# Menkıbe > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Menk%C4%B1be > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Menkıbe, https://tr.wikipedia.org/wiki/Menk%C4%B1be (CC-BY-SA-4.0) **Menkıbe**, din büyüklerinin veya tarihe geçmiş ünlü kimselerin yaşamları ve olağanüstü davranışlarıyla ilgili [hikâye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hik%C3%A2ye). Menkıbe kavramı ilk olarak hadis kitaplarının bir bölümü olarak dikkati çeker. Konularına göre düzenlenmiş hadis kitaplarında "Kitâbü'lmenâkıb" bölümleri bulunur. Buralarda [Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhammed) ve ashâbının fazîletlerine dâir hadisler yer alır.[^1] Menkıbeleri [masal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Masal) ve [efsane](https://turkipedia.org/tr/wiki/Efsane)lerden ayıran yanı menkıbelerdeki şahısların gerçek hayattan alınmasıdır. Kahramanlık ve dini konuları ele almaktadır. ## Etimolojisi Arapça "nekabe" (isabet etmek, bir şeyden bahiste bulunmak, yahut haber vermek) kökünden türeyen "menkâbe" kelimesi Türkçede galat olarak "menkıbe" tarzında ifade edilmektedir.[^2] Çoğul hâli "menakıb"tır. [Muallim Naci](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muallim_Naci) tarafından "öğünülecek vasıf, fazl, hal-i hasen" olarak tanımı yapılırken[^3] [Ferit Devellioğlu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ferit_Devellio%C4%9Flu) tarafından ise "çoğu tanınmış veya tarihe geçmiş kimselerin ahvâline durumuna ait fıkralar, hikâyeler" şeklinde tanımlanmıştır.[^4] [Tasavvuf](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tasavvuf)un III. (IX.) yüzyıldan sonra [İslam dünyası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0slam_d%C3%BCnyas%C4%B1)nda yaygınlık kazanmasıyla birlikte "menkıbe" kelimesi [sufi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mutasavv%C4%B1f)lerin hikmetli sözlerini ve örnek alınacak faziletli davranışlarını ifade etmek için kullanılmaya başlanmış.[^5] ## Menâkıbnâme [*Menâkıbnâme*](https://turkipedia.org/tr/wiki/Men%C3%A2k%C4%B1bn%C3%A2me), velilerin daha çok kerametlerinin anlatıldığı eserlerin genel adıdır. Menâkıbnâmeler kurgusal olmakla birlikte içeriklerinde bazı tarihî unsurları da barındırmaktalar. XIII. yüzyıldan itibaren sadece tek bir velî hakkındaki menkıbeleri içine toplayan "menâkıbnâme" denilen eserler ortaya çıkmış oldu.[^6] Başlangıçta Arapça, Farsça daha sonra da Türkçe olarak tarikat pîrleri, şeyhler ve halifeleri hakkında yazılmaya başlanan menâkıbnâmeler XIII. yüzyıldan itibaren menâkıbnâme geleneğini meydana getirmiştir.[^7] [Türk edebiyatı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_edebiyat%C4%B1)nda ilk eser, [Karahanlılar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Karahanl%C4%B1lar)ın hükümdarı [Satuk Buğra Han](https://turkipedia.org/tr/wiki/Satuk_Bu%C4%9Fra_Han) için yazılmış menkabeleri içinde barındıran *Tezkire-i Satuk Buğra Han*dır.[^8] Türk tasavvuf düşüncesinin ve buna bağlı bir edebiyatın gelişip şekillenmesinde başlangıç noktası olarak kabul edilen kişi ise [Ahmet Yesevî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmed_Yesev%C3%AE)'dir.[^9] [^1]: Demirci, Mehmet. Menkıbe. 2011. [^2]: Ocak, Ahmet Yaşar, (1997). Türk Kültür Tarihi Kaynağı Olarak Menâkıbnâmeler (Metodolojik Bir Yaklaşım), Ankara: TTK Yay. [^3]: Naci, Muallim (1995). Lugat-ı Naci, İstanbul: Çağrı Yay. [^4]: Devellioğlu, Ferit (1995). Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lügat, (12. Baskı). Ankara: Aydın Yay. [^5]: Menâkıbnâme. İslam Ansiklopedisi. [^6]: GÜLERER, GÜLERER. TÜRK KÜLTÜRÜNDE MENÂKIBNÂMELER VE MENÂKIBNÂME YAZICILIĞI. Journal Of History School, 1 Ocak 2013, s. 233-262. [^7]: GÜLERER, GÜLERER. TÜRK KÜLTÜRÜNDE MENÂKIBNÂMELER VE MENÂKIBNÂME YAZICILIĞI. Journal Of History School, 1 Ocak 2013, s. 233-262. [^8]: GÜLERER, GÜLERER. TÜRK KÜLTÜRÜNDE MENÂKIBNÂMELER VE MENÂKIBNÂME YAZICILIĞI. Journal Of History School, 1 Ocak 2013, s. 233-262. [^9]: GÜLERER, GÜLERER. TÜRK KÜLTÜRÜNDE MENÂKIBNÂMELER VE MENÂKIBNÂME YAZICILIĞI. Journal Of History School, 1 Ocak 2013, s. 233-262.