# Mehmet Sabri Toprak > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmet_Sabri_Toprak > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mehmet Sabri Toprak, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmet_Sabri_Toprak (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Mehmet_Sabri_Bey.jpg) * (Album of the Grand National Assembly of Turkey, public-domain)* - **Makam:** Türkiye Tarım Bakanı; Türkiye Büyük Millet Meclisi; 2., 3., 4. ve 5. Dönem Milletvekili; Meclis-i Mebûsan; 5. Dönem Mebusu; 10. Fenerbahçe SK Başkanı - **Dönembaşı:** 3 Mart 1925; 11 Ağustos 1923; 14 Mayıs 1914; 1915 - **Dönemsonu:** 30 Ekim 1927; 27 Aralık 1938; 21 Aralık 1918; 1916 - **Başbakan:** İsmet İnönü - **Öncegelen:** Hasan Fehmi Ataç; Hamit Hüsnü Kayacan - **Sonragelen:** Mustafa Rahmi Köken; Dr. Nâzım Bey - **Seçim bölgesi:** 1923 – Manisa; 1927 – Manisa; 1931 – Manisa; 1935 – Manisa; 1914 – Denizli - **Doğum tarihi:** 1877 - **Doğum yeri:** Bosna, Osmanlı İmparatorluğu - **Yattığı yer:** Zincirlikuyu Mezarlığı, İstanbul - **Ölüm yeri:** İstanbul, Türkiye - **Partisi:** İttihat ve Terakki; Cumhuriyet Halk Partisi - **Öğrenim:** İstanbul Hukuk Fakültesi; Darüşşafaka Lisesi - **Meslek:** Hukukçu, Bürokrat ve Siyasetçi **Mehmet Sabri Toprak** (1877; [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek), [Osmanlı İmparatorluğu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) - 19 Şubat 1938, [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)), [Türk](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkler) Bürokrat, eski [Tarım Bakanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_tar%C4%B1m_ve_orman_bakanlar%C4%B1_listesi) ve [Fenerbahçe Spor Kulübün](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK)'nün 10. [başkanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_ba%C5%9Fkanlar%C4%B1_listesi). ## Hayatı Tüfekçizade Mehmet Bey'in oğlu olarak [Bosna](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bosna-Hersek) eyaletinde dünyaya gelen Sabri Bey, [Darüşşafaka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dar%C3%BC%C5%9F%C5%9Fafaka)'yı 1898 yılında birincilikle bitirmesinin ardından [Darülfünun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn)'da (İstanbul Hukuk Fakültesi) Hukuk eğitimi alarak, mezun olmuştur.[^1][^2] [Darüşşafaka](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dar%C3%BC%C5%9F%C5%9Fafaka)'da eğitim aldığı yıllardaki üstün başarısı sebebiyle Alman firması [Siemens](https://turkipedia.org/tr/wiki/Siemens_AG)'in, [Berlin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Berlin)'deki merkezine stajyer olarak Osmanlı [Maarif Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C3%A2rif-i_Um%C3%BBmiye_Nez%C3%A2reti) tarafından telgraf eğitimine gönderilmiştir.[^3] Buradaki eğitiminden sonra yurda dönüp sırasıyla; Posta ve Telgraf Nezareti Tercüman Kalemi Memurluğu, Posta ve Telgraf Nezareti Ecnebi Muhasebatı Kalemi Baskatipliği, Mühendis Kalemi Fen Memurluğu, Telgraf Mektebi Müdürlüğü, Posta ve Telgraf Umum Müdürlüğü gibi çeşitli devlet kademelerinde görev aldıktan sonra [İttihat ve Terakki Cemiyeti](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)'ne üye olup, 1909 yılında da bu partinin umumi katipliği (genel sekreter) görevine getirilir. [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet) ilan olunduktan sonra ilkin; 18 Nisan 1912'de Osmanlı [Meclis-i Mebûsan II. Dönem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_2._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi) [Saruhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1) Mebusluğu'na seçilmiş, [III. Dönem](https://turkipedia.org/tr/wiki/Meclis-i_Meb%C3%BBsan_3._d%C3%B6nem_mebuslar%C4%B1_listesi)de de tekrar [Saruhan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Saruhan_Sanca%C4%9F%C4%B1) Mebusluğu'na seçilmiş ve 1918 yılına kadar bu görevini sürdürmüştür.[^4][^5] Cumhuriyetin kurulmasının ardından; [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) [II. Dönem](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_2._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) Saruhan milletvekilliği, [III. Dönem](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_3._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) [Cebelibereket](https://turkipedia.org/tr/wiki/Cebel-i_Bereket%27te_1927_T%C3%BCrkiye_genel_se%C3%A7imleri) ve [Manisa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Manisa)[^6] milletvekilliği görevini üstlenmiştir. TBMM [IV.](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_4._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) ve [V.](https://turkipedia.org/tr/wiki/TBMM_5._d%C3%B6nem_milletvekilleri_listesi) Dönem Manisa Milletvekilliği, II. Dönem Posta ve Telgraf Encümeni Reisliği, III. Dönem Divan-ı Muhasebat Encümeni Reisliği, [TBMM](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_B%C3%BCy%C3%BCk_Millet_Meclisi) 1. Reis Vekilliği, 4. Hükûmet [Ziraat Vekilliği](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_tar%C4%B1m_ve_orman_bakanlar%C4%B1_listesi) (Tarım Bakanı) yapmıştır.[^7] Osmanlı'nın son dönemlerinde İstanbul'un, [İtilaf Devletleri](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0tilaf_Devletleri) tarafından işgal edilmesinin ardından işgalcilerin askeri kuvvetleri, dönemin Osmanlı asker, aydın ve bürokrat isimlerini [Malta Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malta_s%C3%BCrg%C3%BCnleri)'na sürgüne göndermiştir. Bu sürgüne gönderilen kişiler arasında Mehmet Sabri Bey de bulunmaktadır.[^8] İngiliz [Amiral Calthorpe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Somerset_Arthur_Gough-Calthorpe)’un "ikinci sınıf sürgünler" olarak adlandırdığı esirler arasında bulunan Mehmet Sabri Bey, 28 Mayıs 1919 günü İstanbul [Bekirağa Bölüğü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bekira%C4%9Fa_B%C3%B6l%C3%BC%C4%9F%C3%BC) ceza evinden alınıp 2 Haziran 1919 günü Malta'ya bırakılan 41 kişi ile birlikte [Malta](https://turkipedia.org/tr/wiki/Malta_s%C3%BCrg%C3%BCnleri)’da 14 ay boyunca esir tutulmuştur.[^9][^10] 1926-1933 yılları arasında [İngiltere](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngiltere)’nin Türkiye [büyükelçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCkel%C3%A7i)liği görevini yürüten George Clerk, temsilcilik faaliyetinin yanı sıra 1927 yılında tutmuş olduğu özel bir raporda o dönem [Türkiye](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye)’nin önde gelen devlet adamlarını "**Notes on the Leading Personalities in Turkey**" *(Türkiye’de Önde Gelen Şahsiyetler Hakkında Notlar)* başlığı altında bir anlamda fişlemiştir. Elçinin tutmuş olduğu bu rapor, daha çok asker ve siyasetçiler ile ilgili olup; belirli alanlarda dış politikaya katkı sağlaması için İngiltere Dışişleri Bakanı [Austen Chamberlian](https://turkipedia.org/tr/wiki/Austen_Chamberlain)’a gönderilmiştir. Raporda kendisi hakkında şu ifadeler geçmektedir; ## Fenerbahçe Başkanlığı ![1922-23 Sezonu‘nu namağlup şampiyon tamamlayan Fenerbahçe futbolcuları ve başkan Mehmet Sabri Bey ile kulüp yöneticileri Hamit Hüsnü Kayacan (Solda) ve Nasuhi Esad Baydar‘ın da (Sağda) bulunduğu takım fotoğrafı](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Fenerbah%C3%A7e_SK_1922-1923.jpg/1280px-Fenerbah%C3%A7e_SK_1922-1923.jpg) *1922-23 Sezonu‘nu namağlup şampiyon tamamlayan Fenerbahçe futbolcuları ve başkan Mehmet Sabri Bey ile kulüp yöneticileri Hamit Hüsnü Kayacan (Solda) ve Nasuhi Esad Baydar‘ın da (Sağda) bulunduğu takım fotoğrafı (public-domain)* Mehmet Sabri Bey, kuruluş dönemlerinde [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29)'nin üyesi olmuştur. [İttihat ve Terakki](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki) Fırkası'nda başkatip olarak göreve başlamasının üzerine [Kadıköy](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kad%C4%B1k%C3%B6y)'ün [Moda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moda%2C_Kad%C4%B1k%C3%B6y) semtine yerleşmiş, [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29)'nin sportif faaliyetleri kendisini etkilemiş ve futbola da bu sayede ilgi duymuştur. Ardından, ikamet ettiği semtin kulübü olan [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29)'ye sempati beslemiş ve üye olmuştur. 1914 yılı sonlarında [Hamit Hüsnü Kayacan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamit_H%C3%BCsn%C3%BC_Kayacan)’ın görevi bırakması üzerine [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29) başkanlığını devralan Mehmet Sabri Bey, düşman ganimeti olan "Belkıs Kotrası" ve birkaç futa ile bir araba dolusu spor malzemesini [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29)'ye tahsis etmiştir.[^11] Mehmet Sabri Bey, [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK)'ye I. Dünya Savaşı yıllarında büyük hizmetler sağlamıştır. Özellikle [İttihat ve Terakki Fırkası](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ttihat_ve_Terakki)'nın kapanmasının ardından partinin bütün kütüphanesini Fenerbahçe'ye tahsis etmiştir. O dönem Fenerbahçe yönetim kurulunda görev almış [Elkatipzade Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Elkatipzade) Bey; Mehmet Sabri Bey'in son derece dürüst bir şahsiyet olduğunu ve Fenerbahçe için çok hizmetler verdiğini ifade etmiştir.[^12] Mehmet Sabri Bey ve [Mustafa Kemal Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk) uzun yıllardan süregelen çok yakın 2 arkadaştırlar. Bu sebepten dolayı Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'a gelişlerinde Mehmet Sabri Bey'in [Moda](https://turkipedia.org/tr/wiki/Moda%2C_Kad%C4%B1k%C3%B6y)'daki evinde kalmaktadır. 1918 yılının Mayıs ayında, [Yıldırım Ordular Grubu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Y%C4%B1ld%C4%B1r%C4%B1m_Ordular_Grubu) Komutanı olarak [Filistin Cephesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Suriye-Filistin_Cephesi)'ne giderken birkaç günlüğüne İstanbul'a uğrayan [Kolağası Mustafa Kemal](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk), 3 Mayıs 1918 tarihinde [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK) Spor Kulübü'nün Kuşdili Çayırı'nın yanındaki Kuşdili Lokali'ni ziyaret etmiştir. Mehmet Sabri Bey, arkadaşı Mustafa Kemal ile kulüp lokalini ziyarete geleceklerini önceden bildirdiği için, Fenerbahçeliler onları kulüp binasında hazır bir şekilde beklemişlerdir. Önce yorgunluk kahvesi içilmiş, ardından da [Hamit Hüsnü](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamit_H%C3%BCsn%C3%BC_Kayacan) ve [Elkatipzade Mustafa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Elkatipzade) Beyler ile birlikte lokalin ikinci katında kupaların olduğu bölüm gezilmiştir. Mustafa Kemal, Fenerbahçe kulüp lokalinde yaklaşık olarak üç saat kadar kalmış ve buradan [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK)'nin yarış teknesiyle (kayık) deniz yoluyla ayrılmıştır.[^13][^14] Mehmet Sabri Bey'in [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK) ile ilgisi [Mütareke](https://turkipedia.org/tr/wiki/M%C3%BCtareke_%28d%C3%B6nem%29) dönemi ve [Millî Mücadele](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) döneminde olduğu gibi; Cumhuriyetin ilk yıllarında da devam etmiştir. Nitekim, [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK)’nin [1922-1923](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29_1922-23_sezonu) yılı şampiyonluğunda Mehmet Sabri Bey, [Hamit Hüsnü Kayacan](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hamit_H%C3%BCsn%C3%BC_Kayacan), [Mustafa Elkatipzade](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Elkatipzade), [Nasuhi Baydar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Nasuhi_Baydar) gibi yöneticiler başta olmak üzere futbolcu kadrosuyla beraber toplu fotoğrafta yer almıştır. Mehmet Sabri Bey, [1915-1916](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29_1915-16_sezonu) ve [1923-1924](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29_1923-24_Sezonu) yıllarında da kulübün aralıklarla başkanlığını yapmıştır. Beş yıl süren işgal döneminde [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_%28futbol_tak%C4%B1m%C4%B1%29), diğer Türk kulüpleri[^15] gibi işgalci kuvvetlerin oluşturduğu futbol takımlarıyla elli maç yapmış; bunlardan 41’ini kazanmış, dört beraberlik ve beş yenilgi almıştır. Kulübün bu başarısı; işgal altında olan İstanbul halkına, hatta [Sakarya Savaşı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sakarya_Meydan_Muharebesi)’nda da savaşan Türk askerleri üzerinde olumlu bir etki yaratmış ve bu maçlar sonucunda alınan galibiyetlerin ardından sempati toplayan Fenerbahçe, bu sayede ayrıca taraftar kitlesini oldukça genişletmiştir. Kulübün [Kuşdili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK)’ndeki lokali; denize açılan bir dere ağzında olmasından dolayı [Milli Mücadele](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk_Kurtulu%C5%9F_Sava%C5%9F%C4%B1) döneminde Anadolu’ya erzak, silah ve cephane yollanan merkezlerden biri haline gelmiştir. Bu durum, işgal güçleri tarafından fark edilmiş ve lokal basılarak kulüp kapatılmıştır.[^16] Mehmet Sabri Bey, [Mustafa Kemal Atatürk](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk)’ün uzun yıllardan beri yakın dostluğunu kazanmış bir isimdir. Hatta akşam sofralarının vazgeçilmez isimlerinden birisidir. Mehmet Sabri’nin bekâr olmasının getirdiği bir avantajla [Kuşdili](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK)’ndeki [Fenerbahçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fenerbah%C3%A7e_SK) Lokali’nden doğruca Mustafa Kemal Paşa’nın o dönem ikamet ettiği [Dolmabahçe Sarayı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dolmabah%C3%A7e_Saray%C4%B1)’na gittiği çok olmuştur.[^17] Mehmet Sabri Bey, gerek [Tarım Bakanı](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrkiye_tar%C4%B1m_ve_orman_bakanlar%C4%B1_listesi) olduğunda; gerekse Fenerbahçe lokaline geldiğinde, Fenerbahçe’nin hizmetinde olduğunu, herhangi bir zorlukla karşılaşılırsa bunu çözmek için elinden geleni yapacağını ifade etmiştir.[^18] Mehmet Sabri Bey, Manisa Mebusu olarak vazifesini sürdürürken 19 Şubat 1938 tarihinde tedavi altında bulunduğu [İstanbul](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0stanbul)’daki Alman Hastanesinde ölmüştür.[^19] [^1]: Darüşşafaka Türkiye’de İlk Halk Okulu, İstanbul: İsmail Akgün Matbaası, 1948, 81 [^2]: Kazım Öztürk, Türk Parlamento Tarihi, TBMM-II.Dönem 1923-1927, c. III, Ankara: TBMM Vakfı Yayınları, 680. [^3]: Darüşşafaka 153. Yıl Kutlamaları. Darüşşafaka Cemiyeti, 20 Eylül 2016. [^4]: Öztürk, Türk Parlamento Tarihi, 680. [^5]: Meclis-i Mebusan Zabıt Ceridesi (MMZC), 5 Temmuz 1330(1914), Devre:3, Cilt:2, İçtima Senesi:1, 37.Toplantı, 380-384. [^6]: Manisa’dan Milletvekili seçildi fakat Bükreş Büyükelçiliğine atanması sebebi ile 23 Mart 1929 tarihinde istifa etti. Aynı Dönem içinde 2. defa Cebelibereket Milletvekili seçildi. [^7]: TBMM Albümü. 29 Ekim 2012. [^8]: Milli Mücadele Döneminde Bekirağa, 281 [^9]: Bilal N. Şimşir, Malta Sürgünleri, İstanbul: Milliyet Yayınlar, Nisan 1976, 120, 123-124. [^10]: Mehmet Akif Bal, Sürgün Türkler Milli Mücadele Döneminde Malta Sürgünleri, İstanbul: Gahura Kitabevi, 2007, 433. [^11]: Yalçın Doğan, Fenerbahçe Cumhuriyeti, Tekin Yayınevi, 2 nci baskı, İstanbul 1989, s.36-37. [^12]: Dağlaroğlu, Rüştü; 1907-1987 Fenerbahçe Spor Kulübü Tarihi, İstanbul 1988. [^13]: Altan Tanrıkulu, Fenerbahçe Tarihi Efsaneleriyle, Kahramanlarıyla, Rakamlarıyla, Yapı ve Kredi Bankası Yayınları, İstanbul 2002, s.19. [^14]: Halit Deringör, Fenerbahçe Cumhuriyeti ve Cumhurbaşkanları, Çağdaş Yayınları, 2. baskı, İstanbul 1998, s.261. [^15]: Altınordu İdman Yurdu, Galatasaray, Anadolu Üsküdar ve Beşiktaş gibi diğer Türk futbol takımları, işgal kuvvetleriyle oynadıkları müsabakalardan bu derecede başarı sağlayamamışlardı. [^16]: Halit Deringör, Fenerbahçe Cumhuriyeti ve Cumhurbaşkanları, Çağdaş Yayınları, 2. baskı, İstanbul 1998, s.261. [^17]: Dağlaroğlu, Rüştü; 1907-1987 Fenerbahçe Spor Kulübü Tarihi, İstanbul 1988. [^18]: Yalçın Doğan, Fenerbahçe Cumhuriyeti, Tekin Yayınevi, 2 nci baskı, İstanbul 1989, s.36-37. [^19]: BCA, Fon Kodu:030.10.0.0., Yer No: 75.496..6., Tarih: 8.4.1938, Sayı:1291.