# Mehmet Tevfik Biren > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Tevfik_Biren > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mehmet Tevfik Biren, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmet_Tevfik_Biren (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8b/Mehmedtevfikbey.jpg) * (public-domain)* - **Doğum tarihi:** 1867 - **Doğum yeri:** İstanbul - **Ölüm tarihi:** 1956 - **Ölüm yeri:** İstanbul - **Tanınma nedeni:** Osmanlı Devleti'nin son Şura-yı Devlet Reisi ve son Maliye Nazırı. - **Meslek:** Osmanlı devlet adamı - **Eş:** Naciye Neyyal - **Çocuklar:** Necile Tevfik, Meliha Tevfik, Güzin Tevfik - **Ebeveynler:** Şirvanlı Ahmet Hamdi Efendi, Sıdıka Hanım ![15 Haziran 1922 tarihli Vakit gazetesinde Maliye Nazırı Tevfik Bey](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Mehmet_Tevfik_Biren.jpg) *15 Haziran 1922 tarihli Vakit gazetesinde Maliye Nazırı Tevfik Bey (Cemil1280, CC-BY-SA-4.0)* **Mehmet Tevfik Biren** ya da **Mehmed Tevfik Bey** (d. 1867 - ö. 1956), Osmanlı Devleti'nin son döneminde Nazırlık ve Valilik gibi yüksek düzeylerde görev yapmış bir devlet adamı. [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin son [Maliye Nazırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maliye_Nez%C3%A2reti) ve son [Şura-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) reisidir. İstanbul hükûmetinin sona ermesinden sonra [Yüksek Mühendis Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCksek_M%C3%BChendis_Mektebi)'nde dersler vermiş; [üniversite reformundan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cniversite_Reformu) sonra "ordinaryüs profesör" sanıyla görev yapmıştır. ## Yaşamı 1867 yılında [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)'da doğdu. Babası [Şirvanlı Ahmet Hamdi Efendi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9Eirvanl%C4%B1_Ahmet_Hamdi_Efendi) Maarif Nazırlığı'nda yüksek düzeyde görev yapmış bir devlet adamıydı.[^1] İlköğrenimini mahalle mektebinde gördü, evinde özel dersler aldı.[^2] 1880'de, 13 yaşında iken [Mekteb-i Mülkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara_%C3%9Cniversitesi_Siyasal_Bilgiler_Fak%C3%BCltesi)'nin idadi bölümüne girdi, 1885'te yüksek kısmından birincilikle mezun oldu. Bir süre [Babıâli Tercüme Odası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Terc%C3%BCme_Odas%C4%B1)'nda görev yaptıktan sonra daha sonra 18 yaşında Mâbeyn-i Hümâyun kâtibi olarak [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid)'in [Yıldız Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1z_Saray%C4%B1)'nda ilk devlet görevine başladı. Osmanlı Devleti'ndeki ilk kadın ressamlardan [Naciye Neyyal Hanım](https://turkipedia.org/tr/wiki/Naciye_Tevfik_Biren) ile evlendi, üç kızı oldu. Kadın hakları aktivisti, çevirmen, yazar [Necile Tevfik](https://turkipedia.org/tr/wiki/Necile_Tevfik), ressam Meliha Tevfik (Yenerden) ile Güzin Tevfik Hanım'ın babasıdır. Mehmet Tevfik Bey, 1897-1901 yılları arasında [Kudüs Sancağı Mutasarrıfı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kud%C3%BCs_Sanca%C4%9F%C4%B1) görevini yaptı. Bu görevden sonra Selanik Valiliğine atandı.[^3] 1904-1905 yılları arasında [Yemen Valisiydi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yemen_Vilayeti).[^4] 1906'da Divân-ı Muhasebat başkanlığına; ardından [Hudavendigâr Vilayeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCd%C3%A2vendig%C3%A2r_Vilayeti) (Bursa) valiliğine atandı. Bu görevi sırasında [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) ilan edildi. 25 Temmuz 1908 günü, [İttihat ve Terakki Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) Bursa Şubesi tarafından "Meşrutiyete bağlılık yemini" etmesi isteğine karşı çıkması tartışmalara neden oldu ise de, 1909'da istifa ederek ayrılışına değin görevini sürdürdü.[^5] Bursa valiliğinden ayrılmasından sonra, 1909'da ilkin [Hukuk Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi)'nde Hukuk-u Esasiye, Ticaret Mektebi'de de Usul-i Maliye dersleri verdi.[^6] Kısa süre soma [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara) valiliğine, ertesi yıl Şurâ-yı Devlet Mülkiye dairesi başkanlığına, ardından Maliye ve Nafıa Dairesi başkanlığına getirildi. 4 Mart 1919'da kurulan [Damat Ferit Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2mad_Ferid_Pa%C5%9Fa) hükûmetinde [Mâliye Nâzırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Maliye_Nez%C3%A2reti) oldu, aynı zamanda [Ayan Meclisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_%C3%82yan) üyeliğine getirildi. 1920 yılında imzalanan [Sevr Antlaşması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sevr_Antla%C5%9Fmas%C4%B1)'nın müzakerelerine katıldı. ![Sevr Antlaşması'nı imzalamak üzere Paris Barış Konferansı'na giden Osmanlı heyetinin İtilaf Devletleri'ne ait bir savaş gemisinin güvertesinde çekilmiş fotoğrafı. Fotoğrafta fes giyen Damat Ferit Paşa'nın sağında Şura-yı Devlet Reisi Rıza Tevfik, solunda Maliye Nazırı Mehmet Tevfik Bey ve Bern Sefiri Reşat Halis Bey yer alıyor](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/SevresSignatories.jpg/1280px-SevresSignatories.jpg) *Sevr Antlaşması'nı imzalamak üzere Paris Barış Konferansı'na giden Osmanlı heyetinin İtilaf Devletleri'ne ait bir savaş gemisinin güvertesinde çekilmiş fotoğrafı. Fotoğrafta fes giyen Damat Ferit Paşa'nın sağında Şura-yı Devlet Reisi Rıza Tevfik, solunda Maliye Nazırı Mehmet Tevfik Bey ve Bern Sefiri Reşat Halis Bey yer alıyor (public-domain)* [Ali Rıza Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ali_R%C4%B1z%C3%A2_Pa%C5%9Fa_%28sadrazam%29) hükûmetinde aynı makamda kaldı. [Salih Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Salih_Hulusi_Kezrak) hükûmetinde ise [Nâfıa Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Um%C3%BBr-%C4%B1_N%C3%A2fia_Nez%C3%A2reti) yaptı; 4 Nisan 1920'de dahil olduğu heyetle birlikte istifasını verdi. [Tevfik Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ahmet_Tevfik_Okday) kabinesinde [Şûrâ-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) reisi oldu. Şura-yı Devlet reisliğin görevi 4 Kasım 1922 tarihinde [Saltanatın kaldırılması](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saltanat%C4%B1n_kald%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1)na kadar sürdürdü. Böylece [Osmanlı Devleti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu)'nin son [Şura-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) reisi olmuş oldu. Şûrâ-yı Devlet reisliği ile birlikte Nisan- Kasım 1922'de vekâleten Maliye Nâzırlığı görevini yürüttü ve Osmanlı Devleti'nin son Maliye Nazırı oldu. İstanbul hükûmetinin sona erdiği 2 Kasım 1923'te siyasal yaşamı sonlandı. 31 Aralık 1943'te emekli olana kadar [Yüksek Mühendis Mektebi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C3%BCksek_M%C3%BChendis_Mektebi)’nde İktisat ve idare hukuku derslerini vermeyi sürdürdü. Başlangıçta "müderris" ve [üniversite reformundan](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%9Cniversite_Reformu) sonra "ordinaryüs profesör" sanıyla görev yaptı. [Soyadı Kanunu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Soyad%C4%B1_Kanunu) çıkınca "Biren" soyadını aldı. Son yıllarında anılarını kaleme aldı. 11 Şubat 1956 tarihinde öldü. Pendik Yenimahalle'deki aile mezarlığında defnedildi.[^7] Anıları, torunu Rezan Hürmen tarafından 1993 yılında "*II. Abdülhamit, Meşrutiyet ve Mütareke Devri Hatıraları*" adıyla iki cilt halinde yayınlamıştır.[^8] [^1]: The District of Jerusalem in the eyes of Three Ottoman Governors at the end of the Hamidian Period, David Kushner, Middle Eastern Studies, Cilt 35, No:2, Nisan 1999, sayfa: 83-102 [^2]: bgc.org.tr. [^3]: Mehmet Tevfik Biren. [^4]: World Statesmen, Yemen. [^5]: bgc.org.tr. [^6]: Mehmed Tevfik Bey , TDV İslâm Ansiklopedisi. [^7]: MEHMED TEVFİK BEY. [^8]: Mehmet Tevfik Bey'in II. Abdülhamit, Meşrutiyet ve Mütareke Devri Hatıraları, Rezan Hürmen, Arma Yayınları, İstanbul, 1993