# Merkez Efendi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkez_Efendi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Merkez Efendi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Merkez_Efendi (CC-BY-SA-4.0)

![Merkez Efendi'nin adını taşıyan türbesi içerisindeki kabri, İstanbul](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Tomb_of_Merkez_Efendi_%281463-1551%29.jpg/1280px-Tomb_of_Merkez_Efendi_%281463-1551%29.jpg)
*Merkez Efendi'nin adını taşıyan türbesi içerisindeki kabri, İstanbul (Maurice Flesier, CC-BY-SA-4.0)*

**Merkez Efendi**, (d.1463 ö.1552 ).[^1][^2] [Denizli’de](https://turkipedia.org/tr/wiki/Denizli) doğmuştur.Asıl adı *Musa Muslihuddin* olan Merkez Efendi, ilk öğrenimini Manisa'da tamamlamış, daha sonra İstanbul'a gelerek [Hızır Velüyiddin Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C4%B1z%C4%B1r_Vel%C3%BCyiddin_Efendi) ve [Mevlana Ahmet Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlana_Ahmet_Pa%C5%9Fa)'dan dersler almıştır.[^3] [Müderris](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCderris)lik için [Bursa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bursa), [Karaman](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karaman) ve [Amasya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Amasya)'ya gitmiştir ve bu dönemde “Halvetiye Tarikati” icazetini almıştır. Sonrasında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a döndüğünde Etyemez Tekkesine devam eden Merkez Efendi, “[Sümbül Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCmb%C3%BCl_Efendi)” lâkaplı Şeyh Yusuf Sinaneddin Efendi'nin öğrencisi olmuş, döneminin ileri gelen sûfîlerinden ve hekimlerinden olmuştur.[^4]

1514 yılında Merkez Efendi, mensubu olduğu tarikatın (halvetilik) [halvet](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halvet) geleneğine uygun olarak bir [tekke](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tekke) kurmak için [Merkezefendi Mahalllesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Merkezefendi%2C_Zeytinburnu)ne (Osmanlı dönemindeki adıyla “Mevlevihane Yenikapısı”) [Mevlanakapı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mevlanakap%C4%B1) surları dışındaki bu tenha yere yerleşmiştir. [Şah Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eah_Sultan_%28I._Selim%27in_k%C4%B1z%C4%B1%29) 1551’de evlenmiş olabileceği ve kısa süren evliliklerinde Ahmed Çelebi isminde bir çocukları olduğu söylenir.[^5][^6]

## Mesir Macunu

Merkez Efendi'nin Manisa'daki [Hafsa Sultan Külliyesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hafsa_Sultan_K%C3%BClliyesi)'nin [darüşşifa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BC%C5%9F%C5%9Fif%C3%A2)sında tabip olarak vazife yaptığı ve burada çeşitli baharatlardan *nevrûziye* de denilen mesir macununu hazırlayıp her yıl nevruzda şifa için halka dağıttırdığına dair bilgiler aktarılmaktadır.[^7] Lâkin Osmanlı tarihçisi Prof. Dr. [Feridun Mustafa Emecen](https://turkipedia.org/tr/wiki/Feridun_Emecen); Merkez Efendi'nin muasırı olan müelliflerin bundan söz etmemesine ve dârüşşifânın onun Manisa'dan ayrılmasından çok sonra (1539-40) tamamlandığının bilinmesine dayanarak bu bilginin doğru olmadığını yazmıştır.[^8]

[^1]: www.turbeler.org.tr “Merkez Efendi” <http://www.turbeler.org.tr/Haber/Turbeler/952009/Merkez-Efendi.php>
[^2]: Ömer Menekşe: “İstanbul Camileri” As Kitap syf.126-128
[^3]: Haber Kültür, 12 Mayıs 2011 “ Merkez Efendi deyip geçmeyin” - erişim 05.05.2012 <http://www.haberkultur.net/haberoku-3367-Merkez_Efendi_deyip_gecmeyin.html>
[^4]: Zeytinburnu Müftülüğü: “Merkez Efendi Camii” <http://www.zeytinburnumuftulugu.gov.tr/cami-detay.php?Cami=19?keepThis=true&TB_iframe=true&height=500&width=800>
[^5]: Esin, Emel (1977-12-10). "Merkez Efendi ile Şah Sultan Hakkında Bir Haşiye".. Türkiyat Mecmuası, İstanbul Üniversitesi. <https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuturkiyat/article/529677>
[^6]: Merkez Efendi'nin İstanbul Yenikapı dışındaki dergâhı, hamamı ve mülklerinin gelirlerini bıraktığı vakfiyede şu açık ibare yer alır: "Oğlum Ahmed Çelebi'nin validesi Şah Sultan, ibnet-i Sultan Selim Han". Bu resmi belge, onun doğrudan Yavuz Sultan Selim'in torunu ve Kanuni Sultan Süleyman'ın yeğeni olduğunu şüpheye yer bırakmayacak şekilde kanıtlar.
[^7]: Bayat, Ali Haydar, Manisa Mesir Bayramı ve Darüşşifası, Manisa 1981, s. 26.
[^8]: Emecen, Feridun Mustafa, XVI. Asırda Manisa Kazâsı, Ankara 1989, s. 96.
