# Melek Mehmed Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Melek_Mehmed_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Melek Mehmed Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Melek_Mehmed_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) - **Makam:** Osmanlı Sadrazamı - **Dönembaşı:** 4 Mayıs 1792 - **Dönemsonu:** 19 Ekim 1794 - **Hükümdar:** III. Selim - **Öncegelen:** Koca Yusuf Paşa - **Sonragelen:** Safranbolulu İzzet Mehmed Paşa - **Doğum tarihi:** 1719 - **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu **Damat Melek Mehmed Paşa** (1719 - 1802, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Kaptan-ı Derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya), çeşitli eyaletlerde vâlilik ve muhafızlık görevlerinde bulunmuş ve [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim) saltanatında 4 Mayıs 1792 - 19 Ekim 1794 tarihleri arasında iki yıl beş ay on altı gün [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)lik yapmış [Boşnak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C5%9Fnaklar) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamıdır. ## Hayatı [Boşnak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bo%C5%9Fnaklar) asıllıdır.[^1] Doğum tarihi olasılıkla 1719'dur.[^2] Babası 1714 ile 1718-1721 dönemlerinde iki kez [kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya)lık yapmış olan İzmirli Süleyman Paşa'dır. "Melek" lakabını yakışıklı, halim selim tabiatlı olmasından almıştır. [III. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Ahmed)'in kızlarından Zeynep Aşıma Hanım ile evlenmesi ile damnad-ı şehriyarı olması dolayışla "Damad" olarak anılmıştır. ### Birinci kaptan-ı deryalığı Babası kaptan-ı derya iken bulunduğu Taman'da derya beyi olarak göreve başladı. Sonra İstanbul'a geldikten sonra tersane kethudalığı yaptı. Sonra beylerbeyi rütbesi ile ilk kez [kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya) görevine getirildi (Kasım 1752). Çıktığı Akdeniz seferinde başarı kazanması nedeniyle 27 Nisan 1754'te kendisine bir tuğ verilerek vezir rütbesine terfi ettirildi. 1754 yazında ikinci defa Akdeniz seferine çıktı. Ancak, [Hekimoğlu Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hekimo%C4%9Flu_Ali_Pa%C5%9Fa)'nın [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam) olmasının ardından 2 Nisan 1755'te azledildi. Önce [İstanköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stank%C3%B6y)'e sürgün edilerek 17.000 kuruş caize borcunun tahsili için de emir çıkartıldıysa da, daha sonra affedilerek [Hanya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hanya) Muhafızlığına getirildi.[^3] ### Yeniden yükselişi 1756 yılında [Köse Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6se_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'nın yeniden sadrazamlığa getirilmesiyle, Melek Mehmed Paşa'ya da vezirlik rütbesi iade edildi ve [Rumeli Beylerbeyi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29) olarak [Selanik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Selanik)'e gönderildi. 1757 yılında ise [III. Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Mustafa)'nın tahta çıkmasının ardından [Nişancı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fanc%C4%B1) olarak saraya davet edildi. [III. Ahmed](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Ahmed)'in kızı ve padişahın kız kardeşi Zeyneb Sultan'la evlendi. Bu evlilik kariyeri açısından bir dönüm noktası teşkil etti. Yanya sancağı mutasarrıfı olarak Kubbealtı vezirleri arasına katıldı. Haziran 1764'te [Vidin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vidin_Sanca%C4%9F%C4%B1) ve 1765'te [Belgrad](https://turkipedia.org/tr/wiki/Belgrad_Kalesi) Muhafızlığına getirilen Melek Mehmed Paşa, aynı yıl hanımıyla birlikte ikamet etmek üzere [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a davet edilerek kendisine [Anadolu Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Anadolu_%28eyalet%29) verildi. Bu göreve atanmasının hemen ardından [Muhsinzade Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhsinz%C3%A2de_Mehmed_Pa%C5%9Fa)'nın [Sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)lığa getirildiği sırada bir ay kadar sadâret kaymakamlığı görevinde bulunduysa da yeni Sadrazam Mehmed Paşa'yı [Aydın Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ayd%C4%B1n_%28eyalet%29) göreviyle merkezden uzaklaştırdı. Mart 1766'da ise [Rumeli Beylerbeyliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rumeli_%28eyalet%29)ne tayin edildi. ### İkinci kaptan-ı deryalığı 1767 yılında [Köse Mustafa Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%B6se_Mustafa_Pa%C5%9Fa)'nın yeniden Sadrazam olmasıyla Melek Mehmed Paşa da ikinci kez [kaptan-ı derya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kaptan-%C4%B1_derya)lık görevine getirildi. Mehmed Paşa, 1767 Mayıs'ında korsan faaliyetlerini önlemek üzere mutad [Akdeniz](https://turkipedia.org/tr/wiki/Akdeniz) seferine açıldı ve 9 Ocak 1769'da [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'a döndü ve ikinci kez [Nişancı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ni%C5%9Fanc%C4%B1)lık görevine getirildi. 1768'de yine sadaret kaymakamı görevine getirildi. [1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1768-1774_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1)'nda sadrazam ve serdar-ı ekrem olan [Yağlıkçızade Mehmed Emin Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ya%C4%9Fl%C4%B1k%C3%A7%C4%B1z%C3%A2de_Mehmed_Emin_Pa%C5%9Fa) (1768-1769), [Moldovancı Ali Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moldovanc%C4%B1_Ali_Pa%C5%9Fa) (1769), [İvazzade Halil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0vazz%C3%A2de_Halil_Pa%C5%9Fa) (1769-1770), [Silahdar Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Silahdar_Cihangirli_Mehmed_Pa%C5%9Fa) (1770-1771) ve [Muhsinzade Mehmed Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Muhsinz%C3%A2de_Mehmed_Pa%C5%9Fa) (1771-1774) ordunun başında cephede bulunmaktayken Melek Mehmet Paşa 6 yıl süreyle İstanbul'da sedaret kaymakamı görevi yaptı. 1774'te yeni padişah olan [I. Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/I._Abd%C3%BClhamid)'in tahta geçmesi ve savaşın [Küçük Kaynarca Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Kaynarca_Antla%C5%9Fmas%C4%B1) ile sona ermesi ile bu görevden ayrıldı. Vezir payesi de geri alınarak Şubat 1774'te [Cezayirli Gazi Hasan Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cezayirli_Gazi_Hasan_Pa%C5%9Fa) yerine 3. kez kaptan-ı derya görevi verildi. Bu görevden Temmuz 1774'te azledildi ve taşraya gönderildi. 1779 ve 1783'te iki kez [Mora](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mora) muhasallığı; 1780'de [Mısır vâliliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_M%C4%B1s%C4%B1r_valileri_listesi); 1783'te tekrar [Vidin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Vidin) muhafızlığı yaptı. Sonra yine rikap kaymakamlığına getirildi. Sonra [Kandiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kandiye) Muhafızlığı görevine gitti. [III. Selim](https://turkipedia.org/tr/wiki/III._Selim)'in 1789'da başlayan padişahlık dönemi sırasında 4 Mayıs 1792'de 73 yaşında olmasına rağmen Kandiye muhafızlığından alınarak İstanbul'da sadrazamlığa getirildi. Onun bu göreve getirilmesine de baş neden [1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/1768-1774_Osmanl%C4%B1-Rus_Sava%C5%9F%C4%B1) döneminde Sadrazamlar cephede iken 6 yıl sedaret kaymakamlığı yapmakta iken halk arasında temiz, dürüst, ahlaklı birisi olarak tanınması dolayısıyla bu görevde üstün başarılı olmasıydı. III. Selim döneminin ıslahat faaliyetlerinin büyük bir kısmı Melek Mehmet Paşa'nın sedaret döneminde uygulanmaya başlandı. Fakat gittikçe yüksek yaşını göstermeye başlamıştı. Bu nedenle iki yıl beş ay on altı gün sedaretten sonra 19 Ekim 1794'te istifa etti. Sadrazamların azlinden sonra sürgüne gönderilmeleri adet olmuştu. Ama bu gelenek Melek Mehmed Paşa için uygulanmadı. Ortaköy'de bulunan sahil yalısında emekli olarak yaşamaya izin verildi. İstifasından 8 yıl sonra 83 yaşında iken 1802'de yalısında öldü. Eşi [Zeyneb Sultan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Zeynep_Sultan)'ın Soğukçeşme'de yaptırdığı türbeye eşinin yanına gömüldü. ## Dış bağlantılar - Kayas, Ahmet, "Mehmed Paşa (Melek, Damat)" (1999) *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.163 ISBN 975-08-0072-9 [^1]: Danişmend, İsmail H.. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi: Osmanlı Devlet Erkânı. Türkiye Yayınevi, 1971, s. 220. [^2]: Kayaş, Ahmet, "Mehmed Paşa (Melek, Damat)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.163 ISBN 975-08-0072-9 [^3]: "XVIII. Yüzyıl Osmanlı Siyasî ve Sosyal Örgüsünde Bir Devlet Adamı Biyografisi: Hekimoğlu Ali Paşa (1689-1758)", Mehmet Yılmaz Akbulut, 29 Mayıs Üniversitesi, İstanbul (2020), s.617