# Mehmed Esad Safvet Paşa

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Esad_Safvet_Pa%C5%9Fa
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mehmed Esad Safvet Paşa, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Esad_Safvet_Pa%C5%9Fa (CC-BY-SA-4.0)

![](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/63/Saffet_pasa.jpg)
* (public-domain)*

- **Makam:** Osmanlı Sadrazamı
- **Dönembaşı:** 4 Haziran 1878
- **Dönemsonu:** 4 Aralık 1878
- **Hükümdar:** II. Abdülhamid
- **Öncegelen:** Mütercim Mehmed Rüşdü Paşa
- **Sonragelen:** Tunuslu Hayreddin Paşa
- **Doğum tarihi:** 1814
- **Doğum yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm yeri:** İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu

**Mehmed Esat Safvet Paşa** (d. 1814 - ö. 1883), Osmanlı hükûmetinde çeşitli nazırlıklarda ve [II. Abdülhamit](https://turkipedia.org/tr/wiki/II._Abd%C3%BClhamid) döneminde 4 Haziran 1878 - 4 Aralık 1878 arasında altı ay [sadrazam](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sadrazam)lık görevinde bulunmuş bir [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) devlet adamıdır.[^1] [Tanzimat](https://turkipedia.org/tr/wiki/Tanzimat) döneminin en mühim simalarındandır. [Hürriyet](https://turkipedia.org/tr/wiki/H%C3%BCrriyet_%28gazete%29) gazetesinin kurucusu [Sedat Simavi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Sedat_Simavi)'nin dedesidir.

## Yaşamı

Babası kaza [Voyvodalığında](https://turkipedia.org/tr/wiki/Voyvoda_%28Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu%29) bulunmuş [Sürmene](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCrmene) eşrafından Mehmet Hulusi Ağa olan Mehmed Esad Safvet Paşa 1814 yılında İstanbul'da doğdu.[^2] Öğrenimine mahalle okullarında başlamış, [Bayezid Medresesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Bayezid_Medresesi)'nde devam etmiştir. Devlet memurluğuna 1831 yılında 17 yaşındayken [Divan-ı Humayun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%AEv%C3%A2n-%C4%B1_H%C3%BCm%C3%A2yun) kalemine girerek başladı. Burada asıl adına geleneklere uygun olarak **Safvet** mahlası verildi.

Dürüst ve değerli bir devlet adamı olarak tarihe geçmiştir. Nüktedan esprili bir kişiliğe sahiptir. Eğitime çok önem verdiği bilinmektedir, torunlarının eğitime gitmek istememesi üzerine "Bu gençlere ne oluyor biz çocukken Haydar (semt)inden kar demez kış demez yürüyerek Beyazit Camisi'ne medrese eğitimine giderdik." demiştir. Sürmene gazetesinin kurucusu Resul Hamza Emin'in araştırmasına göre Safvet Paşa'nın kızı Aliye hanım Samsun Mutasarrıfı Hamdi Bey'le evlenmiştir. Bu evlilikten karikatürist ve Hürriyet gazetesinin kurucusu Sedat Simavi doğmuştur. Sedat Simavi anne tarafından Safvet Paşa'nın torunudur yani anne tarafından Sürmenelidir.

## Hükümet Nazırlıkları ve sadrazamlığı

Altı defa [Hariciye Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Hariciye_Nez%C3%A2reti), üç defa da [Maarif Nazırlığı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C3%A2rif-i_Um%C3%BBmiye_Nez%C3%A2reti) yapmıştır. 1868 yılında Maarif Nazırı iken Şimdiki [Galatasaray Sultanisi](https://turkipedia.org/tr/wiki/Galatasaray_Lisesi)ni kurmuştur, Galatasaray Lisesi o dönemde 7 dilde eğitim veren ve Dünyada bir benzeri olmayan bir okuldu. 1869 yılına kadar parça parça olan [Maarif Nezâreti](https://turkipedia.org/tr/wiki/Ma%C3%A2rif-i_Um%C3%BBmiye_Nez%C3%A2reti) ilk defa onun zamanında "**Maarif-i Umumiye Nizamnamesi**" ile toparlanmış ve yeniden tanzim edildiğinden bu devreye tanzimat adı verilmiştir. İlk defa bu devrede eğitim hizmeti halk işi olmaktan çıkıp devlet hizmeti olarak algılanmaya başlanmıştır.

Toplam 14 defa çeşitli nazırlık görevlerinde bulunmuştur. 4 Haziran 1878-4 Aralık 1878 tarihleri arasında da 6 ay süreyle sadrazamlık görevini yerine getirmiştir.

![Mehmed Esad Safvet Paşa'nın mezarı, Çemberlitaş'da Divanyolu'ndaki II. Mahmud Türbesi'nin avlusundadır.](https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/Grave_of_Sadrazam_Mehmed_Esad_Safvet_Pa%C5%9Fa.jpg/1280px-Grave_of_Sadrazam_Mehmed_Esad_Safvet_Pa%C5%9Fa.jpg)
*Mehmed Esad Safvet Paşa'nın mezarı, Çemberlitaş'da Divanyolu'ndaki II. Mahmud Türbesi'nin avlusundadır. (Sureta, CC-BY-SA-4.0)*

### Safvet Paşa'nın Hazırladığı Maarif Nizamnamesi

[1869 Maarif-i Umûmiye Nizamnâmesi](https://turkipedia.org/tr/wiki/1869_Ma%C3%A2rif-i_Um%C3%BBmiye_Nizamn%C3%A2mesi) Fransız milli eğitim sisteminden ilham alınarak hazırlanmıştır. Ülke gerçekleri ve uygulama yeteneği göz önünde tutulmadan hazırlanmıştır. Bu Nizamname ile devletin eğitim sistemi yeniden yapılandırılarak yeni bir düzene tabi tutulmuştur. Yapılan yeni düzen değişikliğine göre:

- Öğretim mecburiyetini korudu
- Okulları kısımlara ve derecelere ayırdı
- Eğitim ve öğretim usulünü düzenledi
- Öğretmenlerin bilgilerini arttıracak ve terfilelerini sağlayacak çareleri getirdi
- Maarif Nazırlığı ve Vilayet bazında şubelerini teşkilatlandırdı
- Sınav yöntemleri geliştirildi.
- Eğitim masrafları için gelir kaynağı (Halktan toplanan paralar) buldu

Aynı Nizamnameye göre okul teşkilatı da şöyle oluyor;

1. Köylerde ve mahallelerde sıbyan mektepleri
2. 500 evli kasabalarıyla rüştiye mektepleri
3. Ev sayısı 1000'i geçen kasabalarda idadi mektepleri
4. Valilik merkezlerinde sultani mektepleri
5. İstanbul'da biri erkekler, diğeri kızlar için iki öğretmen okulu kuruldu
6. [Darülfünun](https://turkipedia.org/tr/wiki/D%C3%A2r%C3%BClf%C3%BCn%C3%BBn) kuruldu.
7. Lazım ve münasip olan yerlerde kız üniversiteleri kuruldu.

## Dış bağlantılar

- Buz, Ayhan (2009) "Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
- Danişmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul: Türkiye Yayınevi
- Kuneralp, Sinan (1999) *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber*, İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181.
- İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002) (Google books [http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ](http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ),
- Tektaş, Nazim (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books: [http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ&](http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ&)

[^1]: Kuneralp, Sinan (1999) Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber, İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181
[^2]: İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) Son Sadrazamlar 4 cilt, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002)