# Melik Gazi

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Melik_Gazi
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Melik Gazi, https://tr.wikipedia.org/wiki/Melik_Gazi (CC-BY-SA-4.0)

![Kayseri'deki Melik Gazi türbesi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f7/Mimar_hazal_kayseri_DanishmendMelikMehmedGaziTomb.jpg)
*Kayseri'deki Melik Gazi türbesi (Mimar Hazal Bengühan Akbaş, CC-BY-2.5)*

**Melik Emir Gazi** ya da **Emir Gazi** ya da **Melik Gazi** (ö. 1134), [Danişmendliler](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2ni%C5%9Fmendliler_Beyli%C4%9Fi)'in üçüncü hükümdarıdır.

[Haçlı seferleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ha%C3%A7l%C4%B1_Seferleri)ndeki mücadelesi ile tanınan Danişmend Beyi [Gümüştekin Gazi](https://turkipedia.org/tr/wiki/G%C3%BCm%C3%BC%C5%9Ftekin_Gazi)'nin büyük oğludur. Onun devrinde Danişmendliler Anadolu'nun en güçlü devleti haline geldi.[^1] Onun ölümünden sonra Danişmendliler gerilemeye başlamış ve doğan boşluğu [Anadolu Selçukluları](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_Sel%C3%A7uklu_Devleti) doldurmuştur.[^2]

## Saltanatı

Gümüştekin Gazi hayatını kaybettiğinde beylik ikiye ayrılmıştı. [Emir](https://turkipedia.org/tr/wiki/Emir_%28%C3%BCnvan%29) Melik Gazi [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas) ve çevresindeki toprakların, kardeşi Sungur ise beyliğin [Malatya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malatya) ve [Suriye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye) topraklarının yöneticisi idi. Sungur'un elindeki topraklar 1106'da Anadolu Selçuklu hükümdarı [I. Kılıçarslan](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._K%C4%B1l%C4%B1%C3%A7_Arslan) tarafından ele geçirildi. Bütün kardeşlerini öldürterek Danişmend Beyliği'inde iktidarı elinde toplayan Emir Gazi, 1134 yılında Sivas'ta ölünceye kadar beyliği yönetti.[^3]

Kızını I. Kılıçarslan'ın oğlu Mesud ile evlendirdi. 1107'de I. Kılıçarslan'ın ölümü üzerine başlayan saltanat savaşında Mesud'u destekledi. Mesud, 1116'da iktidarı ele geçirebildi. Emir Gazi, bu sayede siyasi gücünü artırdı.

I. Kılıçarslan'ın ölümünden sonra dul eşi Ayşe Hatun ile evlenen [Artuk Belek](https://turkipedia.org/tr/wiki/Artuk_Belek), Malatya'ya hakim olmuştu. 1124 yılında Belek Gazi'nin ölümü üzerine aylar süren bir kuşatmadan sonra Emir Gazi Malatya'yı Ayşe Hatun ve oğlu Tuğrul Arslan'dan teslim aldı (10 Aralık 1124).

Damadı [Mesud](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Mesud)'u, kardeşi Melik Arab ile mücadelesinde destekledi; [Kayseri](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kayseri) ve [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara)'yı ele geçirdi. 1129'da [Çankırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ank%C4%B1r%C4%B1), [Kastamonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kastamonu) ve Karadeniz sahillerini de kontrol altına aldı.

Vaktiyle babasının esir ettiği Antakya Haçlı prensi [I. Boemondo](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Boemondo)'nun oğlu [II. Boemondo](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Boemondo)'nun [Anavarza Kalesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anavarza)'ni işgali nedeniyle Ermeni prensi I. Leon'un yardım talebi gelince Çukurova'ya giderek II. Boemondo'yu yendi, kafasını Abbasi halifesi'ne gönderdi. 1131'de tekrar Çukurova seferine çıkarak I. Leon'a yıllık haraç vermeyi kabul ettirdi.

Onun Çukurova'da bulunmasından yararlanan Bizans imparatoru [II. İoannis](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._%C4%B0oannis), [Kastamonu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kastamonu)'yu istila etmişti. Emir Gazi, 1132'de Kastamonu'yu geri aldı ve imparatora karşı isyan eden kardeşini himayesine aldı.

1134 yılında Sivas'ta hayatını kaybeden Melik Gazi, sağlığında yaptırdığı [Pazarören](https://turkipedia.org/tr/wiki/Pazar%C3%B6ren%2C_P%C4%B1narba%C5%9F%C4%B1) yakınındaki türbesine mumyalanarak taşınmıştır.

Dânişmendli hâkimiyetini genişletip ülkenin her tarafında huzur ve asayişi sağlayan ve Selçuklu topraklarının bir bölümünü de kendi hâkimiyeti altına alarak Anadolu'nun en nüfuzlu hükümdarı olan Emîr Gazi'nin (Melik Gazi) ölümünden sonra (528/1134) Dânişmendli tahtına büyük oğlu Melik Muhammed geçti.[^4]

Abbâsî Halifesi [Müsterşid-Billâh](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCster%C5%9Fid-Bill%C3%A2h) ve [Büyük Selçuklu](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCk_Sel%C3%A7uklu_sultanlar%C4%B1_listesi) Sultanı [Sencer](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sencer)'in Emîr Gazi'ye gönderdiği menşur, altın asâ ve diğer hediyeler [Melik Muhammed](https://turkipedia.org/tr/wiki/Melik_Muhammed)'e verilerek Malatya'da hükümdar ilân edildi. Emîr Gazi'nin Muhammed'den başka [Yağıbasan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Niz%C3%A2meddin_Ya%C4%9F%C4%B1basan), Yağan ve Aynüddevle adında üç oğlu daha vardı.[^5]

[^1]: Danişmendliler, İslam Ansiklopedisi. <http://www.islamansiklopedisi.org.tr/dia/ayrmetin.php?idno=080470>
[^2]: Mustafa Demir, Danişmendli Emâreti’nin Kurucuları, Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Dergisi, Cilt 10, Sayı 1, Yıl 2008. <http://www.fed.sakarya.edu.tr/arsiv/yayinlenmis_dergiler/2008_1/2008_1_12.pdf>
[^3]: Mustafa Demir, Danişmendli Emâreti’nin Kurucuları, Sakarya Üniversitesi Fen Edebiyat Dergisi, Cilt 10, Sayı 1, Yıl 2008. <http://www.fed.sakarya.edu.tr/arsiv/yayinlenmis_dergiler/2008_1/2008_1_12.pdf>
[^4]: DÂNİŞMENDLİLER. <https://islamansiklopedisi.org.tr/danismendliler>
[^5]: Danişmendliler, İslam Ansiklopedisi. <http://www.islamansiklopedisi.org.tr/dia/ayrmetin.php?idno=080470>
