# Mengücekliler

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Meng%C3%BCcekliler
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mengücekliler, https://tr.wikipedia.org/wiki/Meng%C3%BCcekliler (CC-BY-SA-4.0)

![1200 yılında Anadolu, Mengüçlü Beyliği, Anadolu Selçuklu Devletinin (Sultanate of Rome) doğusunda görünmektedir.](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9e/Anatolia1200.png)
*1200 yılında Anadolu, Mengüçlü Beyliği, Anadolu Selçuklu Devletinin (Sultanate of Rome) doğusunda görünmektedir. (Gabagool, CC-BY-3.0)*

- **Tam adı:** Mengüçlü Beyliği
- **Yaygın adı:** Mengücekliler
- **Kuruluş yılı:** 1071
- **Yıkılış yılı:** 1252
- **Öncel:** Büyük Selçuklu Devleti
- **Ardıl:** Anadolu Selçuklu Devleti
- **Başkent:** Erzincan; Divriği
- **Yaygın diller:** Türkçe
- **Din:** İslam
- **Yönetici:** Mengücek Gazi; Melik Müeyyed Salih
- **Yönetici yılları:** 1071-?; 1245-1252

**Mengüçlü Beyliği** ya da **Mengücekliler**, [Malazgirt Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi)'ndan sonra [Anadolu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu)'da [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan) merkez olmak üzere, [Kemah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemah), [Divriği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divri%C4%9Fi), [Şebinkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eebinkarahisar), [Tunceli](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tunceli), [Elazığ](https://turkipedia.org/tr/wiki/Elaz%C4%B1%C4%9F) yöresinde kurulmuş bir beyliktir. Kurucusu Malazgirt Savaşı'na Selçuklu Sultanı Alparslan'ın komutanı olarak katılmış [Mengücek Gazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_Meng%C3%BCcek)'dir. Mengücek (Mengücük) ismi ebedi manasına gelen Türkçe Mengü ve -cek (-cük) küçültme ya da sevgi ekinden gelmektedir.[^1]

Mengücek Gazi, Anadolu'nun fethi sırasında Erzincan, Kemah, Divriği ve Karahisar'ı zapt etmişti. Kendisi bu çarpışmalarda öldü. 1142 yılında Mengücek Gazi'nin oğlu İshak'ın iktidara gelmesiyle Erzincan kolu ve Divriği kolu olmak üzere ikiye bölündüler. Erzincan kolu, 1228 yılında Erzincan'ı ele geçiren [I. Alaeddin Keykubad](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Al%C3%A2eddin_Keykubad) tarafından ortadan kaldırıldı. Divriği kolu da 1252 yılında [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti)'nin yönetimi altına girdi. Anadolu Selçuklu Devleti'ne bağlanan son Türk beyliğidir.

![Divriği Ulu Camii kapısı](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1d/DivrigiUluCamiportal_%282006%29.jpg)
*Divriği Ulu Camii kapısı (Avniyazici~commonswiki, CC-BY-SA-3.0)*

Divriği'de bulunan bazı eserleri zamanımıza kadar gelmiştir. Divriği'deki Kale Câmii bunlardandır ve 1180'de Şâhin-şâh Süleymân tarafından yaptırılmıştır. Yine [Divriği Ulu Câmii ve Darüşşifası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divri%C4%9Fi_Ulu_Camii_ve_Dar%C3%BC%C5%9F%C5%9Fifas%C4%B1) Mengücüklerden Ahmed Şâh tarafından 1228-29 yılında inşa ettirilmiştir. Bu câminin kapıları sanat tarihi bakımından oldukça değerli kabul edilir. Ulu Câmiyi minberini ve hisarın kapılarından birini de Ahmed-şâh yaptırmıştır. Behrâm Şâh'ın kızı Turan Melek tarafından Ulu Cami'ye bitişik olarak yaptırılan Dârüşşifâ da önemli Mengücekli eserlerindendir. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası 1985 yılında [Dünya Mirası listesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%BCnya_Miras%C4%B1_listesi)ne alınmıştır.[^2]

## Beyler

[Malazgirt Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malazgirt_Meydan_Muharebesi)'ndan sonra Anadolu'da [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan), [Gümüşhane](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCm%C3%BC%C5%9Fhane), [Kemah](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kemah), [Divriği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Divri%C4%9Fi), [Şebinkarahisar](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eebinkarahisar) yörelerinde 1071-1228 tarihleri arasında merkezi [Erzincan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Erzincan) olarak ve [Anadolu Selçuklu Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti)'ni metbu tanıyarak hüküm süren Türkmen beyliğinin beyleri sırasıyla şu şekildedir:

[^1]: Muharrem Kesik, '' Anadolu Türk Beylikleri'', Bilge Klütür Sanat: İstanbul, 2018, s. 37
[^2]: Great Mosque and Hospital of Divriği. whc.unesco.org. Erişim Tarihi: 18.11.2016 <http://whc.unesco.org/en/list/358>