# Mevlânzâde Rifat > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2nz%C3%A2de_Rifat > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mevlânzâde Rifat, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mevl%C3%A2nz%C3%A2de_Rifat (CC-BY-SA-4.0) ![Mevlânzâde Rıfat Bey](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dd/Mevlanzade.jpeg) *Mevlânzâde Rıfat Bey (public-domain)* **Mevlânzâde Rifat Bey** (1869, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul) - 1930, [Halep](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halep)), Osmanlı Kürdü gazeteci ve şairdir. Ailesi [Süleymaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye) kökenli ve [Hâlid Bağdâdî](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%A2lid_Ba%C4%9Fd%C3%A2d%C3%AE)'nin soyundan gelir.[^1] ## Erken yaşam ve aile Mevlânzâde'nin dedesinin adı Mehmed Bey olup, Süleymaniye'nin ileri gelenlerinden olup, Hâlid Bağdâdî soyundandır, Mevlânzâde'nin babası Süleymaniye'nin Şehrizor semtinde dünyaya gelen Abdurrahman Nacim Efendi'dir. Diyarbakır Eyalet Mahkemesi ve daha sonra Beyrut İstinaf Mahkemesi başkanı, aynı zamanda şairdi ve 1895'te [Harput](https://turkipedia.org/tr/wiki/Harput)'ta öldü.[^2] Mevlânzâde'nin eşi [Nuriye Ulviye Mevlan Civelek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nuriye_Ulviye_Mevlan_Civelek)'tir.[^3] ## Gazetecilik ve sürgün Mevlânzâde Rifat Bey, [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nun en önemli ve en çok okunan gazetecilerinden biriydi. [*Serbestî*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Serbesti) gazetesinin sahibi ve yazı işleri müdürü ve öldürülen gazeteci [Hasan Fehmi Bey](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hasan_Fehmi_Bey)'in arkadaşıydı. Hayatının büyük bölümünü Fransa, Yemen, Mısır, Suriye ve Yunanistan da dahil olmak üzere sürgünde geçirdi.[^4] [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in bir muhalifi olarak, başlangıçta Jön Türk merkez komitesinin bir üyesiydi, ancak daha sonra onun en ateşli eleştirmenlerinden biri[^5] ve daha sonra [Hürriyet ve İtilaf Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrriyet_ve_%C4%B0tilaf_F%C4%B1rkas%C4%B1)'nın bir üyesi oldu.[^6] Osmanlı devletinin [Ermeniler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ermeniler)e yönelik politikalarını kınayan az sayıdaki isimden biriydi ve gerçekleştirilen tehcirlerin Ermeni sorununu soykırım yoluyla çözmenin bir yolu olarak [Jön Türkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/J%C3%B6n_T%C3%BCrkler) tarafından sistematik olarak planlandığını belirtti. Mevlânzâde de [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'e karşı çıktı ve [Yüzellilikler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCzellilikler) listesinde yer aldı. [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'e, ikinci olarak [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)'ye ve üçüncü olarak [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)'e karşı olmak üzere üç ayrı dönemde muhalif olmuştur. ## Kürt milliyetçiliği Bağımsız bir Kürdistan'ın kurulmasına destek için İngiliz, Fransız ve Yunanlarla yoğun bir şekilde lobi yaptı. Bu amaçla [Dimitrios Gunaris](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dimitrios_Gunaris) ile görüştü. Mevlânzâde aynı zamanda [Kürdistan Teali Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrdistan_Teali_Cemiyeti)'nin önde gelen bir üyesiydi ve [Woodrow Wilson](https://turkipedia.org/tr/wiki/Woodrow_Wilson) tarafından Osmanlı İmparatorluğu'ndaki tüm milliyetlerin haklarının dikkate alınması gereken [On Dört Madde'yi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Wilson_%C4%B0lkeleri) savundu.[^7] Mevlânzâde Rifat, [Hoybun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hoybun)'daki Kürtler ile Ermeniler arasında da köprü vazifesi görüyordu. Yazılarını yayımladığı [Celadet Ali Bedirhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Celadet_Ali_Bedirhan) ve [Süreyya Bedirhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCreyya_Bedirhan)'ın yakın arkadaşıydı. Kürdistan Teali Cemiyeti başkanı [Seyyid Abdülkadir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Seyyid_Abd%C3%BClkadir)'in resmi sözcüsüydü. Mevlânzâde Rifat, 1930'da geçirdiği bir kalp krizi sonucunda ölmüştür.[^8] [^1]: Henning, Barbara. Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes. University of Bamberg Press, 2018, s. 394. [^2]: Bir Kürt diplomatı olarak Mevlanzade Rıfat (2). Independent Türkçe, 28 Haziran 2020. [^3]: İflah olmaz bir Osmanlı aydını: Gazeteci ve siyasetçi yanıyla Kürt Mevlanzade Rıfat (1). Independent Türkçe, 21 Haziran 2020. [^4]: Ozoglu, Hakan. From Caliphate to Secular State: Power Struggle in the Early Turkish Republic: Power Struggle in the Early Turkish Republic. ABC-CLIO, 2011, s. 68. [^5]: Chalabian, Antranig. General Andranik and the Armenian Revolutionary Movement. University of Michigan, 1988, s. 226. [^6]: Yelbasi, Caner. The Circassians of Turkey: War, Violence and Nationalism from the Ottomans to Atatürk. Bloomsbury Publishing, 2019, s. 52. [^7]: Özoğlu, Hakan. Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries. SUNY Press, 12 Şubat 2004. [^8]: Issı, Murat. Hürriyet Âşığı Bir Osmanlı-Kürt Aydını Mevlanzâde Rıf’at bey. Toplumsal Tarih, 2010.