# Mehmed Emin Zeki

> Source: https://turkipedia.org/tr/wiki/Mehmed_Emin_Zeki
> Last updated: 2026-10-05
> License: CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Credit "Turkipedia contributors" and link to the source.
> Based on: Mehmed Emin Zeki, https://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Emin_Zeki (CC-BY-SA-4.0)

- **Adı:** Mehmed Emin Zeki Bey
- **Tam adı:** Mehmed Emin Zeki Bey
- **Doğum tarihi:** 1880
- **Doğum yeri:** Süleymaniye, Osmanlı İmparatorluğu
- **Ölüm tarihi:** 1948
- **Ölüm yeri:** Süleymaniye, Irak; (68 yaşında)
- **Çağ:** 19. ve 20. yüzyıllar
- **Milliyeti:** Kürt
- **Vatandaşlık:** Osmanlı; Irak
- **İlgi alanları:** Kürt tarihi, Kürdoloji
- **Meslek:** Osmanlı Devlet Adamı
- **Etkilendikleri:** Ahmed-i Hani, Haci Kadir Koyi, Mahvi, Molla Ahmed-i Cezirî

**Mehmed Emin Zeki** (1880, [Süleymaniye](https://turkipedia.org/tr/wiki/S%C3%BCleymaniye) - 1948 Süleymaniye), [Kürt](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrtler) asıllı [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) ve sonradan [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak)lı [tarihçi](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_tarihi), [edebiyatçı](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_edebiyat%C4%B1) ve [yazar](https://turkipedia.org/tr/wiki/Yazar)dır. Ayrıca [Çanakkale](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C3%87anakkale), [Filistin](https://turkipedia.org/tr/wiki/Filistin), [Irak](https://turkipedia.org/tr/wiki/Irak) ve [Kafkas](https://turkipedia.org/tr/wiki/Kafkasya) gibi cephelerinde savaşmış bir [Osmanlı](https://turkipedia.org/tr/wiki/Osmanl%C4%B1_%C4%B0mparatorlu%C4%9Fu) subayı ve devlet adamıdır.[^1]

Mehmed Emin Zeki Bey 1880 yılında Süleymaniye'de doğdu, 1948 yılında öldü. Babası, adı Hacı Abdurrahman'dır. İlköğrenimini Mele Abdulaziz medresesi'nde yaptı. [Kürtçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt%C3%A7e), [Türkçe](https://turkipedia.org/tr/wiki/T%C3%BCrk%C3%A7e), [Arapça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Arap%C3%A7a) ve [Farsça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Fars%C3%A7a) dillerinin yanı sıra [İngilizce](https://turkipedia.org/tr/wiki/%C4%B0ngilizce), [Fransızca](https://turkipedia.org/tr/wiki/Frans%C4%B1zca) ve [Rusça](https://turkipedia.org/tr/wiki/Rus%C3%A7a) da bilen Mehmed Emin Zeki, Kürt Terakkî Kulübü isimli derneğin kurucuları arasında yer almış ve 1943 yılında derneğin başkanlığına seçilmiştir. Kürt tarihçi ve yazar [Alaeddin Seccadî](https://turkipedia.org/tr/wiki/Alaeddin_Seccad%C3%AE) tarafından çıkarılan ilk [Kürtçe edebiyat](https://turkipedia.org/tr/wiki/K%C3%BCrt_edebiyat%C4%B1) dergisi olan [Gelâwêj](https://turkipedia.org/tr/wiki/Gel%C3%A2w%C3%AAj)'in kuruluşunda ve yazı kadrosu içinde görev almış, çeşitli yazılar yazmıştır. Osmanlı Devleti askerî tarihine dair eserleri ve Kürdoloji çalışmalarının yanı sıra şiir, hat ve resim ile de ilgilenmiştir.[^2]

## Eserleri

### Kürtler ile ilgili yazdığı eserler

- Kürtler ve Kürdistan Tarihi
- Meşahirî Kurd û Kurdistan (Kürt ve Kürdistan Ünlüleri)[^3]
- Tarihî Süleymaniye (Süleymaniye Tarihi)

### Osmanlı Ordusunda görevli iken yazdığı eserler

- Osmanlı Ordusu, (Bağdat, 1906).
- Osmanlı Esfarı Hakkında Tetkikat (*Osmanlı Savaşları Hakkında İncelemeler*), (1918, İstanbul).
- Irakı Nasıl Kaybettik ?, (1936, İstanbul).
- Harb-ı Umumide Osmanlı Cepheleri Vakayii, (1919 Irak).
- Irak Seferi ve Hatalarımız, (1919 İstanbul).
- Selman Pak Meydan Muharebesi ve Zeylî, (1919 İstanbul).
- Bağdad ve Son Hadise Ziyaî, (1921 İstanbul).
- Irak Tarihi Harp Muhtasarı (bir bölümü), (1921 İstanbul).

[^1]: Arşivlenmiş kopya. <http://www.kurtkulturu.com/Kitaplar/tarih/22/muhammed-emin-zeki-beg/kurtler-ve-kurdistan-tarihi>
[^2]: TDV İslam Ansiklopedisi
[^3]: Mehmed Emin Zeki, Kürt ve Kürdistan Ünlüleri ISBN 91-89014-45-6