir taarruz gerçekleştirdi ancak hedef bulamadı. Aynı ayın sonunda *Midilli* ve *Yavuz Sultan Selim*in [bahriyeli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deniz_piyadesi)leri [Gelibolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gelibolu)'da [İtilaf Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tilaf_Devletleri)nin [çıkartma yapan askerlerine](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale_Sava%C5%9F%C4%B1) karşı savunmaya yardımcı olmak için karaya çıkartıldı. 10-11 Haziran gecesi *Midilli*, Zonguldak'taki Rus muhripleri [*Derzki*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Derzki_s%C4%B1n%C4%B1f%C4%B1_muhrip) ve *Gnevnıy* ile karşılaştı. Gerçekleşen çatışmada *Midilli*, sancak motor kompartımanındaki ana buhar hattına isabet eden bir atışla *Gnevnıy*a hasar verdi ancak *Gnevnıy*ın fırlattığı beş [torpido](https://turkipedia.org/tr/wiki/Torpido) sebebiyle geri dönmek zorunda kaldı. *Midilli* bu çatışmada yedi isabet almışsa da aldığı hasar hafifti. *Gnevnıy* ise ertesi gün *Derzkiy* yedeğinde çekilerek Sivastopol'a götürüldü.

*Midilli* 18 Temmuz'da, İstanbul'u koruyan mayın tarlalarından geçen ticaret gemilerine eşlik etmek üzere yoldayken bir mayına çarptı. 4 numaralı [kazan dairesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan_dairesi_%28gemi%29) altındaki patlamada sekiz mürettebat öldü ve gemi 600 tondan fazla su aldı. [İstinye](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stinye) limanına giden gemide yapılan incelemede, geminin ciddi bir hasar görmediği tespit edilse de; eğitimli personel ve malzeme eksikliği nedeniyle geminin onarımı olması gerekenden uzun sürdü. Gemi, Şubat 1916'ya kadar hizmete geri dönemedi ve bu süreç, 10,5 cm'lik toplarının ikisinin 15 cm'lik toplarla değiştirilmesi için bir fırsat olarak kullanıldı. 27 Şubat'ta bir makineli tüfek bölüğünün 71 subay ve askerini ve daha sonra önemli miktarda malzeme ve mühimmat stokunu Rus ordusunun baskısı altında olan Trabzon'a nakletmek için kullanıldı. 28 Şubat gecesi Trabzon'a giderken, Rus muhripleri *Pronzitelnıy* ve *Bespokoynıy* ile karşılaştı. *Midilli*, Rus gemilerinden kaçınarak Trabzon'a ulaştı. 2 Mart'ta Zonguldak'ın kuzeyinde iki Rus muhribine saldırmaya çalışsa da onları yakalayamadı. Gemi daha sonra İstanbul'a döndü. 11 Mart'ta bu kez 211 asker ve on iki varil yakıt ve yağ taşıdığı bir sefere daha çıkarak 13 Mart'ta Trabzon'a ulaştı. İstanbul'a dönmeden önce [Samsun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun)'da durarak 30 ton un, bir ton mısır ve 30 ton kömür yükledi.

![Geminin Alman mürettebatı Osmanlı topraklarındayken çekilen bir fotoğraf (1914).](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Bundesarchiv_Bild_134-B2115%2C_T%C3%BCrkei%2C_Besatzung_des_Kreuzers_Breslau.jpg)
*Geminin Alman mürettebatı Osmanlı topraklarındayken çekilen bir fotoğraf (1914). (CC-BY-SA-3.0-DE)*

İki ikmal sortisini 3 Nisan'da üçüncü bir sorti takip etti; 107 asker, 5.000 tüfek ve 794 sandık mühimmatı Trabzon'a taşıdı. Teslimatı yaptıktan sonra Alman [SM ''U-33''](https://turkipedia.org/tr/wiki/SM_U-33) denizaltısıyla buluştu ve Rus kuvvetlerine saldırmak için yola çıktı. [Sürmene](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCrmene) Körfezi'ndeki Rus mevkilerini top atışına tuttu ve *T.233* mayın tarama gemisini ateşe verdi, *T.233* sonra *U-33*ün güverte silahı tarafından batırıldı. *Midilli* ise kuzeye dönerek [Tuapse](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuapse) açıklarında bir Rus yelkenlisini batırdıktan sonra Rus zırhlısı [*İmperatritsa Yekaterina Velikaya*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mperatritsa_Yekaterina_Velikaya)yla karşılaştı. *Midili*, Rus gemisinin top atışlarıyla çatala alınmasına rağmen zarar görmedi ve bölgeden yüksek hızla uzaklaştı. *Midilli* Mayıs başlarında 60'ar mayından oluşan iki mayın tarlasını [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'nın [Kili kolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kili_kolu)na, ikincisini ise [Kırım](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1r%C4%B1m)'daki [Tarhankut Burnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tarhankut_Yar%C4%B1madas%C4%B1) açıklarına döktü. Gemi ikinci seferde mayınlarını yerleştirdikten sonra [Gözleve](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6zleve)'yi de top atışına tuttu. 30 Mayıs'ta Sinop ve Samsun'a daha fazla asker götüren gemi, güverte kargosu olarak [tahıl](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tah%C4%B1l) ve [tütün](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCt%C3%BCn) yükleyerek geri döndü.

![Midilli bahriyelileri Çanakkale Savaşı esnasında.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Bundesarchiv_Bild_134-B2109%2C_Kreuzer_Breslau%2C_Landungskorps.jpg)
*Midilli bahriyelileri Çanakkale Savaşı esnasında. (CC-BY-SA-3.0-DE)*

Temmuz ayında *Midilli* ve *Yavuz Sultan Selim* [Trabzon](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trabzon)'daki Rus hatlarını yararak yaklaşık 20 km ilerlemenin sağlanacağı Osmanlı karşı saldırılarını desteklemek üzere bir sorti yaptı. *Midilli*, 4 Temmuz'da [Soçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/So%C3%A7i) açıklarında bir çift Rus gemisini batırdı ve bir önceki gün torpidolanmış olan başka bir gemiyi imha etti. Daha sonra boğaza dönüş için *Yavuz Sultan Selim*e tekrar katıldı ve dönüş yolculuğu esnasında iki gemi, Rus kuvvetlerinden kaçındı. *Midilli* 21 Temmuz'da [Novorossiysk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Novorossiysk)'e mayın dökmeye çalıştı ancak Rusların telsiz dinlemesi ile edindiği istihbarat sayesinde dretnot [*İmperatritsa Mariya*](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0mperatritsa_Mariya) ve birçok muhrip limanı zamanında terk ederek *Midilli*nin [İstanbul Boğazı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_Bo%C4%9Faz%C4%B1)'na ulaşmasını engellemek için yola çıktı. *İmperatritsa Mariya* ve *Midilli* birbirini saat 13.05'te tespit etti. Güneye dönerek kaçmaya başlayan *Midilli*, kıçtaki 15 cm'lik topu ile zırhlının yanındaki Rus muhriplerini uzak tutsa da *İmperatritsa Mariya*nın silahlarının menzilinden çıkması uzun sürdü. Geminin yakınına düşen top mermilerinin şarapnelleri güverteye isabet ederek birkaç denizciyi yaraladı. *Midilli*, sis makineleri ile oluşturduğu duman perdesi ve başlayan yağmur sayesinde Rus takipçileriyle teması keserek ertesi sabah erken saatlerde İstanbul Boğazı'na ulaştı. 1916'nın sonuna gelindiğinde yaşanan kömür sıkıntısı, *Midilli* ve *Yavuz Sultan Selim*in saldırı harekâtları gerçekleştirmesini engelledi.

*Midilli*, Mayıs 1917'de [Tuna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tuna)'nın ağzına bir dizi mayın döşemesinde daha bulundu. Orada iken [Yılan Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1lan_Adas%C4%B1_%28Ukrayna%29)'ndaki telsiz istasyonunu imha etti ve 11 mahkûm ele geçirdi. Döktüğü mayınlar 30 Haziran'da [*Leytenant Zatsaryonni*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Leytenant_Zatsaryonni) adlı muhribi batırdı. *Midilli* denizdeyken, daha sonra *Svobodnaya Rossiya* olarak yeniden adlandırılan *İmperatritsa Yekaterina Velikaya*nın da dahil olduğu bir Rus gücü İstanbul Boğazı'na baskın düzenledi. İstanbul'a döndüğü sırada *Midilli*, Rus filosu tarafından tespit edildi. Rus filosu, geminin İstanbul Boğazı'nın güvenli sularına girmesini engellemeye çalışırken, *Midilli* ise *Svobodnaya Rossiya*nın salvoları altında limana doğru seyretti. Muhrip *Gnevnıy* saldırmak için Midilli'ye yaklaşmaya çalıştı ancak *Midilli*nin 15 cm'lik toplarının atışları sebebiyle uzaklaşmak zorunda kaldı. Gemi, İstanbul Boğazı'na hasar görmeden girmeyi başardı. Bu çatışma eski Alman gemisinin Rus gemileriyle son çatışması oldu. 1 Kasım'da *Midilli*, Rus savaş gemilerine karşı -tarama yapmak üzere Boğaz'dan ayrıldı. Geminin boğazdan çıktığını gözlemleyen Ruslar, kruvazör *Svobodnaya Rossiya* ve yeni zırhlıları *Volya* ile *Midilli*ye saldırmaya çalıştı ancak *Svobodnaya Rossiya* gemisindeki isyan Rus kuvvetinin o gece limana geri dönecek olan *Midilli*yi yakalamasını engelledi.

#### İmroz baskını

Osmanlı deniz kuvvetinin Ege'deki [İtilaf Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tilaf_Devletleri) donanmasıyla açık çatışmaya giremeyeceği ve ancak küçük baskınlarla rahatsızlık verebileceği inancı güçlendiğinde Amiral Souchon'un yerine 30 Eylül 1917'de atanan Koramiral [Hubert von Rebeur-Paschwitz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hubert_von_Rebeur-Paschwitz) *Yavuz*, *Midilli* ve muhripler [*Muâvenet-i Milliye*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mu%C3%A2venet-i_Milliye), [*Numûne-i Hamiyet*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Num%C3%BBne-i_Hamiyet), [*Basra*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Basra_%28muhrip%29) ve [*Samsun*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Samsun_%28muhrip%29) ile Britanya donanmasının üslendiği İmroz'a (günümüzde [Gökçeada](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%B6k%C3%A7eada)) baskın yapmayı düşündü. Rebeur-Paschwitz'in amacı İtilaf Devletleri gemilerinin [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin)'den uzaklaşmasına sebep olarak, [Sina ve Filistin Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye-Filistin_Cephesi)'ndeki Osmanlı kuvvetlerini rahatlatmaktı. Baskın, 20 Ocak 1918 günü gerçekleştirildi. *Yavuz* ve *Midilli* asıl baskına katılırken diğer gemiler güvenliği sağlamak için Çanakkale Boğazı'nın girişinde [Seddülbahir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sedd%C3%BClbahir%2C_Eceabat) açıklarında bekledi. Sabah 06.00 civarında *Yavuz* bir mayına çarparak hafif hasar gördü. *Yavuz* Kefalo'daki telsiz istasyonunu atışa tutarken *Midilli* de İmroz'a yöneldi. *Yavuz* ve *Midilli* daha sonra İmroz'da Kuzu Limanı'nda demirli bulunan ve kendilerini koruması gereken ön dretnotların o esnada korumadığı Britanya [HMS ''Raglan''](https://turkipedia.org/tr/wiki/HMS_Raglan) ve [HMS ''M28''](https://turkipedia.org/tr/wiki/HMS_M28) monitörlerini batırdılar. Rebeur-Paschwitz daha sonra Britanya ön dretnot [HMS ''Agamemnon''](https://turkipedia.org/tr/wiki/HMS_Agamemnon_%281906%29)'un Türk gemilerine saldırıya çıkmak üzere buhar topladığı [Mondros Limanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mondros)'na ilerlemeyi planlamaktaydı ancak pusula sorunlarından ötürü saldırı planını iptal ederek dönüşe geçti.[^4] Saat 08.00 civarında Britanya [HMS ''Lizard''](https://turkipedia.org/tr/wiki/HMS_Lizard_%281911%29), [HMS ''Tigress''](https://turkipedia.org/tr/wiki/HMS_Tigress_%281911%29) gemileri ve düşman uçakları gözlendi. *Midilli*, *Yavuz*un önünde [uçaksavar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hava_savunma_sava%C5%9F%C4%B1) ateşi için daha elverişli bir pozisyona geçti. Pozisyon almasının hemen ardından gemi bir [mayın](https://turkipedia.org/tr/wiki/May%C4%B1n)a çarptı ve dümeni kullanılamaz hale gelerek sürüklenmeye başladı. *Yavuz* ve *Midilli* düşman mayın tarlası içine girmişti. *Yavuz* gemiyi yedeğe almak için pozisyon almaya çalışırken *Midilli* ikinci bir mayına çarpınca bundan vazgeçildi. 08.55'te *Yavuz* iskele tarafından bir mayına çarptı. Beş dakika sonrasında *Midilli* yavaşça geri giderken iki mayına daha çarptı. Mayınlar arka [kazan dairesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kazan_dairesi_%28gemi%29) ile iskele tarafı motora ağır hasar verdi ve yan yatmaya başladı, ardından dördüncü bir mayına daha çarptı. 09.50'de *Yavuz* bir mayına daha çarptı. 09.55'te *Midilli* beşinci bir mayına daha çarptıktan sonra alabora oldu ve battı. Gemi batarken onu kurtarmak için olay yerine gelen Britanya muhripleri 475 kişilik gemi mürettebatından Langensiepen ve Güleryüz'e göre 162, Hildebrand, Röhr ve Steinmetz'e göreyse 133 kişiyi kurtardı. Geminin iki cankurtaran filikası çatışmada kullanılamaz hale gelmişti; suya atlamak zorunda kalan mürettebat sadece sallar ve can yeleklerine sahipti ve 6 °C'lik deniz suyu sıcaklığı sebebiyle soğuktan öldüler. Geminin batışında ölenler arasında gemi komutanı Albay Georg von Hippel da bulunuyordu.[^5][^6]

Batığın tam koordinatı 1993'te Selçuk Kolay tarafından 73 metre derinlikte tespit edildi.[^7] Gemi dalışa yasak saha içinde yer almaktadır. Geminin batışının ve I. Dünya Savaşı'nın bitişinin 100. yılı olan 2018'de [Savaş Karakaş](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sava%C5%9F_Karaka%C5%9F) tarafından gemi hakkında bir belgesel çekildi.[^8]

[^1]: Zabecki, David T.. Dönitz, A Defense. World War II Historical Society, 1995, s. 7.
[^2]: Bennett, Geoffrey. Naval Battles of the First World War. Pen & Sword Military Classics, 2005, s. 33-34. <https://archive.org/details/navalbattlesofww00unse>
[^3]: McLaughlin, Stephen. Warship 2001–2002. Conway Maritime Press, 2001, s. 123-133.
[^4]: Buxton, Ian. Big Gun Monitors: Design, Construction and Operations 1914–1945. Naval Institute Press, 2008, s. 36-37.
[^5]: Atabay, Mithat. Osmanlı İmparatorluğu Hizmetinde Breslau (Midilli) Kruvazörü. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, s. 117-129. <https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/45166>
[^6]: Midilli (SMS Breslau) [+1918]. wrecksite.eu. <https://www.wrecksite.eu/wreck.aspx?133665>
[^7]: Midilli Kruvazörü 100 Yıl Aradan Sonra Yeniden Karşımızda. Deniz Ticaret Gazetesi, 22 Kasım 2018. <http://www.denizticaretgazetesi.org/kultur-tarih-belgesel/midilli-kruvazoru-100-yil-aradan-sonra-yeniden-karsimizda/11932>
[^8]: İstikbal, Nermin. “Midilli” belgeseli karanlıkta kalmış bir tarihi gün yüzüne çıkarıyor. Denizhaber.com, 23 Kasım 2018. <https://www.denizhaber.com/deniz-kulturu/midilli-belgeseli-karanlikta-kalmis-bir-tarihi-gun-yuzune-h76584.html>
