# Mescid-i Nebevî > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescid-i_Nebev%C3%AE > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mescid-i Nebevî, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mescid-i_Nebev%C3%AE (CC-BY-SA-4.0) - **Başlık rengi:** CCFFCC - **Yazı rengi:** 000000 - **Yapı adı:** Mescid-i Nebevî - **Konum:** Medine, Hicaz - **Dini inanç:** İslam - **İşlevsel durum:** Etkin - **Yönetici:** Abdurrahman Sudeysi; Esam Buhari - **Mimari tür:** İslam mimarisi - **Kapasite:** 1.000.000 ibadet eden - **Kubbe sayısı:** Çok - **Minare sayısı:** 10 **Mescid-i Nebevî**, **Mescid-i Nebi** ya da **Peygamber Mescidi** (المسجد النبوي), [Hicret](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicret)'ten sonra [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'de [İslam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam) peygamberi [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed) ile [arkadaşları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sahabe) tarafından inşa edilen, Muhammed'in kabrinin de içerisinde bulunduğu [mescit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescit). "Nebevi" Arapçada "peygambere ait" anlamına gelir, "Mescid-i Nebevî" tamlamasının anlamı ise "Peygamber Mescidi"dir. [Mekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mekke)'de bulunan [Mescid-i Haram](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescid-i_Haram)'dan sonra [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)lara göre ikinci en kutsal mescittir. Mescid-i Nebevî ya da Mescid-i Nebi ilk inşasında basit yapılıydı. Hurma kütüklerinden sütunları, hurma dallarından çatısı, taşlardan duvarları vardı. Hemen bitişiğindeki ev kısmı da (bugün kabirdir) kerpiçtendi. [Minber](https://turkipedia.org/tr/wiki/Minber)i, [mihrab](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihrap)ı yoktu. Muhammed cuma konuşmalarını minber olmadığından bir ağaç kütüğünün üstünde yapardı. Mescidin [Suffe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suffe) denilen bir bölümü fakirlere ayrılmıştı. 654 yılındaki deprem ve yangında bu mescit yanmıştır. [Emevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emev%C3%AEler), [Abbâsîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abb%C3%A2s%C3%AEler), [Memlûkler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_Devleti) ve [Osmanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) dönemlerinde yeniden yapılmıştır. Halifeler [Ebû Bekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Bekir) ve [Ömer bin Hattab](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer)'ın kabirleri de buradadır. ## Mescidin yapım aşaması ![İslam peygamberi Muhammed, bir hadisinde şöyle der:"Benim mescidimde kılınan bir namaz. Mescid-i Haram haricindeki mescitlerde kılınan bin namazdan daha hayırlıdır"](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Hadith_Masjid_an-Nabawi_Calligraphy_1.png/1280px-Hadith_Masjid_an-Nabawi_Calligraphy_1.png) *İslam peygamberi Muhammed, bir hadisinde şöyle der:"Benim mescidimde kılınan bir namaz. Mescid-i Haram haricindeki mescitlerde kılınan bin namazdan daha hayırlıdır" (OatCookies, CC-BY-SA-4.0)* ![Mescid-i Nebevî'nin 1908 yılına ait bir fotoğrafı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/72/Old_Al-Masjid_Al-Nabawi_1908.jpg) *Mescid-i Nebevî'nin 1908 yılına ait bir fotoğrafı (Ibrahim Basha, public-domain)* ![Mescid-i Nebevî'nin 1890'ı tasvir eden bir litografi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Madina_Munavara.JPG) *Mescid-i Nebevî'nin 1890'ı tasvir eden bir litografi (Raja Ravi Varma, public-domain)* ### Peygamber dönemi İslam peygamberi Muhammed 24 Eylül 622'de [Medine](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine)'ye vardığında [Ensar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ensar) ve [Muhacirler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhacirun)'den oluşan [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)lar onu şehrin girişinde karşıladı. Kendisini çok sayıda davet eden olduğundan ve kimseyi kırmak istemediğinden, devesi [Kasvâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kasv%C3%A2)'yı serbest bırakmalarını ve onun çöktüğü yere en yakın evde konaklayacağını söyledi. [Kasvâ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kasv%C3%A2) Malik b. Neccaroğulları'nın evlerinin önünde, hurma kurutulan bir düzlükte çökünce, buraya en yakın olan evin sahibi [Ebû Eyyûbb el-Ensarî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ebu_Eyy%C3%BBb_el-Ensar%C3%AE) ye konuk oldu. Muhammed, Kasvâ'nın çöktüğü ve Sehl ile Süheyl adında iki yetim çocuğa ait olan bu boş araziyi, sahiplerine [Ebû Bekir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Eb%C3%BB_Bekir) tarafından ödenen 10 dinar karşılığında, herkesin [namaz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Namaz) ibadetini yerine getirebileceği ve toplantı yapabileceği bir [mescit](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescit) ([cami](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cami)) inşa etmek amacıyla satın aldı.[^1] Eylül 622'de temeli atılan bu yapı, 623 nisanında bittiğinde takriben 35 m eninde ve 30 m genişliğinde (yaklaşık 1022 m²), taş temel üzerine pişirilmemiş kerpiçten örülü duvarları üç kapılı bir şekildeydi. Çatısı ise hurma yapraklarıyla oluşturulmuştu. Muhammed'in de taş ve [kerpiç](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kerpi%C3%A7)lerin taşınmasında Müslümanlara eşlik ettiği rivayet edilir.[^2] Mescid ilk yapıldığında batıda **Babürrahme**, doğuda **Babücibril** ve güneyde **Babülcenubî** olarak 3 kapısı vardı. Kıble [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs)'ten [Kabe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2be)'ye çevrildikten sonra güney kapısı kapatılarak kuzeye başka bir kapı açılmıştır (günümüzde ise Mescid-i Nebevi'nin 41 ana giriş ve çıkış noktası bulunmaktadır). Hicret'ten sonra Medine'deki [Müslüman](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCsl%C3%BCman)ların sayısı günden güne artmaya başladı ve mescit namaz kılanlara dar geldi. Bunun üzerine Muhammed mescidi genişletmeye karar verdi. Mescid-i Nebevî'nin başlangıçta kapılarından hiçbiri kadınlara tahsis edilmemişti ancak camiye giden kadınların sayısında artış olunca kapılardan biri kadınlara ayrıldı ve bu kapıdan erkeklerin girmesi yasaklandı.[^3][^4] [Hicrî takvim](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicr%C3%AE_takvim)'e göre 7. yılda [Hayber'in alınmasının](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hayber_Muharebesi) ardından mescit takribi olarak 20 m en ve 15 m boy eklemesi ile iki misli genişletildi. Böylece mescid 50 x 50 m'lik bir kare şeklini aldı. Yükseklik 3.5 m'ye yükseldi ve toplam 35 sütun kapsadı. Bu eklenen alanını [Osman bin Affan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman) satın almıştır.[^5] [Halife](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hil%C3%A2fet) Ebû Bekir döneminde mescit aynı kalmıştır. ### Ömer bin Hattab dönemi Devletin sınırlarının genişlemesi ile beraber [İslam Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_devleti)'nin nüfusu arttı. Halife Ömer bin Hattab mescidi genişletme kararı aldı. [H.](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hicr%C3%AE_takvim) 17. yılda Halife Ömer mescitte büyük bir restorasyona girişti. Mescid-i Nebevî, takribi olmak üzere [Kıble](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1ble) yönünden 5 m, batı yönünden 10 m ve kuzey yönünden 15 m genişletildi. Böylece mescidin eni 60 m, boyu ise 70 m'ye ulaştı. Yapı malzemesi olarak yine aynı malzemeler kullanıldı. Hurma kütüklerine dayandırılarak 5–6 m yüksekliğinde ve 2 metrelik kalınlığa sahip hurma yapraklarıyla örtülü bir çatı inşa edildi. ### Osman bin Affan dönemi Halife Ömer döneminde yapılan restorasyon Halife Osman bin Affan döneminde namaz kılanların ve ziyaretçilerin ihtiyacını karşılamamaya başladı. H. 29. yılında mescid Kıble, Batı ve Kuzey yönünden genişletilip aynı zamanda yükseltildi. Malzeme olarak kireç ve işlenmiş taş kullanıldı, sütunlarda tadilat yapılarak taş ile inşa edildi. Halife [Ali bin Ebu Talib](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali) döneminde mescit aynı kalmıştır. ### Emevîler ![Mescid-i Nebevi'nin Yeşil Kubbesi ve Osmanlı minaresi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a7/Dome_of_Prophet%27s_Mosque_-_Medina.jpg) *Mescid-i Nebevi'nin Yeşil Kubbesi ve Osmanlı minaresi (User:Abdul Hafeez Bakhsh, CC-BY-SA-3.0)* Sonraki yöneticiler mescidi genişletmeye ve süslemeye devam ettiler. [M.](https://turkipedia.org/tr/wiki/Miladi_takvim) 707'de, [Emevîler](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emev%C3%AEler)'in altıncı halifesi [I. Velîd](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Vel%C3%AEd) (705-715) eski yapıyı değiştirerek yerine, Peygamber'in türbesini de içine alan, daha büyük bir yapı inşa etti. Bu mescid 84 x 100 m boyunda, taş zeminli, taş sütunlarla destekli tik çatılı idi. [Şam](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eam)'daki [Emevî Camii](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emev%C3%AE_Camii)'ndeki ve [Kudüs](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs)'teki [Mescid-i Aksa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescid-i_Aksa)'daki gibi (aynı Halife yaptırmıştır), duvarlar [Kıpti](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C4%B1pt%C3%AEler) ve [Rum](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rum) ustalarca mozaik ile süslendi. Avlu'nun dört tarafı bir galeri ile çevrildi, her köşeye bir minare dikildi. Kıble duvarına küçük [kubbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubbe)li bir [mihrap](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mihrap) inşa edildi. ### Abbâsîler Halife [Mehdi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehd%C3%AE_%28Abb%C3%A2s%C3%AE_halifesi%29) (M. 775-785), I. Velid'in eklemiş olduğu bölgenin kuzey kısmını genişletmek için yenilemiştir. Mescide 20 kapı eklemiştir: doğu ve batı duvarlarına sekizer, kuzey duvara dört kapı. ### Memlûkler ![Duvarda Osmanlılar'dan kalma Hüsn-ü Hat ile Kuran ayetleri ve Peygamber'in diğer isimleri](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Al-Masjid_al-Nabawi_south_side.jpg/1280px-Al-Masjid_al-Nabawi_south_side.jpg) *Duvarda Osmanlılar'dan kalma Hüsn-ü Hat ile Kuran ayetleri ve Peygamber'in diğer isimleri (بلال الدويك, CC-BY-SA-3.0)* [Memlûk sultanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meml%C3%BBk_sultanlar%C4%B1_listesi) [Mansur Kalavun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kalavun) zamanında, Peygamber Muhammed'in yatırı üzerine bir kubbe, Bab es-Selam'ın dışarısında da bir şadırvan inşa edilmiştir. Sultan [Nasır Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Muhammed_%28Meml%C3%BBk_sultan%C4%B1%29) önceden yıkılan dördüncü minareyi tekrar imar etmiştir. 1481'deki bir yıldırımın çarpmasıyla mescidin birçok yeri hasar gördükten sonra, Sultan [Kayıtbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1tbay) doğu, batı ve kıble duvarlarını yeniden imar etmiştir. Ayrıca Yeşil Kubbe'yi taşıyan sütunları ve perdeli duvarı inşa ettirmiştir. ### Osmanlılar ![Abdülmecid zamanından kalma mihrap](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Mihrab_Medina.JPG/1280px-Mihrab_Medina.JPG) *Abdülmecid zamanından kalma mihrap (Yozer1, CC-BY-SA-3.0)* [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) 1517'den [I. Dünya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._D%C3%BCnya_Sava%C5%9F%C4%B1) sonuna kadar Medine'yi yönetti. "Çöl Kaplanı" [Fahrettin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%96mer_Fahreddin_T%C3%BCrkkan)'nın 10 Ocak 1919'da [Medine Müdafaası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Medine_M%C3%BCdafaas%C4%B1) sona erince bölgedeki 400 yıllık Osmanlı idaresi de son buldu. [Kanuni Sultan Süleyman](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._S%C3%BCleyman) (1520-1566) caminin doğu ve batı duvarlarını yeniden inşa etti ve *Süleymaniyye* olarak bilinen kuzeydoğu minareyi ekledi. Peygamber'in mihrabı *Şafi'iyya****nın yanına, *****Ahnaf***** adında yeni bir mihrab ekledi, ve Peygamber'in türbesinin (*****Hücre-i Saadet*****) üzerine çelik sacla kaplı yeni bir kubbe yerleştirdi. Kanuni Sultan Süleyman, Babürrahme (batı kapısı)'yi yenileterek sağ ve sol taraflarına Muhammed'in alemlere rahmet olarak gönderildiğini bildiren ayet ile ***[***Osman Bey***](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osman_Gazi)***'den Kanuni'ye kadar olan Osmanlı sultanlarının isimlerini yazdırmıştır. ***[***III. Murad***](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)*** (1574-1595) zamanından bugün de kullanılan minber inşa edildi. 1817'de ***[***II. Mahmud***](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Mahmud)***, kubbe ile kaplı mescidin güneydoğu tarafına *****Ravza-i Mutahhara***** inşasını tamamladı. Kubbe 1839'da yeşile boyandı ve o günden itibaren *****Kubbe-i Hadra***** (Yeşil Kubbe) olarak bilinir.*** Sultan [Abdülmecid](https://turkipedia.org/tr/wiki/Abd%C3%BClmecid) (1839-1861) zamanında, Peygamber'in türbesi, üç mihrablar, minber ve *Süleymaniyye* minaresi hariç, bütün camii yeniden tanzim edildi. Kuzey tarafına bir abdesthane yapılarak genişletildi. Güney tarafındaki namaz yeri enine doğru iki misli büyütüldü ve küçük kubbeler ile kaplandı. Kubbelerin içi Kuran'dan ayetler ve [Kaside-i Bürde](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kas%C3%AEdet%C3%BC%27l-B%C3%BCrde) şiirinden beyitlerle süslendi. Kible duvarı Kuran'dan hatlarla yazılı cilalı döşemelerle kaplandı. Namaz yeri ve avlunun yerleri mermer ve kırmızı taş ile döşendi. Çevrili olan alanın batısına beşinci minare, *Mecidiyye*, inşa edildi. ## Bugünkü hali Mescid günümüzde etrafını kuşatan [mermer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mermer) kaplı [avlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avlu)su dahil toplam 400.000 m2dir. ![Mescid-i Nebevi'den bir görünüm.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Madina_Haram_at_evening.jpg/1280px-Madina_Haram_at_evening.jpg) *Mescid-i Nebevi'den bir görünüm. (Ahmed Medineli, public-domain)* ### Hücre-i Saadet ![Hücre-i Saadet](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Hujra_4.JPG/1280px-Hujra_4.JPG) *Hücre-i Saadet (بلال الدويك, CC-BY-SA-3.0)* ![Ravza-i Mutahhara içinde III. Murad'dan kalma Minber](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Minbar_Medina.JPG/1280px-Minbar_Medina.JPG) *Ravza-i Mutahhara içinde III. Murad'dan kalma Minber (Yozer1, CC-BY-SA-3.0)* Mescid-i Nebevî'nin ilk inşasında mescidin doğu duvarına bitişik Muhammed ve [ailesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ehl-i_beyt) için iki oda yaptırıldı. Bu odaların sayısı daha sonra dokuza kadar yükseldi. Daha sonra Muhammed, Ebû Bekir ve Ömer buraya defnedilmiştir. Dördüncü bir yer boş bırakılmıştır. Ahir Zaman'da, [İsa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0sa)'nın inip [Deccal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Deccal)'ı öldürüp dünyada bir müddet kalıp vefat ettiğinde buraya gömüleceği rivayet edilmektedir. Birkaç defa tadilat geçirdikten sonra II. Mahmud zamanında üzerine [kubbe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kubbe) yapılmış ve üzerine [kurşun](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kur%C5%9Fun) dökülmüş, daha sonra da bu kubbe yeşile boyandı. ### Kubbe-i Hadra "Yeşil Kubbe" anlamına gelir, mescidin yeşil kubbesine verilen addır. Hücre-i Saadet'in üzerindedir. ### Ravza-i Mutahhara Peygamber'in içinde namaz kılmayı teşvik ettiği Hücre-i Saadet ve Minberi arasında kalan kısım, "Ravza-i Mutahhara" veya "Riyazul Cenne" olarak bilinir. Buranın cennetten bir bölüm gibi olduğu hadislerde bildirilmektedir.[^6] ### Minber Muhammed, mescidinde cemaate hitap ederken dayanması için hurma ağacından olan büyük bir kütüğü kullanmaktaydı. Daha sonra cemaatin Muhammed'in yüzünü göremeyip sesini de işitememesi üzerine hicri 7. (628) veya 8. (629) yıllarda ılgın ağacından 50 x 125 cm ebadında ve bir metre yükseklikte, arkasında 3 sütunu bulunan 3 basamaklı ilk minber yapılmıştır. İlk halifeler Muhammed'e hürmetten dolayı üçüncü basamağı kullanmamışlar ve bu basamağı bir tahta parçasıyla kapatmışlardır. Osman devrinde minber üzerine bir kubbe yapılarak kumaşla örtülmüş, ayrıca merdivenler abanoz ağacıyla kaplanmıştır. [Muaviye bin Ebu Süfyan](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mu%C3%A2viye) zamanında ise minber altı basamak daha yükseltilmiştir. Bu ilk minber 654 (1256) senesine kadar kullanılmıştır. Aynı yıl meydana gelen yangında minber yanınca Yemen hükümdarı [Melikü’l Muzaffer Şemseddin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Melik%C3%BC%E2%80%99l_Muzaffer_%C5%9Eemseddin) tarafından gönderilen minber 656 (1258) yılında yerine yerleştirilmiştir. Bu tarihten sonra 666 (1268)'da Sultan [Baybars](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Baybars), 797 (1395)'de Memlûk sultanı [Berkuk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berkuk), 820 (1417)'de bir başka Memlûk sultanı [Şeyh el-Mahmûdî](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eeyh_el-Mahm%C3%BBd%C3%AE) tarafından minber yenilenmiş veya yenisi gönderilmiştir. 886 (1481) senesinde minber tekrar yanınca Medineliler tarafından tuğla alçıdan yapılan minber, 888 (1483) senesinde Sultan [Kayıtbay](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kay%C4%B1tbay) tarafından gönderilen mermer minberle değiştirilmiştir. 998 (1590) tarihinde [Osmanlı sultanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_padi%C5%9Fahlar%C4%B1_listesi) [III. Murad](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Murad)'ın İstanbul'da imal ettirip süslettirdiği mermer minber, Medine'ye gönderildiğinde Kayıtbay'ın minberi [Kuba Mescidi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kuba_Mescidi)'ne taşınmıştır. Hâlen Sultan III. Murad'ın minberi Mescid-i Nebevî'de kullanılmaktadır. ## Ayrıca bakınız - [Mescid-i Haram](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescid-i_Haram) - [Mescid-i Aksa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mescid-i_Aksa) [^1]: Anadolu Üniv. Yayınları, İslam Tarihi ve Medeniyeti I, Syf 84 [^2]: Hz. Peygamber’in kabrinin de bulunduğu mescid Mescid-i Nebevî. [^3]: "Kadın, Cami ve Özgürlük" başlıklı yazı, ihsansenocak.com. [^4]: Ebû Davûd, Salât 17 [^5]: Tirmîzî, 5/3703 [^6]: Buhârî, Müslim