Meyhane

Meyhane ya da taverna, yemekli ve müzikli içkili eğlence mekânıdır. Meyhanelerde genellikle meze türü yemekler yenir.

Tarihi

Osmanlı'ya meyhane kültürü Bizans'tan geçmiştir. İstanbul'un fethinden sonra Galata'da çok büyük ve ünlü meyhaneler olduğu bilinmektedir.^{[1]Çalışkan, Kerem. Herkes için Osmanlı. İstanbul: Caretta Yayınları, 2017.}

Etimolojisi

Kelimenin aslı Farsçadır.^{[2]meyhane (Nisanyan Sözlüğü).} Meyhane, "şarap evi " anlamına gelir ve iki Farsça kelimeden oluşmaktadır. : mey (şarap) ve Khaneh (ev)^[3]meyhane.

Türkiye'deki tarihi meyhaneler

Türkiye'de meyhane geleneği Bizans döneminin şarap evlerinden (kapeleia) köken almakta olup Osmanlı İmparatorluğu döneminde gedikli (devlet lisanslı) meyhaneler sistemiyle kurumsallaşmıştır.^{[4]Tarihten Meyhaneler. IWSA.} İstanbul'un en eski meyhanelerinin büyük çoğunluğu Rum, Ermeni ve Levanten topluluklar tarafından kurulmuştur.^{[5]Meyhanelerin yok edilmesine direnen kitap: Türkiye Meyhaneler Rehberi. Cumhuriyet.}

Erdir Zat'ın 2014 yılında yayımlanan Türkiye Meyhaneler Rehberi adlı eserinde, 27 muhabirlik bir ekiple yerinde ziyaret edilerek belgelenen 1.230 meyhane yer almaktadır.^{[5]Meyhanelerin yok edilmesine direnen kitap: Türkiye Meyhaneler Rehberi. Cumhuriyet.}

Aşağıda Türkiye'de yarım yüzyılı aşkın süredir faaliyet gösteren veya meyhane kültürü tarihinde önemli yere sahip olan bazı mekânlar listelenmiştir:

Tarihî öneme sahip kapanmış meyhaneler

• Lambo'nun Meyhanesi (1940'lar–1950'ler, Nevizade, İstanbul) — Orhan Veli, Sait Faik, Sadri Alışık gibi isimlerin uğrak yeri olan küçük bir bohem meyhaneydi.^{[4]Tarihten Meyhaneler. IWSA.}

• Degüstasyon (1940'lar, Çiçek Pasajı, İstanbul) — Orhan Veli'nin "Canan ki Degüstasyon'a gelmez" dizesiyle ölümsüzleştirdiği İtalyan lokanta-meyhane.

• Bulgar'ın Yeri (1930'lar öncesi, Yeşilköy, İstanbul) — Makedon göçmeni Yorgi tarafından kurulmuş; Atatürk, Florya Köşkü'nden sefer tasıyla yemek sipariş ederdi.^{[4]Tarihten Meyhaneler. IWSA.}

• Rejans (1932–2011, İstiklal Caddesi, İstanbul) — Beyaz Rus göçmenler tarafından kurulan efsanevi lokanta; sarı votka ve Boeuf Stroganoff ile ünlüydü.

• Aslan Yasef'in Yeri (1940'lar sonuna kadar, İkiçeşmelik, İzmir) — Musevi meyhaneci Yasef tarafından işletilen; İzmir'in çok kültürlü meyhane geleneğinin simgelerindendi.^{[4]Tarihten Meyhaneler. IWSA.}

Meyhane kültürü üzerine başlıca eserler

• Reşad Ekrem Koçu, Eski İstanbul'da Meyhaneler ve Meyhane Köçekleri (1947).

• Vefa Zat, Eski İstanbul Meyhaneleri, İletişim Yayınları, 2002.

• Erdir Zat, Türkiye Meyhaneler Rehberi, Overteam Yayınları, 2014.

• Erdir Zat, Rakı Kitabı, Overteam Yayınları.

• Fuat Bozkurt, Türk İçki Geleneği, Kapı Yayınları, 2006.

• Deniz Gürsoy, Çilingir Sofrasında Rakı, Oğlak Yayıncılık.

Dış bağlantılar

• Türkiye Turizm Ansiklopedisi'nde Meyhane