Menûçihr Camii

Menûçihr Camii, Büyük Selçuklu İmparatorluğu'na siyasî olarak bağlı Şeddadi emirlerinden Menuçehr bin Şavur tarafından inşa ettirdiği söylenen, Türklerin Anadolu'yu fetih hareketinden sonra günümüz Türkiye sınırları içerisinde inşa edilen ilk camilerdendir.^{[1]The Mosque of Manuchihr. VirtualAni.[2]Anadolu'da yapılan ilk Türk camisi "Ebu'l Menuçehr" asırlardır geçmişin izlerini taşıyor.} İçinde bulunduğu Ani antik kentiyle birlikte UNESCO Dünya Mirası listesinde yer almaktadır.^{[3]UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde: Bin yıllık cami ibadete açılıyor. 24 Mart 2021.}

Tarihçe

Kars ilinin merkez ilçesindeki Ani antik şehri içinde bulunan caminin, asıl işlevi ve yapım tarihi tartışmalıdır.^{[1]The Mosque of Manuchihr. VirtualAni.} Türk kaynaklarında, Şeddadi hanedanının Ani'deki ilk emirlerinden Menuçehr bin Şavur tarafından 1072-1086 yılları arasında yaptırıldığı kabul görmektedir.^{[4]Arşivlenmiş kopya.[4]Arşivlenmiş kopya.} Diğer kaynaklar yapının aslında bir saray, gümrük binası, katolikosluk binası veya yıkılmış bir kiliseye ait bir ek bina (jamatun) olduğu konusunda çeşitli iddialar içerir.^{[1]The Mosque of Manuchihr. VirtualAni.}

Cami, 2022 yılında Serhat Kalkınma Ajansı ile yapılan bir protokolle namaz kılınır ve 5 vakit ezan okunur hale getirildi.^{[5]Anadolu'da yapılan ilk Türk camisi "Ebu'l Menuçehr" asırlardır geçmişin izlerini taşıyor. 11 Ağustos 2025.}

Mimari özellikleri

Caminin tavanlarında renkli taşlardan yapılmış geometrik süslemeler bulunmaktadır. Minaresi sekizgen olup Orta Asya'da Karahanlıların kullandığı mimari üsluba benzetilmektedir.^{[6]Saymaz, İsmail. Ani Ören Yeri'ndeki harabe cami ibadete açılıyor. Halk TV, 4 Ocak 2022.} Minarenin mevcut yapıdan eski olduğu düşünülmektedir.^{[1]The Mosque of Manuchihr. VirtualAni.}

Yazıt

Caminin batı duvarında Farsça, Gürcüce ve Ermenice dillerini içeren 1238 yılına tarihlenen bir yazıt bulunmaktaydı. Marie Felicité Brosset'nin 1860'larda kaydettiği yazıtı Gürcü araştırmacı N. Marr, 1909 yılında bulmuştur. Yazıt günümüzde kayıptır.^{[1]The Mosque of Manuchihr. VirtualAni.[7]Eastmond, Antony. 8 Inscriptions and Authority in Ani.}

• Farsça: Hicrî 635 [= 1237/1238] yılında, günahkar, merhumun oğlu Zikéria...

• Gürcüce [üst iki satır]: Konikon 458 tarihinde [= 1238] ben Atabeg Zakaria, bunu onayladım.

• Ermenice [en alt satır]: Bunu gözetenlerden Rab razı olsun^{[7]Eastmond, Antony. 8 Inscriptions and Authority in Ani.}

Dış bağlantılar

• Görseller