# Mesnevî (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî)

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mesnev%C3%AE_(Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE)
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mesnevî (Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî), https://tr.wikipedia.org/wiki/Mesnev%C3%AE_%28Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE%29 (CC-BY-SA-4.0)

![Mevlânâ Müzesi'nden bir Mesnevî örneği.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Turkey.Konya049.jpg)
*Mevlânâ Müzesi'nden bir Mesnevî örneği. (Georges Jansoone ( JoJan ), CC-BY-3.0)*

**Mesnevî,** **Mesnevî-i Şerif** ya da **Mesnevî-yi Manevî** ([Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a): **مثنوی معنوی**), [Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevl%C3%A2n%C3%A2_Cel%C3%A2ledd%C3%AEn-i_R%C3%BBm%C3%AE)'nin altı ciltlik [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) eseri. Mesnevî, doğu klasik edebiyatında, uyakça müstakil beyitlerinin, ikişer mısrası kafiyeli olan bir nazım türüdür ve muhtelif şairlerin neşrettikleri birer "Mesnevî" vardır. Yalnız, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin çağından beri, Mesnevî dendiği zaman bu kitap olduğu anlaşılıyor.[^1]

![Şiraz'dan bir Mesnevî örneği.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ac/JALAL_AL%E2%80%93DIN_MUHAMMAD_RUMI_MATHNAVI-I_MA%E2%80%99NAVI2.jpg)
*Şiraz'dan bir Mesnevî örneği. (See Description., public-domain)*

## Yazımı

Yazımına 656 yılından evvel başlanılan eser, [Dîvân-ı Kebîr](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_Keb%C3%AEr) ile birlikte Mevlânâ külliyatının ekseriyetini teşkil eder. Mevlânâ'nın "Birlik Dükkânı" addettiği Mesnevî, içinde [Hint](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hint_mitolojisi), [İran](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pers_mitolojisi), [Yunan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yunan_mitolojisi), [Roma mitolojisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Roma_mitolojisi); Yaradılış Destanı, erenlerin kıssaları, âşık masalları, halk öyküleri barındıran; "dünya cenneti"nde insan hürriyetinin anahtarlarını ardışık öyküler içinde vermeyi gaye edinmiş bir eserdir. Mesnevî 25.632 beyitten oluşmakta olup "Mağz-ı Kur'an" yani "[Kur'an](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%27an)'ın özü" denmektedir. Çünkü Mevlânâ adeta Kur'an'ı bizlere anlatmak istediğini hikâyeler; kıssalar ve deyimler aracılığıyla anlatmıştır. Mesnevî'deki hikâyelerin hiçbiri birbirini tamamlamaz bir hikâye anlatılırken başka bir hikâyeye geçilir o hikâye başka bir hikâyeyi başlatır ve böyle devam eder. İçinde ibretlik hikâyeler de vardır.[^2] Eser bizzat Mevlanâ tarafından kaleme alınmamıştır. Öğrencisi [Hüsamettin Çelebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCsamettin_%C3%87elebi) tarafından, Mevlana'nın muhtelif zamanlarda söylediği beyitlerin yazılmasıyla oluşmuştur.

![1479 yılına ait Şiraz'dan bir Farsça kâğıt yazması bir Mesnevî örneği.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/07/JALAL_AL%E2%80%93DIN_MUHAMMAD_RUMI_MATHNAVI-I_MA%E2%80%99NAVI1.jpg)
*1479 yılına ait Şiraz'dan bir Farsça kâğıt yazması bir Mesnevî örneği. (See Description., public-domain)*

## Edebî tarzı

Mesnevî nâzım biçiminde her beyitin iki dizesi birbiri ile uyaklıdır. Mevlânâ, altı ciltlik Mesnevî'sinde [tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf)i fikir ve düşüncelerini, birbirine eklenmiş hikâyeler hâlinde anlatmaktadır.

"Ömrümün özeti şu üç sözden ibarettir: Hamdım, piştim, yandım." -Mevlânâ

Mesnevî adını, eserine bizzat Mevlânâ vermiştir. Aslında mesnevî, doğu edebiyatlarında; her beyti kendi arasında kafiyeli, aynı vezinle yazılmış manzumelere verilen ortak bir isimdir. Ancak Mevlânâ'nın ölüm­süz eseri yazıldıktan sonra, mesnevî denilince; ilk olarak onun altı ciltlik bir hazine olan ve "Mesnevî-î Şerîf" veya "Mesnevî-î Manevî" gibi isimlerle anılan eseri hatırlanmaktadır.

## İlk 18 Beyit

Mevlânâ tarafından bizzat söylendiği için, Mesnevî'nin ilk on sekiz beytine [Mevlevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlev%C3%AElik)ler pek büyük bir ehemmiyet verirler.[^3] Aşağıdaki, Türkçede Mesnevî'nin önemli şarihlerinden biri sayılan [Abdülbaki Gölpınarlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClbaki_G%C3%B6lp%C4%B1narl%C4%B1)'nın tercümesiyle Mesnevî'nin Mevlevîlerce eserin bir tür özetini teşkil eden bu ilk dokuz beytidir:

## Dış bağlantılar

- [Mesnevi ve Mevlânâ Hakkında Yapılmış Doktora ve Yüksek Lisans Çalışmaları](https://web.archive.org/web/20070929131539/http://trboard.org/modules/makale/makale.php?id=55)

[^1]: Eflakî; Menakubü'l-Ârifîn.
[^2]: Abdülbaki Gölpınarlı, Mesnevî Tercemesi ve Şerhi, I.-II. cilt; s. ix; İnkılap Yayınevi, İstanbul.
[^3]: Abdülbaki Gölpınarlı; op. cit.; s. 16.