# Mehmed Memduh Paşa > Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Memduh_Pa%C5%9Fa > Last updated: 2026-10-05 > License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source. > Based on: Mehmed Memduh Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Memduh_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0) ![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3a/Mehmed_Memduh_Pasha.jpg) * (public-domain)* - **Makam:** Dahiliye nâzırı - **Hükümdar:** II. Abdülhamid - **Dönembaşı:** 31 Ekim 1895 - **Dönemsonu:** 1 Ağustos 1908 - **Öncegelen:** Halil Rifat Paşa - **Sonragelen:** Akif Halil Paşa - **Doğum tarihi:** 1839 - **Doğum yeri:** İstanbul - **Ölüm tarihi:** 9 Nisan 1925 - **Ölüm yeri:** İstanbul - **Yattığı yer:** İsmet Efendi Dergâhı hazîresi, İstanbul - **Milliyeti:** Türk - **Ödüller:** Birinci derece Murassa‘ Osmânî, Mecidiye ve İftihar nişanlarıyla Yunan Harbi, Hicaz demiryolu ve Liyakat gibi madalyalarla ödüllendirilmiştir. Ayrıca İran, Almanya, Rusya ve Bulgaristan hükûmetleri tarafından kendisine birinci dereceden nişanlar verilmiştir **Mehmed Memduh Paşa** (1839-1925), [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) dönemi [Dahiliye nâzırıdır](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dahiliye_Nez%C3%A2reti). ## Hayatı [Mazlum Mustafa Fehmi Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Mazlum_Mustafa_Fehmi_Pa%C5%9Fa)'nın oğludur. 1839'da İstanbul'da doğmuştur. İlk öğrenimini Beyazıt ve Vâlide rüşdiyelerinde tamamladıktan sonra 1853'te intisap ettiği [Hariciye Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti) Mektûbî Kalemi'nde edindiği tecrübe ve bilgi yanında özel gayretiyle kendini yetiştirmiştir. [II. Abdülhamid](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) ile veliahtlığından itibaren yakınlık kurmuştur. 20 Ekim 1881'de Şûrâ-yı Umûr-i Mâliyye memurluğuna getirilmiştir. 13 Kasım 1882'de [Şûrâ-yı Devlet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C5%9E%C3%BBr%C3%A2-y%C4%B1_Devlet) üyeliğine tayin edilmiştir. Bu arada Askerî Ceza Kanunu'nun tetkiki için oluşturulan komisyon üyeliğiyle Şûrâ-yı Devlet İstînaf ve Temyiz mahkemeleri üyeliklerinde bulunmuştur. Ayrıca II. Abdülhamid döneminde bürokrasiyi yeniden şekillendirmek ve memur alımlarını bir standarda bağlamak için oluşturulan Me'mûrîn-i Mülkiyye Komisyonu üyeliği yapmıştır. 15 Temmuz 1887'de [Konya](https://turkipedia.org/tr/wiki/Konya), 9 Nisan 1889'da [Sivas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sivas), 13 Aralık 1893'te [Ankara](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ankara) valiliğine tayin edilmiştir. [Kıbrıslı Kâmil Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%A2mil_Pa%C5%9Fa)’nın sadâreti zamanında 31 Ekim 1895’te [Dahiliye nâzırı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Dahiliye_Nez%C3%A2reti) olarak kabineye girmiştir. On üç yıl görevde kalabilmesi onun II. Abdülhamid’le uyum içinde bulunduğunu gösterir. Nitekim bu devrede Kâmil Paşa, [Halil Rifat Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Halil_Rifat_Pa%C5%9Fa), [Mehmed Said Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Said_Pa%C5%9Fa) ve [Mehmed Ferid Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/Avlonyal%C4%B1_Ferid_Pa%C5%9Fa) kabinelerinde görev almıştır. [II. Meşrutiyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0kinci_Me%C5%9Frutiyet)’in ilânının ardından kurulan ilk hükûmette de Dahiliye nâzırı sıfatıyla yer almıştır. Ancak [Mehmed Said Paşa](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCk_Said_Pa%C5%9Fa) sadâretinde oluşturulan yeni hükûmetin meşrutiyet hükûmeti olarak nitelendirilmeyip kamuoyunda tepkilere sebep olması onun 1 Ağustos 1908’de kabineden istifasına yol açmıştır. İstifasından üç gün sonra tutuklanmıştır. Diğer tutuklularla birlikte yaklaşık bir ay Zabtiye Nezâreti’nde zorunlu ikamete tâbi tutulmuştur. Ardından “Hükûmet-i Hamîdiyye Enkazı” diye nitelendirilen ve haiz oldukları rütbeleri *efendi*ye indirilen 106 kişilik listenin üçüncü sırasında yer alarak önce [Büyükada](https://turkipedia.org/tr/wiki/B%C3%BCy%C3%BCkada)’ya, oradan [Sakız Adası](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sak%C4%B1z_Adas%C4%B1)'na sürülmüştür. [İtalya’nın Trablusgarp’ı işgali](https://turkipedia.org/tr/wiki/Trablusgarp_Sava%C5%9F%C4%B1) üzerine sürgünlerin Sakız’dan ayrılmasına izin verilince [İzmir](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0zmir)’e yerleşmiş, hemen ardından çıkan afla İstanbul’a dönüp ölümüne kadar münzevi bir hayat yaşamıştır. Ömrünün son yıllarını büyük ölçüde sağlık sorunları ile geçirmiştir. 9 Nisan 1925’te [Kireçburnu](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kire%C3%A7burnu)’nda bulunan yalısında ölmüştür. Vasiyeti gereği [Fatih Çarşamba](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87ar%C5%9Famba%2C_Fatih)’da İsmet Efendi Dergâhı’ndaki hazîreye defnedilmiştir. ## Eserleri Memuriyete başladığında kalemde Memduh, şiirlerinde Fâik mahlaslarını kullanmıştır. Genç yaşta şiir yazmaya başladı. Düzyazı eserleri genellikle siyasi gözlem, düşünce ve önerilere dayanan risaleleridir. Eserleri:[^1] [^1]: Mehmet Memduh Paşa.